Powstanie Styczniowe przez długi czas opisywane było jako wydarzenie o charakterze militarnym i męskim. Najnowsze badania historyczne coraz częściej ukazują je jednak jako złożony proces społeczny i kulturowy, w którym kobiety odgrywały szczególnie istotną rolę — zarówno jako aktywne uczestniczki życia politycznego, jak i strażniczki pamięci oraz doświadczenia.
Opór nie ograniczał się do gestów symbolicznych
Dyskusję otworzy historyczka dr Małgorzata Koronkiewicz-Hupajło (Fundacja „Wspólnota Pokoleń”), której referat, oparty na własnych badaniach oraz książce „Kobiety w czarnych krynolinach”, przybliży aktywność kobiet w okresie powstania na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Autorka pokazuje, że kobiecy opór nie ograniczał się do gestów symbolicznych — takich jak praktyki żałobne, codzienne rytuały czy pielęgnowanie więzi rodzinnych i wspólnotowych — lecz obejmował także świadome działania na rzecz rozbudowy świadomości narodowej, tworzenia organizacji wspierających ofiary represji oraz aktywnego uczestnictwa w budowaniu zrębów tajnego państwa.
W dyskusji udział weźmie również dr Olga Mastianica-Stankevič (Litewski Instytut Historii), której badania nad kobiecymi wspomnieniami z terenów dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego w istotny sposób poszerzyły pole badań nad pamięcią powstania, ujawniając wspólne tematy, doświadczenia i narracje obecne w kobiecych świadectwach pisanych.
Rozmowę poprowadzi profesor dr Egidijus Aleksandravičius z Uniwersytetu Witolda Wielkiego, podkreślający, że pamięć powstania była podtrzymywana nie tylko w przestrzeni publicznej, lecz także w rodzinach, kościele i kulturze codziennej — sferach, w których kobiety odgrywały kluczową rolę.
W trakcie dyskusji zostaną podjęte następujące pytania:
- W jaki sposób doświadczenia kobiet zmieniają nasze rozumienie Powstania Styczniowego?
- Czy symboliczny opór może być uznany za formę działalności politycznej?
- Jak kobieca pamięć kształtowała obraz powstania w rodzinach i wspólnotach po 1864 r.?
- Czym różniły się, a w czym były podobne doświadczenia kobiet w Królestwie Polskim i na ziemiach dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego?
- Jaki długofalowy wpływ miało powstanie na procesy emancypacji kobiet w naszym regionie?
Okazja do aktywnego udziału w ważnej rozmowie
Dyskusja będzie doskonałą okazją nie tylko do wysłuchania refleksji wybitnych ekspertów, lecz także do aktywnego udziału w ważnej rozmowie o pamięci historycznej, tożsamości i przyszłości naszego regionu.
Spotkanie odbędzie się 27 stycznia o godz. 17:30 w Muzeum Narodowym — Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie (pl. Katedros 4).
Wydarzenie odbędzie się w języku polskim i litewskim z tłumaczeniem symultanicznym.
Prosimy o potwierdzenie udziału do 23 stycznia 2026 r.: http://registracija.valdovurumai.lt/kzsh7h8e
Pedagodzy uczestniczący we wszystkich spotkaniach cyklu otrzymają zaświadczenia o podnoszeniu kwalifikacji — obowiązuje rejestracja.
„Colloquia Warszawsko-Wileńskie” to cykl dyskusji organizowany przez Ambasadę Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie, Stację Wileńską Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego w Wilnie oraz Muzeum Narodowe — Pałac Wielkich Książąt Litewskich.
Inf. ogranizatorzy