W związku z zapowiedzią ogólnokrajowego strajku nauczycieli przez Litewski Związek Zawodowy Pracowników Oświaty (LŠDPS), minister oświaty Raminta Popovienė przyznaje, że nie rozumie, na jakiej podstawie podejmowane są takie działania.
„Analizujemy wszystkie wypowiedzi i każdą decyzję, ale szczerze mówiąc, na ten moment nie bardzo rozumiem, na jakiej podstawie ogłaszany jest strajk i czy rzeczywiście zostanie on ogłoszony zgodnie z prawem. Oczywiście szanujemy każdą decyzję” — powiedziała minister oświaty, nauki i sportu.
W przypadku porozumienia strajk zostanie odwołany
W ub. tygodniu Litewski Związek Zawodowy Pracowników Oświaty poinformował, że strajk planowany jest na 16 listopada.
Jak wyjaśnił przewodniczący LŠDPS Andrius Navickas, związkowców nie zadowala propozycja Ministerstwa Oświaty, Nauki i Sportu dotycząca wzrostu wynagrodzeń w przyszłym roku o 7,56 proc. (czyli od 92 do 152 euro netto).
Zgodnie z projektem od 1 stycznia współczynniki podstawowego wynagrodzenia miałyby wzrosnąć o 4,5 proc. Kolejne 0,43 proc. przeznaczono by na podwyższenie stałych części współczynników wynagrodzenia podstawowego ze względu na stopień trudności wykonywanej pracy, dodatki lub inne świadczenia. Natomiast kwota bazowa wynagrodzenia podstawowego wzrosłaby o 2,5 proc.
Zdaniem LŠDPS obecna propozycja podwyżek wynagrodzeń jest niewłaściwa.
— Związek domaga się podwyższenia wynagrodzenia nauczycieli o 10 proc. W tej sprawie w ten czwartek, ponownie spotykamy się z minister Popovienė. Jeżeli uda się dojść do porozumienia, ogólnokrajowy strajk nauczycieli zostanie odwołany. W przeciwnym razie w poniedziałek, 16 listopada, nie odbędą się lekcje w wielu szkołach. Ile dokładnie szkół weźmie udział w akcji protestu będziemy wiedzieli w końcu bieżącego tygodnia — komentuje dla „Kuriera Wileńskiego” Andrius Navickas.
Edukacja jednym z priorytetów państwa
Raminta Popovienė twierdzi, że postulaty związku zostaną wysłuchane, jednak prawdopodobnie obecne plany dotyczące wzrostu wynagrodzeń pozostaną bez zmian.
„Z pewnością wysłuchamy ich oczekiwań i potrzeb, spotkamy się i porozmawiamy, ale sądzę, że pozostaniemy przy obecnych ustaleniach” — zapowiada minister.
Popovienė podkreśliła, że projekt przyszłorocznego budżetu został przygotowany w sposób odpowiedzialny, a edukacja, obok obronności, pozostaje jednym z priorytetów państwa. Według niej na wynagrodzenia nauczycieli przeznaczono znaczną kwotę — prawie 250 mln euro.
Minister zapewniła, że proponowane rozwiązanie zostało przedstawione wszystkim związkom zawodowym, z którymi podpisano branżowy układ zbiorowy i nie spotkało się z ich sprzeciwem. Jednak z organizacją związkową kierowaną przez Andriusa Navickasa ministerstwo ma osobne zobowiązania, w sprawie których obecnie prowadzone są negocjacje.
W ubiegłym roku, przed przyjęciem budżetu na 2026 r., LŠDPS również groził rozpoczęciem strajku. Wówczas minister Raminta Popovienė poinformowała o znalezieniu dodatkowych 100 mln euro na wynagrodzenia nauczycieli.
Minister zaznaczyła, że sytuacja w ubiegłym roku była inna — ostateczne decyzje nie zostały jeszcze podjęte, a różne możliwości były nadal analizowane.
Skomplikowana kwestia
Zgodnie z krajowym porozumieniem dotyczącym edukacji średnie wynagrodzenie nauczycieli powinno wynosić co najmniej 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (VDU) w kraju.
Według danych Ministerstwa Oświaty, Nauki i Sportu w drugim kwartale bieżącego roku średnie miesięczne wynagrodzenie nauczyciela wynosiło 3 131 euro brutto, czyli 1 894 euro netto. Natomiast średnie wynagrodzenie w całym kraju wynosiło odpowiednio 2 616 euro brutto i 1588 euro netto.
Ponadto minister poinformowała, że możliwość zmiany systemu wynagradzania nauczycieli jest stale omawiana. Jest to jednak skomplikowana kwestia, ponieważ poszczególne, zainteresowane grupy mają odmienne opinie na temat tego, w jaki sposób system powinien zostać zmodyfikowany.
„Nie sądzę, aby udało się rozwiązać tę kwestię i osiągnąć porozumienie w najbliższym czasie, ale możemy rozpocząć dyskusję” — powiedziała minister.
Strajk przyczynił się do wzrostu wynagrodzeń
Ostatni, ogólnokrajowy strajk nauczycieli odbył się w 2023 r. Akcja protestu, w której uczestniczyło ponad 3 tys. nauczycieli z 204 placówek oświatowych, rozpoczęła się 29 września 2023 r. W grudniu, tuż przed zatwierdzeniem przez Sejm budżetu państwa na 2024 rok, ogólnokrajowy strajk został wznowiony. Nauczyciele liczyli, że protest i poparcie części parlamentarzystów wpłyną na uwzględnienie ich postulatów w budżecie.
Najważniejsze postulaty protestujących obejmowały: podwyższenie wynagrodzeń nauczycieli o 15 proc. od stycznia 2024 r. i o kolejne 15 proc. od września 2024 r.; zwiększenie wynagrodzeń do poziomu 130 proc. średniej krajowej; zmniejszenie liczby uczniów w klasach; poprawę warunków pracy w placówkach oświatowych.
Rząd nie zgadzał się na proponowane przez związkowców podwyżki, argumentując, że budżet nie dysponuje wystarczającymi środkami. Resort oświaty proponował wzrost wynagrodzeń o 10 proc. od stycznia i kolejne 10 proc. od września 2024 r.
Po strajku w 2023 r. wynagrodzenia nauczycieli w 2024 r. wzrosły o ponad 25 proc. Podwyżki wynagrodzeń zostały wprowadzone w dwóch etapach: od 1 stycznia 2024 r. o 10 proc., od 1 września 2024 r. o kolejne 10 proc.
W czerwcu 2024 r. podjęto decyzję o zwiększeniu planowanej wrześniowej podwyżki z 10 proc. do 15,5 proc. Ostatecznie podwyżki wyniosły: w styczniu 10 proc.; we wrześniu 15,5 proc. Łączny roczny wzrost wynagrodzeń wyniósł ponad 25 proc.
— Celem tych podwyżek było osiągnięcie poziomu, w którym pod koniec 2024 r. średnie wynagrodzenie nauczyciela stanowiłoby 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia w kraju. Jednak takiego poziomu nie osiągnięto, ponieważ płace zarobkowe pracowników innych sektorów rosły szybciej niż pracowników oświaty — wyjaśnia Andrius Navickas.
