Do 31 października każdy Czytelnik mógł zgłosić dowolną drogą, także mailowo czy telefonicznie, swoich kandydatów wraz z uzasadnieniem i opisem zasług.
Zgłoszeń było niemało
Liczba zgłoszeń na tym etapie nie jest istotna, tak więc nawet osoba zgłaszana przez wielu czytelników do wspólnej puli kandydatów trafia raz. Lista 25 nazwisk została 10 listopada przedstawiona Kapitule Plebiscytu, która ma też prawo przed głosowaniem zgłosić swoje kandydatury. Tak więc lista dodatkowo się poszerzyła.
Kapituła Plebiscytu składa się z laureatów poprzednich edycji plebiscytu (nie mylić z finalistami). W tegorocznym spotkaniu kapituły udział wzięli (wg kolejności rocznika konkursu): Zofia Matarewicz (2000), ks. Wacław Wołodkowicz (2002), Antoni Jankowski (2008), s. Michaela Rak (2014), Krystyna Dzierżyńska (2021), Adam Błaszkiewicz (2023), a także po raz pierwszy Renata Brasel (2025).
Kapituła najpierw omówiła sylwetki zgłoszonych kandydatów. Wymieniła się swoimi spostrzeżeniami, doświadczeniami i opiniami ze swoich środowisk. Po omówieniu przystąpiono do głosowania, które na kilka minut wyciszyło salę.
Każdy członek kapituły mógł przyznawać punkty kandydatom: od 1 do 10 (punkty przyznawać mogą tylko członkowie Kapituły Plebiscytu: prawo to nie przysługuje nikomu z redakcji „Kuriera Wileńskiego”). Następnie punkty wszystkich członków kapituły były sumowane. Członkowie kapituły dodatkowo zweryfikowali zsumowane punkty i dziesiątka finalistów Plebiscytu Czytelników „Kuriera Wileńskiego” — „Polak Roku 2026” została wyłoniona. Nazwiska przekazano redakcji, aby ogłosić finalistów plebiscytu w najbliższym numerze dziennika „Kurier Wileński”.
Pierwsze głosowanie Renaty Brasel
W spotkaniu Kapituły Plebiscytu po raz pierwszy udział wzięła laureatka zeszłorocznej edycji, kierownik artystyczna Polskiego Zespołu Artystycznego Pieśni i Tańca „Wilia”, Renata Brasel.
— Dla mnie wszystko było nowe. Poszło bardzo szybko i sprawnie. Rozumiem, że wszyscy członkowie kapituły myśleliśmy podobnie, bo jednak w sumowaniu punktów głosy oddawaliśmy na podobne osoby. Obyło się bez żadnych problemów i potrzeby ponownego głosowania — oceniła w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Renata Brasel po głosowaniu.
W pewnym momencie punkty zaczęły się tak wyrównywać, że było ryzyko konieczności powtórzenia głosowania (gdyż limit finalistów to 10 osób). Nie było jednak takiej potrzeby.
— Były pewne wątpliwości, bo niektóre osoby po prostu znałam mniej i mniej wiedziałam o ich dokonaniach. Głosowałam przede wszystkim za tymi, których działalność znam i wiem, jak są potrzebni. Mocni kandydaci, ta dziesiątka wyłoniła się szybko — zaznaczyła. Zapytaliśmy, czy ma swojego faworyta.
— Jeszcze konkretnego jednego nie mam, ale myślę, że mam taką dobrą trójkę, za którą mogę trzymać kciuki — nie kryła zadowolenia Renata Brasel.
Zofia Matarewicz: „Wileńszczyzna musi znać swoich bohaterów”
Zofia Matarewicz, zwyciężczyni plebiscytu w roku 2000, dyrektorka Szkoły-Przedszkola „Wilia”, wyjaśniła, że również nie ma „stuprocentowego faworyta” w całej dziesiątce, ale jeden jej odpowiada.
— Na sto procent jeszcze faworyta nie mam, ale oddałabym głos na jednego dobrze mi znanego kandydata. A to ważne. Żeby mieć faworytów, trzeba naprawdę dobrze znać kandydatów i ich działalność — podsumowała Zofia Matarewicz.
Wyraziła też zadowolenie z faktu, że sam plebiscyt wciąż jest organizowany.
— Plebiscyt „Polak Roku” staje się coraz atrakcyjniejszy, to taka dobra zabawa i okazja przyjrzeć się dokonaniom. Byłam jedną z pierwszych kobiet, które w 2000 r. „rozcieńczyły” męskie grono kapituły, wtedy wyglądało to inaczej. Osoba zgłaszająca kandydata musiała poważnie opisać i umotywować, dlaczego go zgłasza. Teraz jest swobodniej, ale nie mniej przyjemnie. Przypominamy osoby, które są naprawdę warte uwagi, bo Wileńszczyzna musi znać swoich bohaterów. To bardzo sympatyczne, że „Kurier Wileński” nadal roztacza parasol nad tym plebiscytem i daje czytelnikom okazję poznać te zasłużone dla Wileńszczyzny osoby — zaznaczyła.
