Więcej

    Prokuratura Litwy żąda dożywocia dla figurantów sprawy 13 Stycznia

    Czytaj również...

    Na Litwie 13 stycznia obchodzony jest jako Dzień Obrońców Wolności Fot. Marian Paluszkiewicz

    Prokuratura Generalna RL oskarża byłego ministra obrony ZSRR, marszałka Dmitrija Jazowa, o zbrodnie przeciwko ludzkości oraz domaga się dla niego dożywocia.

    Takiej kary zażądała na wtorkowym posiedzeniu sądu prokurator Daiva Skorpuskaitė-Lisauskienė. Jazow oskarżany jest o zorganizowanie w 1990 r. grupy przestępczej składającej się ze 160 żołnierzy oraz polityków, celem której było ponowne przyłączenie Litwy do ZSRR.

    W sprawie 13 Stycznia oskarżonych jest 67 osób, w większości obywateli Rosji, Białorusi i Ukrainy. Przypisuje się im szereg zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości. Przesłuchano ponad tysiąc świadków, 500 osób jest poszkodowanych. Akta sprawy liczą ponad 709 tomów, oskarżonych broni 65 adwokatów.

    Marszałek Związku Radzieckiego, były minister obrony ZSRR, członek Komitetu Centralnego KPZR, obecnie 93-letni Jazow mieszka w Moskwie i w procesie nie uczestniczy. W sierpniu 1991r. Jazow był jednym z organizatorów tzw. puczu Janajewa. Zamach ten, zwany również puczem sierpniowym, był próbą przejęcia władzy w Związku Radzieckim przez liderów KPZR. Na czele tego komitetu stał wiceprezydent ZSRR, Giennadij Janajew.

    Po fiasku sierpniowego puchu Jazow trafił do więzienia. Dzięki amnestii został zwolniony i odzyskał wojskową emeryturę. W 2014 roku został osobiście nagrodzony przez prezydenta Rosji Władimira Putina Orderem Aleksandra Newskiego.

    Dmitrij Jazow Fot. archiwum

    W Wileńskim Sądzie Okręgowy byłego ministra obrony ZSRR reprezentuje adwokat z urzędu. Poza Jazowem prokuratura żąda dożywocia dla generała Władimira Uschopczika, ówczesnego dowódcy garnizonu wileńskiego.
    – Pomimo tego, że w przypadku większości oskarżonych wyroki zostaną wydane zaocznie, sprawiedliwość jednak powinna być wymierzona. Sąd słusznie uznał, że nic nie stoi na przeszkodzie, żeby kontynuować rozpatrywanie sprawy pod nieobecność oskarżonych. Są to osoby, które pełniły kierownicze stanowiska w KPZR, w ministerstwach obrony i spraw wewnętrznych, w Komitecie Bezpieczeństwa Państwa (KGB) i jednostkach wojskowych. Bardzo szkoda, że Rosja i Białoruś odmówiły Litwie współpracy w ramach dochodzenia – powiedział w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Arvydas Anušauskas, poseł na sejm, historyk, członek sejmowego Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony.

    Proces w sprawie 13 Stycznia ruszył w 2016 roku. Na pierwszym posiedzeniu sądu było obecnych jedynie dwóch oskarżonych: rosyjski oficer rezerwy Jurij Mel, który został aresztowany na Litwie w 2014 roku, oraz były szef służby rosyjskiego rakietowo-artyleryjskiego uzbrojenia, Giennadij Iwanow. Utrzymywał on, że był jedynie świadkiem tragicznych wydarzeń, później złożył prośbę o zwolnienie z jednostki wojskowej. Mel także twierdził, że jest niewinny. Jednak według litewskich śledczych, człowiek ten znajdował się w jednym z radzieckich czołgów, które przypuściły szturm na wieżę telewizyjną.

    13 stycznia 1991 roku sowieckie czołgi rozlokowano w strategicznych punktach stolicy Fot. archiwum

    W charakterze świadka na proces został wezwany również pierwszy i jedyny prezydent ZSRR, Michaił Gorbaczow. Michaił Gołowatow, który jest figurantem sprawy 13 Stycznia, oświadczył, że Gorbczow musiał wiedzieć o zajściach w Wilnie. W 2016 r. sąd spróbował skontaktować się z Gorbaczowem. Został wysłany list na adres Fundacji Michaiła Gorbaczowa, gdzie została zawarta informacja o datach posiedzeń sądowych. Jednak były prezydent ZSRR nie odpowiedział na listy.

    Litwa, jako pierwsze państwo w składzie ZSRR, uchwaliła Akt Niepodległości w marcu 1990 roku. 11 stycznia 1991 r. ówczesny prezydent ZSRR, Michaił Gorbaczow, zażądał od Litwinów, by przywrócili radzieckie ustawodawstwo i konstytucję ZSRR. Dwa dni później na ulicach Wilna pojawiły się radzieckie czołgi. Wojska sowieckie dokonały szturmu na wieżę telewizyjną oraz gmach Litewskiego Radia i Telewizji w Wilnie 13 stycznia 1991 r. Obiekty były chronione przez cywilów. Podczas szturmu zginęło 14 osób, a kilkaset zostało rannych.

     

    Afisze

    Więcej od autora

    Janina Gieczewska: „Jestem nietypową seniorką”

    Z panią Janiną rozmawiamy w przededniu Międzynarodowego Dnia Osób Starszych. Czytaj więcej: „Mój wiek — mój skarb”. Koncert z okazji Dnia Osób Starszych w Kabiszkach Justyna Giedrojć: Z jakimi trudnościami w codziennym życiu zmagają się osoby starsze? Janina Gieczewska: Może być ich wiele. Po pierwsze,...

    Branża turystyczna na Litwie odżywa

    Wilno zawsze było miastem atrakcyjnym dla turystów. Statystyki pokazują, że w sezonie letnim najchętniej miasto odwiedzali turyści z Łotwy i Polski. Częściej niż przed pandemią stolicę odwiedzali mieszkańcy innych miast kraju, pozostawali też tu na dłużej. Rezerwacja w stołecznych...

    Kryzys na Litwie. Coraz więcej wniosków o rekompensaty za ogrzewanie

    Rekompensata przysługuje zarówno osobom, które mają ogrzewanie scentralizowane, jak też osobom, które wykorzystują węgiel, drewno opałowe, elektryczność, gaz lub granule. Tymczasowo nie jest wyceniane mienie osób ubiegających się o rekompensatę za ogrzewanie, gorącą wodę oraz wodę pitną. Czytaj więcej: Sejm chce...

    Do odważnych świat należy! Oto Karolina Kluk-Limanowska

    Poznałyśmy się w Brukseli, gdzie odbywałaś praktykę w Parlamencie Europejskim. Jak trafiłaś do jednej z najważniejszych instytucji na świecie? Wyjazd do Brukseli był raczej spontaniczną decyzją. Byłam na czwartym, ostatnim roku studiów na Uniwersytecie w Limerick w Irlandii i równolegle...