Zgodnie z projektem poprawek do Kodeksu Cywilnego, które Sejm zaczął rozpatrywać w ubiegłym tygodniu, odszkodowania mogliby domagać się nie tylko użytkownicy danego produktu, ale również inne osoby, jeśli towar wyrządzi szkody na zdrowiu lub mieniu. W przypadku, gdyby parlament Litwy zaaprobował poprawki, to weszłyby one w życie 9 grudnia br.
Prezentacja w Sejmie
Podczas prezentacji projektu minister sprawiedliwości Rita Tamašunienė zaznaczyła, że dzięki poprawkom producenci z i spoza Unii Europejskiej będą zachęcani do wprowadzania na rynek wyłącznie bezpiecznych produktów. Zdaniem polityk obecne przepisy dotyczące odszkodowań za towary niskiej jakości opierają się na dyrektywie z lat 80-tych XX w. i nie odpowiadają postępowi technologicznemu ani urządzeniom dostępnym dziś na rynku, które mogą powodować szkody. „Proponowane rozwiązanie dotyczy odpowiedzialności nie tylko producentów, ale także innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, takich jak importerzy, dystrybutorzy czy przedstawiciele handlowi. Rozszerza się krąg podmiotów odpowiedzialnych za ułatwienia osobom fizycznym znalezienie podmiotu odpowiedzialnego za wyrządzoną szkodę na terenie Unii Europejskiej” — mówiła Rita Tamašunienė.
Autorzy poprawek proponują również „unowocześnienie pojęcia wadliwej jakości” — tak, aby wady obejmowały także niedoskonałości cyfrowe oraz możliwe błędy sztucznej inteligencji. Przewidziano również możliwość dochodzenia odszkodowania za zniszczenie lub uszkodzenie danych. „Na przykład kupują państwo urządzenie — tablet lub komputer — i tracą część swoich danych. Wtedy także można byłoby ubiegać się o odszkodowanie” — powiedziała minister.
„Fundamentalna zmiana dla dystrybutorów i hurtowników”
Projekt będzie zobowiązywał producentów, dystrybutorów oraz sprzedawców, aby informacja o produkcie była podawana w dostępny sposób, łatwy do zrozumienia. „Obecnie dostarczane są bardzo skomplikowane instrukcje i do tej pory nie było wymogu przedstawiania ich w przystępny sposób” — podkreśliła minister.
Projekt został skomentowany przez wspólnotę adwokacką „Tegos”, która wystosowała specjalne oświadczenie prasowe. Autorzy oświadczenia zwracają uwagę, że zgodnie z nowymi regulacjami dystrybutor będzie zobowiązany do naprawienia szkody powstałej wskutek produktów niskiej jakości, jeśli w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku od poszkodowanej osoby nie poinformuje jej o tożsamości producenta, importera lub innego odpowiedzialnego podmiotu mającego siedzibę w Unii Europejskiej.
„To fundamentalna zmiana dla dystrybutorów i hurtowników. Do tej pory mogli czuć się bezpiecznie — odpowiedzialność spoczywała przede wszystkim na producencie i sprzedawcy detalicznym. Teraz, jeśli w ciągu miesiąca nie uda się wskazać odpowiedzialnego podmiotu z UE, sam dystrybutor staje się stroną pozwaną. Oznacza to, że umowne ustalenia dotyczące tego, w jaki sposób obowiązki te będą wykonywane między producentami, dystrybutorami, importerami i podmiotami handlu detalicznego, stają się nie tylko dobrą praktyką, ale również koniecznością prawną” — czytamy w oświadczeniu.
Proponowane zmiany do Kodeksu Cywilnego są pochodną zobowiązania Litwy względem dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za produkty wadliwe Parlamentu Europejskiego oraz Rady Unii Europejskiej z dnia 23 października 2024 r. „W celu zapewnienia, aby unijny system odpowiedzialności za produkt był uniwersalny, odpowiedzialność niezależna od winy za produkty wadliwe powinna mieć zastosowanie do wszystkich rzeczy ruchomych, jak również oprogramowania, w tym gdy są one zintegrowane z rzeczami ruchomymi czy połączone z nieruchomościami” — czytamy w dyrektywie.
Dyrektywa PE
Dyrektywa nakłada określony wymóg dla ustawodawców krajowych. „Państwa członkowskie nie mogą utrzymywać w swoim prawie krajowym ani wprowadzać do swojego prawa krajowego przepisów odbiegających od tych, które zostały ustanowione w niniejszej dyrektywie, w tym przepisów surowszych lub łagodniejszych, w celu osiągnięcia innego poziomu ochrony konsumentów i innych osób fizycznych, chyba że niniejsza dyrektywa stanowi inaczej” — czytamy w dokumencie.
Zgodnie z dyrektywą państwa członkowskie są zobowiązane do publikacji w łatwo dostępnym formacie elektronicznym wszystkich orzeczeń sądowych w postępowaniach wszczętych na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego.
Przepisy krajowe, wdrążające dyrektywy, muszą wejść w życie do 9 grudnia 2026 r. „Do dnia 9 grudnia 2030 r., a następnie co pięć lat, Komisja dokonuje ewaluacji stosowania niniejszej dyrektywy i przedkłada sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu. Sprawozdania te zawierają informacje na temat kosztów i korzyści transpozycji niniejszej dyrektywy, porównania z państwami OECD oraz informacje na temat dostępności ubezpieczenia od odpowiedzialności za produkt” — głosi dyrektywa.
