Więcej

    Projekt edukacyjny „Europejczycy, Polacy, Obywatele” TEMAT IV: Transformacja

    Czytaj również...

    Początek transformacji ustrojowej to proces wprowadzania zmian politycznych, gospodarczych i społecznych w państwach.

    Po rozpoczęciu tego procesu w państwach Europy Środkowo-Wschodniej na przełomie lat 80. i 90. uchwalano nowe Konstytucje (na Litwie w 1992 r.) lub wprowadzano istotne zmiany w już istniejących. Nowelizacje miały miejsce np. w Polsce — nowelizacja kwietniowa i grudniowa z 1989 r. Nowa Konstytucja w Polsce uchwalona została dopiero w kwietniu 1997 r. W państwach wprowadzano również trójpodział władzy na niezależną władzę sądowniczą, ustawodawczą i wykonawczą. Oprócz tego poszerzano prawa i wolności człowieka i obywatela, znoszono cenzurę mediów oraz wprowadzono wolność słowa. Zmieniano również system monopartyjny na wielopartyjny. Było to znacząca zmiana, pamiętając, że w okresie komunizmu istnienie jakiejkolwiek partii, poza oficjalną partią komunistyczną, było zakazane. W ramach wprowadzanych zmian stopniowo liberalizowano i prywatyzowano gospodarkę – wyprzedawano majątek państwowy prywatnym przedsiębiorcom. Zmieniano również nazwy państw, co wbrew pozorom małej wagi tego działania, miało duże znaczenie symboliczne.

    Na przykład usuwano przymiotnik „socjalistyczna” lub „ludowa” z nazwy kraju. W przypadku Litwy dokonano zmiany z Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka na Republika Litewska, a w Polsce, z Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) na Rzeczpospolita Polska (RP). Oprócz tego usuwano nazwy ulic kojarzące się z okresem komunistycznym.
    Po transformacji podstawowym celem każdego postkomunistycznego kraju była odbudowa i ponowne uwierzenie we własną niepodległość. Po odzyskaniu niepodległości kraje komunistyczne mogły same decydować o swoim losie i o swojej polityce, zarówno wewnętrznej, jak i zewnętrznej. Pamiętać należy, że w czasach komunizmu decyzje mogły być podejmowane dopiero po uzgodnieniu ich, telefonicznie bądź osobiście, z najważniejszymi osobami w Moskwie.

    Po odzyskaniu niepodległości znaczna część państw przyjęła kierunek prozachodni – odnowiła kontakty z państwami Europy Zachodniej i Stanami Zjednoczonymi. Ważnym punktem stało się też członkostwo w powstałym w 1949 r. Pakcie Północnoatlantyckim (NATO) – organizacji polityczno-wojskowej dbającej o stabilność i pokój na świecie. Litwa stała się członkiem NATO w marcu 2004 r., a już w maju tego samego roku wraz z Polską i 8 innymi państwami z regionu Europy Środkowo-Wschodniej stała się członkiem Unii Europejskiej – organizacji, która jest gospodarczo-politycznym związkiem państw demokratycznych oraz wyrazem integracji i zbliżenia do siebie państw europejskich. Od nieco ponad 24 lat Litwa jest więc suwerennym państwem, które samodzielnie podejmuje decyzje, w jakie wstąpi sojusze – polityczne, wojskowe czy gospodarcze.

    Warto wspomnieć, że proces transformacji ustrojowej nie wszędzie przyniósł taki sam rezultat jak w Czechach, na Litwie oraz w Polsce. W niektórych krajach demokracja została wprowadzona ze sporym, często kilkuletnim opóźnieniem. Przykładem może być Chorwacja, jedno z państw tworzących Jugosławię, która, jak to było wspomniane w środowej audycji w Radiu Znad Wilii (godz. 17.40), w okresie Jesieni Ludów oraz po niej pogrążona była w krwawej wojnie domowej. Również model Białorusi i Ukrainy nadal nie przypomina w pełni demokratycznych państw, w których wola społeczeństwa jest w pełni uwzględniana i w których funkcjonuje wolny rynek. Wielkie znaczenie odgrywają tu oligarchowie oraz ich powiązania z władzami państw, w tym wpływ Rosji, od której te państwa są uzależnione m. in. na płaszczyźnie gospodarczej – Rosja jest głównym dostawcą gazu.

