Rekonstrukcja Memoriału w Ponarach

162
 Zgłoszone projekty oceniali m. in. polscy eksperci ― Jacek Nowakowski oraz Piotr Mateusz A. Cywiński Fot. Marian Paluszkiewicz
Zgłoszone projekty oceniali m. in. polscy eksperci ― Jacek Nowakowski oraz Piotr Mateusz A. Cywiński Fot. Marian Paluszkiewicz

„W wileńskich Ponarach podczas II wojny światowej zamordowano ponad 100 000 osób. Miejsce tej tragicznej masowej zbrodni powinno być upamiętnione w taki sposób, aby człowiek wychodził stąd zmieniony, z pełnym uświadomieniem tego, co się stało i że to nie może się powtórzyć” — podczas czwartkowej konferencji powiedział Markas Zingeris, dyrektor Wileńskiego Państwowego Muzeum Żydowskiego im. Gaona.

Podczas konferencji w wileńskim Centrum Tolerancji odbyła się publiczna prezentacja projektów, nadesłanych w ramach przetargu na kompleksowe uporządkowanie i rekonstrukcję Memoriału w Ponarach.

— Pomysł rekonstrukcji Memoriału w Ponarach istnieje już od dawna. Ponary bowiem są największym miejscem Holocaustu na Litwie i jednym z największych w Europie. Razem z Żydami zamordowano tu tysiące Polaków, sowieckich więźniów wojennych, Romów, Litwinów i innych. Dzięki rekonstrukcji memoriału chcemy uczynić go ważnym miejscem pamięci o Holocauście i centrum edukacji.

Dlatego bardzo jest ważne, aby nowo urządzony Memoriał wywierał duże wrażenie na odwiedzających — mówił Markas Zingeris. ― Nowy obiekt powinien stać się moralnym punktem odniesienia dla młodego pokolenia.
Tymczasem poseł na Sejm RL Emanuelis Zingeris zaznaczył, że przedstawione projekty są w pewnym sensie odpowiedzią na milczenie, które zapanowało po masowych mordach narodu żydowskiego na Litwie.

― Ważne, aby Ponary zostały tym miejscem, w którym byłoby możliwe odpowiednio skupić się i uczcić pamięć oraz niełatwą drogę tych, którzy w ciągu 700 lat wspólnie też z innymi narodowościami tworzyli historię i kulturę tego kraju ― stwierdził Emanuelis Zingeris.

Ogółem na przetarg nadesłano 16 projektów, które wczoraj zostały oficjalnie zaprezentowane Fot. Marian Paluszkiewicz
Ogółem na przetarg nadesłano 16 projektów, które wczoraj zostały oficjalnie zaprezentowane Fot. Marian Paluszkiewicz

Przetarg na kompleksowe uporządkowanie i rekonstrukcję Memoriału w Ponarach był ogłoszony w czerwcu tego roku przez Ministerstwo Kultury oraz Wileńskie Państwowe Muzeum Żydowskie im. Gaona. W ciągu tego czasu zgłoszonych zostało 16 projektów, które to właśnie wczoraj oceniali eksperci, a m. in. kurator Muzeum Holocaustu w USA Jacek Nowakowski oraz dyrektor Muzeum w Auschwitz-Birkenau Piotr Mateusz A. Cywiński.

Zebrani na prezentacji eksperci i recenzenci podkreślali, że wszystkie projekty wyróżniają się wyjątkową jakością i są godne realizacji.
― Architektura memorialna jest specyficzna, ma bowiem spełniać kilka zadań. Z jednej strony powinna odzwierciedlać duch współczesności. Z drugiej zaś strony ma to być też architektura „wieczna”, czyli jej wartość nie powinna zmieniać się z biegiem lat — powiedział Marius Pranas Šaliamoras, przewodniczący Litewskiego Związku Architektów, kierownik katedry architektury Akademii Sztuk Pięknych w Wilnie. — Oceniając prace, przede wszystkim będę zwracał uwagę na to, aby projekt zachował autentyczne elementy miejscowości, lecz także ciekawie i zrozumiale przekazywał rzeczy symboliczne. Dobra architektura bowiem powinna „mówić” do odbiorcy.

Projekty na stoiskach zostały zaprezentowane z odpowiednimi mottami, odzwierciadlającymi to, co autorzy memoriałów chcieli podkreślić najbardziej: Droga wspomnień, Na żywo, Wspomnieć utraconą ludzkość, Spalona ziemia, Tunel do przejścia, Historia w dłoni, Odblaski, Las płaczu, Droga do Ponar, Las szeptów, Mosty doznań, Odłamki przeszłości, Dziedzictwo przeszłości Ponar, Znaki cierpienia, Widzieć w ciemności oraz Czerwona linia.

Trzy najlepiej ocenione projekty zostaną ogłoszone w najbliższym czasie. W ciągu najbliższych kilku lat zaś planuje się dokonać rekonstrukcję ze środków państwa litewskiego oraz funduszy unijnych.