Więcej

    Uczczono Dzień Zagłady Żydów na Litwie

    Czytaj również...

    Obchody te upamiętniają likwidację w 1943 r. Getta Wileńskiego, a w tym roku zbiegły się też z 70. rocznicą likwidacji getta w Kownie i Szawlach<br>Fot. ELTA
    Obchody te upamiętniają likwidację w 1943 r. Getta Wileńskiego, a w tym roku zbiegły się też z 70. rocznicą likwidacji getta w Kownie i Szawlach
    Fot. ELTA

    Wczoraj, 23 września, na Litwie obchodzono Dzień Zagłady Żydów Litewskich. Obchody te upamiętniają likwidację w 1943 r. Getta Wileńskiego, a w tym roku zbiegły się też z 70. rocznicą likwidacji getta w Kownie i Szawlach.

    „Dzisiaj, podobnie jak każdego roku we wrześniu, patrzymy prawdzie w oczy i opłakujemy tragedię narodu żydowskiego, która jest również naszą tragedią. Dzisiaj wspólnie z wami chylę czoło, upamiętniając ofiary Holokaustu” — powiedział premier Algirdas Butkevičius podczas obchodów Dnia Zagłady Żydów Litewskich przed Memoriałem Ponarskim. Uroczystość tę poprzedził pochód uczniów i nauczycieli szkół litewskich, którego trasa prowadziła od stacji kolejowej w podwileńskich Ponarach do miejsca masowej zagłady w miejscowym lesie. W okresie II wojny światowej była to ostatnia droga, którą pokonywali ofiary Holokaustu, którego ofiarami padło ponad 200 tys. litewskich i polskich Żydów (Litwaków). Szacuje się, że wojnę na terenie Litwy przetrwało zaledwie 15 tys. osób pochodzenia żydowskiego. Obecnie wspólnota żydowska na Litwie liczy około 5 tys. osób.

    Eksterminacja Żydów na Litwie rozpoczęła się faktycznie po zajęciu kraju (wraz z Wileńszczyzną) przez niemieckiego okupanta. Ludobójstwo na narodzie żydowskim było tolerowane, nieraz również czynnie wspierane przez kolaborantów litewskich. Właśnie litewska formacja „Ypatingasis būrys” w znacznym stopniu odpowiedzialna jest za zagładę Żydów w Ponarach.

    Do dziś jest to drażliwa kwestia w litewskiej historii, gdyż wielu jej bohaterów narodowych, nie tylko walczyło z okupantami, ale też było powiązanych z wydarzeniami Holokaustu na Litwie. Jednak wielu też Litwinów ratowało Żydów przed zagładą, narażając się na niebezpieczeństwo i narażając życie swoich bliskich.

    „Naszym celem — wszystkich — i rodziców, i nauczycieli — jest nie dopuścić do zapomnienia czarnych i strasznych okresów historii, które dla narodu żydowskiego i całej Litwy stały się tragiczną stratą. Wspólnie musimy wychowywać młode pokolenie w duchu humanizmu, wzmacniać tolerancję w naszym społeczeństwie, przeciwstawić się przejawom nienawiści narodowościowej” — podkreślał w swoim przemówieniu premier Butkevičius. Dziękował też „Sprawiedliwym wśród narodów świata” za ich odwagę w ocaleniu Żydów przed zagładą.

    „Litewscy Żydzi byli, są i pozostaną częścią historii Litwy. By te słowa spełniły się, należy stale pamiętać o ważnych momentach z przeszłości. Nie możemy wykreślać z pamięci sprawy bolesne” — uważa też przewodnicząca Wspólnoty Żydów Litewskich Faina Kukliansky.

    Dzień Zagłady Żydów Litewskich został ustanowiony w 1994 roku. Jest związany z datą likwidacji Getta Wileńskiego, którego ostateczna eksterminacja nastąpiła 23-24 września 1943 r. Osłabionych i chorych Żydów wywieziono wtedy do obozów zagłady w Majdanku i Sobiborze lub rozstrzelano w Ponarach. Około 7 tys. osób zdolnych do pracy przewieziono do obozów pracy na Łotwie i w Estonii.

    W czasie II wojny światowej na Litwie zamordowano 90 proc. przedwojennej społeczności żydowskiej.

    Uroczystości ku czci ofiar Holokaustu na Litwie trwają już od 17 września.

    W piątek, 19 września, prezydent Dalia Grybauskaitė odznaczyła Krzyżem za Ratowanie Ginących 51 obywateli Litwy, którzy podczas wojny ukrywali Żydów. Większość odznaczenia otrzymało pośmiertnie. Wśród nich są też Polacy — Izabella i Sylwester Korowaccy — pochodzący z Nowych Święcian.

    Główne uroczystości obchodów Dnia Holokaustu na Litwie przebiegały jednak we wtorek.

    Oprócz ceremonii w Ponarach, pamięć ofiar Holokaustu uczczono również w Sejmie. Swoje wtorkowe obrady parlament rozpoczął od uroczystego posiedzenia poświęconego 70. rocznicy likwidacji getta w Szawlach i w Kownie.

    Z kolei po południu, po uroczystościach przed Memoriałem Ponarskim, w wileńskim kościele św. Katarzyny odbył się uroczysty koncert z udziałem chóru „Jauna muzika” — dyrygował Ronen Borshevsky z Izraela.

    Gościem specjalnym tegorocznych obchodów Dnia Holokaustu na Litwie jest Nobuki Sugihara, syn ambasadora Japonii na Litwie Chiune Sugihary, który w okresie wojny uratował ponad 6 tysięcy Żydów polskich i litewskich.

    Uroczystości upamiętniające tragedię Żydów litewskich organizowano w również w Kownie, Kłajpedzie, Poniewieżu i Szawlach — wszędzie tam gdzie są miejsca masowej zagłady społeczności żydowskiej.

    Więcej od autora

    220. rocznica III rozbioru Rzeczypospolitej Obojga Narodów

    Dokładnie 220 lat temu z mapy Europy, w jej samym centrum, zniknął unikalny organizm państwowy, który na parę lat przed jego unicestwieniem zdążył jeszcze wydać na świat pierwszą na kontynencie konstytucję. Na jej podstawie miało powstać współczesne, demokratyczne na...

    Kto zepsuł, a kto naprawi?

    Przysłowie ludowe mówi, że „gdzie diabeł nie może, tam babę pośle”. I tak zazwyczaj w życiu bywa. W polityce też. Po zakończeniu maratonu wyborczego w Polsce nasz minister spraw zagranicznych Linas Linkevičius wybiera się do Warszawy. Będzie szukał kontaktów z...

    Oskubać siebie

    Będący już na finiszu przetarg na bojowe maszyny piechoty został raptem przesunięty, bo Ministerstwo Ochrony Kraju tłumaczy, że otrzymało nowe oferty bardzo atrakcyjne cenowo i merytorycznie. Do przetargu dołączyli Amerykanie i Polacy. Okazało się, co prawda, że ani jedni,...

    Odżywa widmo atomowej elektrowni

    Niektórzy politycy z ugrupowań rządzących, ale też część z partii opozycyjnych, odgrzewają ideę budowy nowej elektrowni atomowej. Jej projekt, uzgodniony wcześniej z tzw. inwestorem strategicznych — koncernem Hitachi — został zamrożony po referendum 2012 roku. Prawie 65 proc. uczestniczących w...