Więcej

    Pokochałem stare polskie kino

    Czytaj również...

    Piotr Jezierski
    pisarz, kulturoznawca i dziennikarz związany z Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie”. Redaktor portalu IDA (https://ida.pol.org.pl). Autor zbiorów esejów „Siła strachu” i „Wektory wyobraźni” oraz powieści „Kochankowie brzydszej córki”. W latach 2010–2016 realizator emitowanych przez telewizję Kino Polska programów poświęconych klasyce polskiego kina „W iluzjonie” i „Kalejdoskop polskiego filmu”.

    Największe piękności i najprzystojniejsi uwodziciele, prawdziwe talenty artystyczne i przedwojenni celebryci. Byli idolami milionów, jednak nadejście II wojny światowej niejednokrotnie oznaczało dla nich utratę kariery, a nawet życia. Wystawa pt. „Kino Niepodległej”, właśnie otwarta w Domu Kultury Polskiej w Wilnie, prezentuje 20 gwiazd polskiego kina sprzed wojny. „Kurier Wileński” rozmawia z jej autorem Piotrem Jezierskim.

    Skąd pomysł na tę wystawę? Jaki był sposób doboru przez Pana prezentowanych postaci?

    Od 2018 r. w Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie” organizujemy wystawy z cyklu „Polskie drogi do niepodległości”. Wcześniej redagowałem napisane przez inne osoby wystawowe opisy wybitnych Polaków, w tym roku dostałem propozycję przygotowania kolejnej ekspozycji i mogłem zdecydować, jaka będzie jej tematyka. Jestem miłośnikiem X muzy i przez kilka lat miałem przyjemność współpracować ze Stanisławem Janickim, specjalistą od klasyki polskiego filmu, przy tworzeniu programów telewizyjnych poświęconych przedwojennym gwiazdom – tak pokochałem stare polskie kino. Pracując nad wystawą, korzystałem z tego, co zapamiętałem z lat współpracy z red. Janickim i z książek, których przez ten czas uzbierała się u mnie spora półka. A bohaterami wystawy zostały te spośród przedwojennych gwiazd, których historie wydawały mi się najciekawsze. Zdecydowałem się też nie skupiać wyłącznie na aktorach i pokazać kilka sylwetek twórców stojących po drugiej stronie kamery. Nie ukrywam, że jest to również galeria moich ulubieńców.

    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    Która z bohaterek wystawy zwyciężyłaby w Pana prywatnym plebiscycie na najlepszą aktorkę. A kto był najsłynniejszym zdobywcą damskich serc?

    Największą sympatią darzę chyba Helenę Grossównę, piękną kobietę, która grała w sposób niezwykle lekki i naturalny, co w tamtych czasach było moim zdaniem rzadkością. A zdobywcą największej liczby damskich serc był Eugeniusz Bodo. Najgłośniejszy był jego związek z Reri, tahitańską pięknością, z którą zagrał w „Czarnej perle”, ponoć jego mama jej nie znosiła. Jednak jeśli miałbym wybrać największego aktora przedwojennego kina, to był nim Kazimierz Junosza-Stępowski, zaprzeczenie amanta, aktor o tysiącu twarzy.

    Czytaj więcej: Polskie kino — dobre, uniwersalne, pozytywne

    Wystawa pokazuje postacie w apogeum ich sławy. Jednak II wojna światowa i reżimy totalitarne przewróciły do góry nogami życie wielu z nich.

    Adolf Dymsza grał we wspieranych przez Niemców teatrach, a jednocześnie pomagał mieszkańcom getta i ukrywał Żydów. Helena Grossówna była oficerem Armii Krajowej, walczyła w Powstaniu Warszawskim, przez co po wojnie miała problemy z kontynuowaniem kariery filmowej. Kazimierz Junosza-Stępowski zginął w lipcu 1943 r., osłaniając swoją uzależnioną od heroiny żonę przed kulą. Ale najbardziej wyjątkowa, moim zdaniem, jest historia Iny Benity. Dotychczas wiedzieliśmy, że gwiazda zginęła podczas Powstania Warszawskiego, ale kilka lat temu zaczęły się pojawiać ślady jej dalszego, wojennego i powojennego życia. To niezwykle ciekawa historia rozgrywająca się w Niemczech, na Lazurowym Wybrzeżu, w Algierii, Maroku i Stanach Zjednoczonych – gotowy materiał na doskonały film.

