Obchody Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu

97
Ponary, gdzie w latach 1941-1945 zamordowano dziesiątki tysięcy osób, stały się symbolem bezlitosnej zbrodni na Litwie Fot. Marian Paluszkiewicz
Ponary, gdzie w latach 1941-1945 zamordowano dziesiątki tysięcy osób, stały się symbolem bezlitosnej zbrodni na Litwie Fot. Marian Paluszkiewicz

Z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu wczoraj w Synagodze Chóralnej w Wilnie zostały odczytane nazwiska ofiar jednego z najtragiczniejszych wydarzeń w historii ludzkości oraz odbyły się modlitwy w ich intencji.

Dzień ten na całym świecie tradycyjnie jest obchodzony w rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. W Warszawie z tej okazji przy Pomniku Bohaterów Getta na Muranowie złożyli wieńce przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, organizacji społecznych i religijnych, ambasadorowie oraz harcerze i młodzież szkolna. Odbyła się też modlitwa ekumeniczna, odmówiona przez przedstawicieli różnych wyznań i kościołów. Po uroczystościach pod pomnikiem odbył się spektakl o ostatniej nocy Janusza Korczaka pt. „Noc całego życia” w reż. Szymona Szurmieja.

Na Litwie natomiast, jak zaznaczyła w rozmowie z dziennikarzami przewodnicząca Litewskiej Wspólnoty Żydów Faina Kukliansky, ze strony władz brakuje udzielania większej uwagi, która dotyczy tego tematu.

― Wielki niepokój budzi to, że zapomnienie może doprowadzić do powtórzenia się tragedii. W ciągu całego okresu powojennego staramy się przypomnieć ludziom to, co zostało zrobione. Oczywiście, nie wszyscy popełniali zbrodnie i mordowali ludzi, jednak wspominać o tym powinniśmy — mówiła Faina Kukliansky.

Więcej uwagi litewskich polityków doczekuje się Dzień Zagłady Żydów obchodzony 23 września ― w pamięć o dniu, gdy w roku 1943 rozpoczęto likwidację wileńskiego getta. Uroczystości tradycyjnie odbywają się przy Memoriale Ponarskim, ponieważ właśnie Ponary, gdzie w latach 1941-1945 zamordowano dziesiątki tysięcy osób, mieszkańcom Wileńszczyzny stały się symbolem bezlitosnej zbrodni.
Natomiast wczoraj główne uroczystości związane z obchodami Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Litwie były zorganizowane z inicjatywy społecznej.
W ramach obchodów w Centrum Tolerancji Żydowskiego Muzeum im. Gaona w Wilnie odbył się koncert „Strzępy dzienników dzieci getta”. Podczas koncertu brzmiały utwory Fryderyka Chopina, Jacques’a Casterede’a, John’a Williams’a oraz pianisty i kompozytora Aleksandra Wołkowyskiego, który w czasie okupacji niemieckiej przebywał w getcie wileńskim. Podczas wieczoru zostały też odczytane wzruszające fragmenty z dzienników dzieci, które mieszkały w getcie i opisały swoje przeżycia.
Tymczasem w rejonie rosieńskim pamięć ofiar Holokaustu uczczono poprzez młodzieżową konferencję „Ratowanie innego człowieka ― największa wartość ludzkości”, którą Międzynarodowy Komitet ds. Sprawiedliwości Historycznej zorganizował w gimnazjum miasteczka Ariogala.
Podczas konferencji młodzież nie tylko przedstawiła referaty na temat Holokaustu, ale też zaprezentowała różne inscenizacje artystyczne, spektakle, podczas których pokazane zostały dramatyczne historie ratowania niewinnych ludzi przed zagładą. Udział w konferencji wziął także ambasador Izraela na Litwie Amir Mainon, przedstawiciele Ministerstwa Oświaty i Nauki oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu Europejska Sieć Pamięć i Solidarność wraz z Domem Konferencji w Wannsee przygotowała krótki film animowany „Memento”, którego reżyserem jest węgierski twórca Zoltán Szilágyi Varga. Film obejrzeć można w internecie na stronie organizatorów.
Półminutowy spot, oparty na rysunkach wykonanych węglem, przypomina o jednym z najtragiczniejszych wydarzeń w historii ludzkości.
Jak mówi jego reżyser, Zoltán Szilágyi Varga, mierząc się z tematem Holokaustu, stajemy w obliczu wypaczenia ludzkiej natury i nie znajdujemy żadnej odpowiedzi, pomimo wszystkich znanych nam badań, ustalonej liczby ofiar, dokładnego opisu zdarzeń. Film odwołuje się do łatwo rozpoznawalnych dla Europejczyków symboli: bydlęcych wagonów, torów kolejowych, skrawków papieru, opuszczonych mieszkań, ale ukazuje je z perspektywy dziecka, stawiając tym samym pytanie o możliwość zrozumienia tej tragedii i podkreślając konieczność podtrzymywania pamięci o niej.
― Żyjemy w okresie, w którym pokolenie świadków Holokaustu powoli odchodzi. Szczególnie ważne jest, żeby wiedzę i pamięć o tych wydarzeniach przekazywać kolejnym generacjom — mówi Rafał Rogulski, dyrektor Instytutu Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność. ― Mamy nadzieję, że film „Memento” ze swoim emocjonalnym przesłaniem będzie inspiracją do refleksji nad historią i jej konsekwencjami dla naszych społeczeństw.
***
Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu uchwaliło w listopadzie 2005 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ. Na datę obchodów wybrano rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau przez wojska sowieckie 27 stycznia 1945 roku. Liczbę Żydów zamordowanych przez Niemców i ich sojuszników w czasie II wojny światowej ocenia się łącznie na ok. 6 mln, z czego prawie 3 mln ofiar stanowili polscy Żydzi.