Czy było trudno wyłonić dziesiątkę finalistów? Pani Matarewicz nie ukrywa, że nie było to zadanie „na minutkę”, ale nie było też karkołomne.
— Trzeba było się zastanowić. Kandydatów znam, bo jestem w tym towarzystwie już od lat. Przy niektórych wybór był trudny, bo chciało się wystawić tę samą ocenę i jednej, i drugiej osobie. Ale konkurs jest konkursem, plebiscyt plebiscytem, i trzeba było wytypować. Niestety, komuś trzeba dać punktów więcej, komuś mniej, tak musi być. Liczę, że jako członek kapituły wybrałam tych, którzy na tę listę zasługują — wyjaśniła swoją koncepcję.
Finałowa dziesiątku w plebiscycie „Polak Roku 2026”
Poniżej publikujemy nazwiska, które, zgłoszone przez Czytelników, Kapituła Plebiscytu wytypowała do finału „Polaka Roku 2026”. Nazwiska są uporządkowane alfabetycznie.
Karol Dąbrowski — biathlonista z Wilna, reprezentant Litwy, dwukrotny olimpijczyk (Pekin 2022, Mediolan-Cortina 2026, gdzie zajął 30. miejsce w biegu indywidualnym). Ma za sobą kilkanaście sezonów w Pucharze Świata.
Dr Kinga Geben — językoznawczyni, od 1997 r. wykłada w Centrum Polonistycznym Uniwersytetu Wileńskiego i bada polszczyznę w środowisku wielojęzycznym. Jest współautorką „Wielkiego słownika polsko-litewskiego”, autorką podręczników oraz organizatorką dyktand i Olimpiady Języka Polskiego. Odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi RP.
Paweł Giliauskas — harcerz, przewodniczący ZHPnL w latach 2017-2019, później wiceprzewodniczący i komisarz ds. zagranicznych związku. od lat prowadzi szkolenia dla harcerzy, ostatnio — najczęściej z zarządzania czasem i narzędzi sztucznej inteligencji. Właściciel firmy MB GilinkIT, prezes Forum Przedsiębiorczości Polskiej „Korona”.
Dr Barbara Jundo-Kaliszewska — politolożka i historyczka z Uniwersytetu Łódzkiego, pochodzi z Ejszyszek. Napisała monografię „Zakładnicy historii. Mniejszość polska w postradzieckiej Litwie”. Prowadząca programy w TVP Wilno, organizatorka konferencji, popularyzatorka historii.
German Komarowski — choreograf, kieruje Polskim Zespołem Tańca Ludowego „Perła” z Niemenczyna. Wcześniej przez wiele lat w „Wileńszczyźnie” jako tancerz i choreograf. Dyrektor Centrum Kultury w Niemenczynie.
Beata Kowalewska — uczy historii w wileńskim Gimnazjum im. Szymona Konarskiego, którego jest absolwentką. Założyła teatr szkolny „Szkic”, który w 2026 r. obchodził 25-lecie. Jej uczniowie zajmują czołowe miejsca w olimpiadach, wielokrotnie wyróżniana przez „Macierz Szkolną”.
Dariusz Lewicki — specjalista ds. dziedzictwa kulturowego, od 2013 r. działa w Społecznym Komitecie Opieki nad Starą Rossą i prowadzi stronę rossa.lt. Finalista w plebiscycie „Polak Roku 2019”. W 2026 r. wydał słownik biograficzny „Medici necropolis Rossa” (blisko 200 lekarzy pochowanych na Rossie) i antologię „Wileńska Rossa”.
Danuta Mieczkowska-Kowalczuk — Wilnianka, przez wiele lat tancerka i solistka Zespołu „Wilia”, pracowała z Zofią Gulewicz. Układa choreografię do poloneza maturzystów, który w 2026 r. zatańczyło na Placu Katedralnym rekordowe 207 par.
Dr Barbara Stankiewicz — naukowczyni z Wilna, od lat łączy środowiska akademickie Polski i Litwy. Nagłaśnia na Litwie postulaty Polaków. Współorganizatorka „Kolokwiów Warszawsko-Wileńskich” w Pałacu Władców.
Prof. dr hab. Jarosław Wołkonowski — historyk, profesor Uniwersytetu w Białymstoku związany z jego wileńską filią. W latach 1998-2011 był prezesem Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy, napisał monografię nt. Okręgu Wileńskiego AK. Wieloletni sekretarz wileńskich kombatantów.
Teraz plebiscyt przechodzi do etapu głosowania. Czytelnicy będą mogli kuponami z dziennika głosować na faworytów. Laureat będzie musiał przekonać i Czytelników, i kapitułę, gdyż na finalną punktację składają się po równo głosy obu stron. Głosowanie potrwa do 31 grudnia włącznie. O dacie wysłania kuponu pocztą zdecyduje pieczątka. Można też głosować w Domu Kultury Polskiej w Wilnie, gdzie będzie skrzynka na głosy.
