Do 29 czerwca w Muzeum Pałacu Władców można oglądać obraz Michelangela Merisiego, znanego jako Caravaggio (1571-1610), zatytułowany „Ekstaza św. Marii Magdaleny”. To pierwszy raz, gdy dzieło tego genialnego artysty jest prezentowane na Litwie.
– Caravaggio jest uznawany za jednego z najważniejszych twórców w historii sztuki europejskiej oraz za prekursora malarstwa barokowego. Jego twórczość zmieniła język malarstwa i sposób, w jaki widzowie odbierają sztukę – komentuje dla „Kuriera Wileńskiego” Daiva Mitrulevičiūtė, kuratorka wystawy.
Imponująca historia obrazu
„Ekstaza św. Marii Magdaleny” przez długi czas była uznawana za dzieło zaginione. Dopiero w 2014 r. obraz został niespodziewanie odnaleziony w prywatnej kolekcji w Szwajcarii, gdzie przez pokolenia był przekazywany bez świadomości jego rzeczywistej wartości i autorstwa. Najwybitniejsi badacze twórczości Caravaggia – profesor Mina Gregori i profesor Bert Treffers – potwierdzili autentyczność dzieła, które przez ponad cztery stulecia uważano za zaginione. Odkrycie to wzbudziło ogromne zainteresowanie międzynarodowego środowiska artystycznego. Przypuszcza się, że właśnie ten obraz Caravaggio zabrał ze sobą w swoją ostatnią podróż. Udawał się do Rzymu z nadzieją na uzyskanie papieskiego ułaskawienia. Spośród trzech obrazów, które przewoził jako dary dla swoich patronów, dwa uznawano za zaginione. Jednym z nich była właśnie „Ekstaza św. Marii Magdaleny”.
Artysta został skazany zaocznie na karę śmierci po tym, jak w 1606 r. podczas bójki zabił człowieka posiadającego wpływowych protektorów. Caravaggio musiał uciekać z Rzymu i przez kilka lat ukrywał się pod opieką możnych patronów. Nigdy jednak nie powrócił do Wiecznego Miasta – zmarł w 1610 r. w pobliżu miejscowości Porto Ercole, w drodze do Rzymu.
Życie równie burzliwe jak twórczość
Urodzony w Mediolanie artysta stał się w Rzymie jednym z najwybitniejszych malarzy swojego pokolenia.
– Odrzucił idealizowane pojęcie piękna charakterystyczne dla renesansu i wybierał na modele zwykłych ludzi: biednych, bezdomnych i mieszkańców ulic. Dzięki temu sceny religijne zyskały niezwykły realizm i emocjonalną siłę. W jego twórczości odrzucona jest charakterystyczna dla manieryzmu idealizacja, a w scenach religijnych przedstawieni prawdziwi ludzie, ich emocje, cierpienie i przeżycia. Dlatego malarstwo Caravaggia pozostaje bliskie współczesnym odbiorcom. Caravaggio zasadniczo wpłynął na rozwój malarstwa europejskiego. Eksponowane dzieło, mimo że powstało czterysta lat temu, nadal porusza widzów ukazywanymi uczuciami, nastrojem i dramatyzmem – zauważa Daiva Mitrulevičiūtė.
Artysta był oskarżany o napaści, bójki i nielegalne posiadanie broni, a po zabójstwie człowieka w 1606 r. został zmuszony do ucieczki z Rzymu. Mimo dramatycznego życia znaczenie jego twórczości nie zostało przyćmione, dziś Caravaggio jest uznawany za jednego z najbardziej wpływowych malarzy wszech czasów.
Wyjątkowe wydarzenie dla kultury Litwy
Dyrektor generalny Muzeum Pałacu Wielkich Książąt Litewskich dr Vydas Dolinskas podkreśla, że format wystawy poświęconej jednemu arcydziełu jest szeroko stosowaną praktyką muzealną na świecie. Pozwala on zwiedzającym skoncentrować się na jednym, wyjątkowym dziele i poznać je w szerszym kontekście historycznym i kulturowym. Według Dolinskasa przyjazd dzieła Caravaggia do Wilna jest wydarzeniem wyjątkowym dla życia kulturalnego Litwy.
Międzynarodowy projekt został zainicjowany przez Ambasadę Włoch na Litwie, we współpracy ze stowarzyszeniem kulturalnym MetaMorfosi Eventi oraz włoskim Instytutem Kultury w Wilnie. W ten sposób Włosi dzielą się swoim świętem: Republika Włoska obchodzi 80-lecie istnienia, a jednocześnie przypada 35. rocznica nawiązania stosunków dyplomatycznych z Litwą.
