Dwa zdarzenia
W nocy z wtorku na środę litewskie służby odnotowały dwa zdarzenia związane z obecnością dronów w regionie. Jeden z bezzałogowców przekroczył granicę Litwy od strony Białorusi, przeleciał przez część kraju i opuścił jego przestrzeń powietrzną w rejonie Poswola. Do jego poszukiwania poderwano z Szawli myśliwce NATO. Informację przekazał szef Narodowego Centrum Zarządzania Kryzysowego Vilmantas Vitkauskas.
Jak wyjaśnił, pierwsze zdarzenie odnotowano ok. godz. 23 na terytorium Białorusi. Zauważono tam prawdopodobnie trzy drony, które — według wstępnych ustaleń — nie wleciały na Litwę. Jeden z obiektów miał następnie pojawić się w przestrzeni powietrznej Łotwy, a później skierować się na północ Rosji.
Drugi przypadek dotyczył bezzałogowca, który przekroczył litewską granicę od strony Białorusi. Według wstępnych informacji wleciał w przestrzeń powietrzną Litwy w okolicach Druskienik, po czym przemieszczał się na północ kraju. W związku z zagrożeniem mieszkańcy kilku regionów otrzymywali alerty ostrzegające przed możliwym niebezpieczeństwem z powietrza.
Konsekwencje wojny
Czy takie wydarzenia oznaczają, że Litwa znalazła się bliżej bezpośredniego konfliktu zbrojnego? Giedrius Česnakas studzi obawy. Jego zdaniem same naruszenia przestrzeni powietrznej nie świadczą o tym, że Rosja przygotowuje atak na Litwę. Według eksperta bezzałogowce prawdopodobnie należały do Ukrainy i były wykorzystywane do atakowania rosyjskiej infrastruktury. Ich trajektorię lotu mogły jednak zmienić rosyjskie systemy walki radioelektronicznej, które zakłócają nawigację. Z dostępnych informacji wynika, że drony przemieszczały się z południa na północ. Po utracie dokładnych danych nawigacyjnych mogły zboczyć z wyznaczonego kursu.
— Można powiedzieć, że doświadczyliśmy niejako przypadkowych konsekwencji wojny. Dobrze, że nie ma ofiar ani strat materialnych, jednak nigdy nie wiadomo, co może się wydarzyć. Dopóki Rosja będzie prowadzić wojnę przeciwko Ukrainie, ryzyko podobnych zdarzeń pozostanie. Wszystko zależy od tego, kiedy Władimir Putin zdecyduje się zakończyć wojnę — ocenia rozmówca.
Stosunki z Ukrainą
Ekspert uważa, że wydarzenia te nie powinny doprowadzić do pogorszenia stosunków między Litwą a Ukrainą. Kluczowe jest jasne komunikowanie, że Kijów nie zamierza prowadzić operacji wojskowych w przestrzeni powietrznej Litwy, Polski ani innych państw.
Zdaniem Česnakasa litewscy politycy na razie rozumieją okoliczności tych wydarzeń i nie spieszą się z obwinianiem Ukrainy, która broni się przed rosyjską agresją. Nie wyklucza jednak, że sytuację będą próbowali wykorzystać radykalni politycy i działacze społeczni, podsycając nieufność wobec Ukrainy i dążąc do osłabienia relacji między oboma państwami.
Osobnym problemem pozostaje skuteczność reakcji litewskiego systemu obrony powietrznej. Skoro konieczne było poderwanie myśliwców NATO, a bezzałogowiec mimo to przeleciał przez znaczną część kraju, pojawiają się pytania o możliwości wykrywania, identyfikowania i neutralizowania takich obiektów.
— Dopiero po dokładnym postępowaniu będzie można ocenić, dlaczego nie udało się zneutralizować drona. To kwestia wymagająca wiedzy ekspertów wojskowych i specjalistów od technologii. Nie wykluczam, że to zdarzenie może nieco osłabić społeczne zaufanie do odpowiedzialnych instytucji, jednak każde takie zadanie jest bardzo skomplikowane. Oczywiste jest, że procedury i mechanizmy reagowania będą musiały zostać udoskonalone, aby podobne sytuacje w przyszłości się nie powtarzały lub były skuteczniej opanowywane — podkreśla rozmówca.
