Według danych litewskiego Instytutu Higieny w 2025 r. co najmniej jedną diagnozę choroby bezpośrednio związanej ze spożyciem alkoholu otrzymało 27 tys. osób. To o 2,3 proc. mniej niż w 2024 r.
Najczęściej diagnozowano uzależnienie od alkoholu, toksyczne działanie alkoholu, alkoholową chorobę wątroby oraz polineuropatię wywołaną alkoholem. W porównaniu z poprzednim rokiem liczba przypadków polineuropatii wzrosła o 11,3 proc., natomiast liczba szczególnych zespołów padaczkowych spadła o 13,4 proc.
Największe ryzyko u mężczyzn na wsi
Częstość występowania chorób związanych z alkoholem na Litwie wśród mężczyzn była ponad trzykrotnie wyższa niż wśród kobiet. Najwyższe wskaźniki odnotowano w grupie mężczyzn w wieku 50-54 lat oraz kobiet w wieku 45-49 lat.
Mieszkańcy wsi chorowali częściej niż mieszkańcy miast. Zachorowalność na choroby bezpośrednio związane ze spożyciem alkoholu była na terenach wiejskich 1,3 raza wyższa, niż w miastach.
W 2025 roku z powodu takich chorób zmarły 672 osoby, czyli o pięć mniej niż rok wcześniej. Najczęstszymi przyczynami zgonów były alkoholowa choroba wątroby (51,8 proc.), przypadkowe zatrucie alkoholem (21 proc.) oraz kardiomiopatia alkoholowa (6,8 proc.).
Lekki spadek spożycia, ale co to znaczy?
W ubiegłym roku spożycie alkoholu na Litwie wyniosło 8,7 litra czystego alkoholu na mieszkańca. W przeliczeniu na osoby w wieku 15 lat i starsze wskaźnik ten wyniósł 10,2 litra.
Ministerstwo Ochrony Zdrowia zwraca jednak uwagę, że jednoroczne zmiany nie muszą oznaczać trwałej poprawy sytuacji.
„Zmiany w ciągu jednego roku niekoniecznie odzwierciedlają długoterminowe trendy — wiele zaburzeń zdrowotnych związanych ze spożyciem alkoholu rozwija się w dłuższym okresie” — powiedziała Brigita Rašimaitė, doradczyni Wydziału Zdrowia Psychicznego Ministerstwa Ochrony Zdrowia.
Według niej obecne statystyki zdrowotne nadal odzwierciedlają skutki wcześniejszych, szkodliwych wzorców konsumpcji alkoholu.
„Chociaż spożycie alkoholu maleje, jest zbyt wcześnie, aby mówić o pozytywnych zmianach wskaźników zdrowotnych; na przykład nie obserwujemy na razie spadku śmiertelności z powodu chorób bezpośrednio związanych ze spożyciem alkoholu ani zmniejszenia wskaźników zachorowalności. Obecnie nadal obserwujemy skutki wcześniejszych szkodliwych nawyków związanych ze spożywaniem alkoholu, a pozytywny wpływ na zdrowie publiczne być może będzie widoczny znacznie później” — powiedziała Brigita Rašimaitė.
Co czwarty przestępca — nietrzeźwy
Skutki spożywania alkoholu widoczne są również w statystykach dotyczących przestępczości i bezpieczeństwa.
Dane Departamentu Informatyki i Łączności pokazują, że w 2025 r. osoby nietrzeźwe popełniły 25,8 proc. wszystkich zbadanych przestępstw, czyli około 7,3 tys. czynów. W porównaniu z 2024 r. ich liczba spadła o 269 przypadków (3,6 proc.).
W wypadkach drogowych spowodowanych przez nietrzeźwych kierowców zginęło 16 osób, a 152 zostały ranne. Z kolei według Państwowej Inspekcji Pracy w wypadkach przy pracy zginęły 22 osoby, z czego pięć znajdowało się pod wpływem alkoholu.
Ministerstwo Ochrony Zdrowia zapowiada dalsze działania profilaktyczne, rozwój usług wczesnej interwencji oraz wsparcie dla osób uzależnionych. Rozważane jest również udoskonalenie oznakowania napojów alkoholowych i wprowadzenie innych środków opartych na dowodach naukowych.
Jednocześnie resort nie wyklucza zaostrzenia regulacji dotyczących wyrobów tytoniowych, szczególnie w celu ochrony dzieci i młodzieży.