    W ostatnich latach to Ukraina jest przykładem krwawego niezadowolenia społeczeństwa z obowiązującego w tym państwie ustroju i osób znajdujących się u władz. Chociaż o Ukrainie mówi się, że przybiera proeuropejski kierunek, czeka ją jeszcze długa droga zmian. Krwawy konflikt wraz z brakiem odpowiednich zmian politycznych, gospodarczych i społecznych jest czynnikiem oddalającym Ukrainę od szybkiego przystąpienia do Unii Europejskiej i od nazwania jej w pełni demokratycznym państwem.

    Współcześnie transformację ustrojową przeżywały również państwa położone na północy Afryki. Od 2011 r. zamieszki i niezadowolenie społeczeństwa z panujących władz, korupcji, sytuacji gospodarczej i poziomu życia można było obserwować w takich państwach jak Tunezja, Libia, Egipt, Maroko oraz Algiera. W państwach tych zmiany społeczno-polityczne wyrażające się obaleniem niedemokratycznych reżimów oraz konflikty zbrojne w niektórych z nich nazwano „Wiosną Arabską”. Niemniej w tych państwach nadal istnieje potrzeba pomocy międzynarodowej w ich rozwoju, w tym też potrzeba uczenia nowych władz dobrych praktyk, właściwe funkcjonującej nowoczesnej administracji i funkcjonowania wolnego rynku.

    Na koniec warto raz jeszcze podkreślić, że proces zmian ustrojowych jest długotrwałym i wielopłaszczyznowym procesem. Jak widać na przykładzie większości państw Europy Środkowo-Wschodniej, może przebiec bez przelewu krwi. Dlatego też te państwa mogą dzielić się swoją wiedzą z innymi państwami, nadal będącymi na drodze transformacji ustrojowej jak Ukraina.
    ***
    Za odpowiedź udzieloną na temat „Gospodarka” wygodne słuchawki wygrał Adrian Pawłowski. Gratulujemy i zadajemy kolejne pytanie! Pomyśl! Jak myślisz, dlaczego mieszkańcy Litwy chcieli zmian ustrojowych. Zamieść swoją odpowiedź na forum www.wos.efhr.eu i wygraj wygodne słuchawki!

    EFHR

    Afisze

    Więcej od autora

    Niemieckie zbrodnie na Polakach wciąż nierozliczone

    Niemcy nigdy nie rozliczyły się ze swej narodowosocjalistycznej przeszłości, nie zadośćuczynili swoim ofiarom. Kat Warszawy Heinz Reinefarth nie tylko nigdy nie został ukarany, ale zrobił karierę polityczną w RFN. Druga wojna światowa zaczęła się w Europie atakiem wojsk niemieckich na...

    Iwaneczko, Saszenko, Jackiewicz z Sinfonią Iuventus na 30-lecie Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie”

    Koncert odbędzie się 23 października o godzinie 18:00 w sali koncertowej „Compensa” w Wilnie. Wystąpią: Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus im. Jerzego SemkowaEwelina Saszenko — wokalKrzysztof Iwaneczko — wokalRafał Jackiewicz — dyrygent Koncert 2. częściowy I część – piosenki patriotyczneII część – przeboje polskiej muzyki...

    Ogarnijmy emocjonalny chaos bez wychodzenia z domu

    Chociaż obecnie często w przestrzeni publicznej podkreśla się znaczenie zdrowia psychicznego, a w kraju dostępnych jest wiele możliwości uzyskania pomocy — ludzie wciąż nie ośmielają się mówić o swoim stanie emocjonalnym, wybierają pozornie łatwiejszą drogę, starając się nie nadawać...

    4. edycja konkursu „Wakacje w Polsce” ma zwycięzców

    Nagrodę główną — weekend dla dwóch osób w Krakowie — zdobyła Lina Vasiliauskienė. Jej zdjęcie wybrali członkowie jury. Czytaj więcej: Ruszyła 4. edycja konkursu „Wakacje w Polsce”. Wystarczy jedno zdjęcie, by wygrać Zwycięzcy konkursu Nagrody publiczności za największą liczbę polubień otrzymują: I...