Premiera „Dekadenta”
Litewskim akcentem podczas festiwalu była polska premiera filmu biograficznego poświęconemu Tomasowi Venclovie pt. „Dekadent Nr 2419”, w której wziął udział bohater filmu, a także, Teresa Rożanowska producentka i Lina Žukauskaitė, autorka scenariusza. Dyskusję popremierową poprowadził Krzysztof Czyżewski.
„Już nie jestem emigrantem. Od kilku lat mieszkam w Wilnie, bo czuję się potrzebny w tym mieście. Litwa wciąż nie jest w pełni ustabilizowana, podobnie jak Polska” — zauważył Tomas Venclova. Jak powiedział, nadal doświadcza tego, że jego poglądy napotykają na opór opinii publicznej przede wszystkim ze względu na antynacjonalizm, jaki konsekwentnie reprezentuje. „Widzimy, do czego doprowadził obecnie nacjonalizm rosyjski. Uważam, że nie można z nim walczyć podsycając nacjonalizm litewski czy polski, ale opierając się na wartościach prawdziwie demokratycznych, europejskich i prawdziwie chrześcijańskich” — zważył poeta.
Czytaj więcej: Tomas Venclova specjalnie dla „Kuriera”: Czas zaleczy rany
Poezja w obliczu wojny
Wiele uwagi podczas festiwalu poświęcono Ukrainie. W czasie debaty „Poezja w obliczu wojny”, którą poprowadził Krzysztof Czyżewski, zaprezentowana została trzecia seria „Biblioteki Poezji Ukrainy”. Jest to wyjątkowa, bo licząca już 20 tomów inicjatywa wydawnicza Fundacji Pogranicze. Znalazły się w niej wiersze znanych twórców, jak Oksana Zabużko i Serhij Żadan, ale też najmłodszych ukraińskich poetek i poetów, których wiersze publikowane są w języku polskim po raz pierwszy.
Uczestnicy festiwalu mieli okazję również wysłuchać wykładu mistrzowskiego pt. „»Niech dla Was to będzie tylko opowieścią…«. Cóż po kulturze w czasie marnym”, który wygłosił Ostap Sływynski, ukraiński poeta, tłumacz, eseista, literaturoznawca oraz krytyk literacki. W czasie festiwalu zaprezentowano również książkę „Słownik wojny” napisaną przez Ostapa Sływynskiego, do której w czasie rezydencji w Krasnogrudzie stworzyła ilustracje w technice wycinanek Anastasija Awramczuk, ukraińska artystka i graficzka z Kijowa, pracująca nad tworzeniem okładek i ilustracji do książek i mediów.
Fenomen pogranicza
Oczywiście wśród wydarzeń festiwalowych nie zabrakło tych, które wiążą się z lokalnym bogactwem poetyckim Suwalszczyzny.
Nad jeziorem Boksze odbyło się spotkanie poświęcone twórczości Morisa Rosenfelda — żydowskiego poety urodzonego w Bokszach koło Sejn, który tworzył na emigracji w USA. Jego wiersze, nieznane niemal w Polsce, zyskały ogromną popularność wśród żydowskich robotników w Nowym Jorku. Zostały przetłumaczone na angielski, francuski i niemiecki, a dzięki książce Agaty Ganczarskiej „Tutejszy. Suwalskie korzenie Morisa Rosenfelda” mogą dotrzeć również do polskich czytelników.
W Muzeum im. Marii Konopnickiej w Suwałkach odbyło się natomiast spotkanie wokół życia i twórczości Leszka Aleksandra Moczulskiego — kolejnego poety pochodzącego z Suwałk, którego twórczość jest powszechnie znana przede wszystkim dzięki piosenkom, do których teksty tworzył, a które wykonywali m.in. Skaldowie, Marek Grechuta czy zespół Anawa. W czasie spotkania, które poprowadził Zbigniew Fałtynowicz, akcentowane były szczególnie lokalne, suwalskie wątki w twórczości Moczulskiego, który w świadomości wielu zapisał się jako „znany krakowski poeta”.
Festiwal Wielkie Xięstwo Poezji odbywa się co roku w Międzynarodowym Centrum Dialogu w Krasnogrudzie, położonym tuż przy granicy polsko-litewskiej, w bliskim sąsiedztwie Sejn, we dworze, którego historia powiązana jest z rodem Miłoszów. Zarówno miejsce, jak jego postać jego patrona – Czesława Miłosza – nawiązują do dziedzictwa Rzeczpospolitej Obojga Narodów w nowym jego odczytaniu w kontekście jednoczącej się Europy.
Czytaj więcej: Listy Jerzego Giedroycia i Czesława Miłosza po litewsku