    Bohaterowie wileńskie wystawy „Kino Niepodległej”: Helena Grossówna, Kazimierz Junosza-Stępowski, Ida Benita

    Gdzie dziś można obejrzeć filmy omawianej epoki i które z nich poleciłby Pan do obejrzenia?

    Stare filmy można znaleźć na YouTubie, ale jeśli zależy nam na jakości, polecam serwis Ninateka.pl czy Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej. A które filmy bym polecił? „Znachora” z 1937 r., w którym gra aż trójka bohaterów wystawy (Junosza-Stępowski, Elżbieta Barszczewska i Mieczysława Ćwiklińska), czwarty (Michał Waszyński) go wyreżyserował, a piąty (Anatol Stern) napisał scenariusz. Dwa filmy Józefa Lejtesa z 1938 r.: ekranizację „Granicy” Zofii Nałkowskiej z Żelichowską, Barszczewską, Pichelskim, Zelwerowiczem i Ćwiklińską oraz „Sygnały”, w których dramatyczna sytuacja zamienia się w romans bohaterów granych przez Żelichowską i Pichelskiego. Polecam również filmy z Iną Benitą, „Przybłędę” – niezwykły dramat osadzony na huculskiej wsi – i „Ludzi Wisły”, film, którego akcja rozgrywa się nad brzegami królowej polskich rzek. I jeszcze „Głos pustyni”, „Doktora Murka”, „Będzie lepiej”…


    Rozmawiała Olga Alehno
    Fot. Magda Juszczyk , NAC, POLONA.PL, WIKIPEDIA


    Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym “Kuriera Wileńskiego” nr 50(145) 12-18/12/2020

    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    Afisze

    Więcej od autora

    Szlakiem zamków nadniemeńskich. Wycieczka Gimnazjum im. Konarskiego

    Listopad to miesiąc, który przede wszystkim kojarzy się z obchodami rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę. Tak też powstał pomysł uczczenia już 104. rocznicy i wyruszyć na poszukiwanie śladów historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów — szlakiem zamków nadniemeńskich. Szlak przebiega wzdłuż największej...

    Pocopotek „Kuriera Wileńskiego” — o Andrzejkach

    Szkoły otworzyły przed nami swoje podwoje, a my — chłopaki i dziewoje — nie spowalniamy naszej ciekawości świata! Pucułka dalej dzieli się swoimi spostrzeżeniami z dziećmi Wileńszczyzny (i nie tylko)! Zapraszamy do kolejnych edycji  Pocopotka! Pocopotkowa koleżanka przypomina nam o...

    Z Pikieliszek w świat. Wspomnienie o nieprzeciętnej uczennicy

    Pikieliszki k. Wilna wielu Polakom kojarzą się z ojcem polskiej niepodległości, marszałkiem Józefem Piłsudskim, który co roku w latach 1930–1934 spędzał sześciotygodniowy urlop właśnie w tej miejscowości, w swoim dworku, malowniczo położonym nad jeziorem Żałosa. Bohaterem tego tekstu nie...

    „Tribute to Romuald Lipko” w DKP w Wilnie [GALERIA]

    Postać Romualda Lipki Postaci Romualda Lipki przedstawiać Wileńszczyźnie nie trzeba. Na piosenkach jego autorstwa wychowały się całe pokolenia, a niektóre utwory są wręcz hymnami spotkań towarzyskich wśród Polaków na Litwie. Utwory Romualda Lipko są pomnikami polskiej muzyki rozrywkowej. Wokaliści: Grzegorz Wilk...