Więcej

    Pałac u podnóża Góry Giedymina

    Czytaj również...

    Pałac u podnóża Góry Giedymina przez wieki pełnił funkcję rezydencji wielkiego księcia litewskiego. Wraz z innymi budynkami Zamku Dolnego w drugiej połowie XIV w. otaczał go ponad kilometrowy mur obronny z czterema bramami: przy pierwszej zaczynała się ulica Zamkowa (Pilies), przy drugiej Mostowa (Tilto), trzecia leżała na wprost mostu Zamkowego nad Wilenką, u początku ulicy Tadeusza Kościuszki, czwarta zaś wiodła na stronę południową.

    Pałac Wielkich Książąt Litewskich został odbudowany w latach 2002–2009
    | Fot. Marian Paluszkiewicz

    Znajdowały się tam też cztery baszty. Na pozostałościach jednej z nich wzniesiono dzwonnicę katedralną. W XV w. teren ten zajmowało kilka budynków gotyckich – oprócz pałacu były tu siedziba biskupa, arsenał, trybunał oraz dom wikariuszy.

    W przekazach historycznych Zamek Górny łączony jest najczęściej z epoką Giedymina, Olgierda i Witolda, Dolny zaś z czasami Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta, królowej Bony i Barbary Radziwiłłówny. W XVI w. był to czteroczęściowy, ozdobiony attykami pałac w stylu włoskim. Otaczał on dziedziniec wewnętrzny i opierał się o wschodnią ścianę katedry, połączoną z pałacem krytą galerią, którą wielcy książęta chodzili na mszę. Pałac budowali włoscy architekci oraz majstrowie wileńscy.

    Dyrektorem muzeum jest Vydas Dolinskas, litewski historyk i muzeolog
    | Fot. Marian Paluszkiewicz
    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    W pierwszej połowie XVI w., za czasów panowania Zygmunta Starego, wrzało tu życie towarzyskie. Zamek odwiedzali goście zagraniczni, znajdowała się tu bogata biblioteka, kolekcja gobelinów i nawet zoo. W 1636 r. w pałacu wystawiono pierwszą na Litwie operę pt. „Porwanie Heleny”. Na południowy wschód od rezydencji znajdował się park. W pobliżu, nad Wilią, w miejscu dzisiejszej Biblioteki Akademii Nauk im. Wróblewskich, stał pałac Radziwiłłów. Podobno, gdy król Zygmunt August zakochał się w Barbarze, dla ułatwienia potajemnych schadzek kazał sobie nawet zbudować most nad Wilenką, który łączył rezydencję królewską z pałacem Radziwiłłów.

    Po Unii Lubelskiej zaczął się upadek Zamku Dolnego. Przybywający do miasta władcy zatrzymywali się w innych rezydencjach. Zamek najbardziej ucierpiał w trakcie najazdu moskiewskiego w latach 1655-1661. Prof. Juliusz Kłos tak oto opisał tamte wydarzenia: „Ciosem brutalnym, w skutkach straszliwym, było zdobycie Wilna przez wojska moskiewskie i kozaków pod wodzą Zołotareńki w sierpniu 1655 r., w chwili, gdy całą Polskę zalewają falangi Szwedów. Rzeź ludności miasta, zrabowanie doszczętne pozostałych przy życiu, pożar przez 17 dni szalejący, a wreszcie głód i zaraza, zamieniły miasto w jedno cmentarzysko. Jakby w przeczuciu grożącego niebezpieczeństwa, Władysław IV nakazuje w 1648 r. wzmocnić i uzupełnić mury obronne miasta, inżynierowie opracowują plan fortyfikacji miejskich, lecz samo wykonanie niefrasobliwie odłożono na później. Mury dawne, z początku XVI w., przestarzałe i zaniedbane, nie były zdolne do obrony – toteż miasto oporu nie stawiało. Po zwycięskim dla Polski odparciu najazdu moskiewskiego Michał Pac, hetman wielki litewski, oswobadza Wilno w 1660 r., lecz przez półtora roku jeszcze oblegać musi Moskali, broniących się z kniaziem Myszeckim na czele na zamku górnym, skąd bombardowali miasto. Wówczas to zamek dolny został spalony doszczętnie i już więcej z ruin nie powstał. Dalsze losy Wilna, poczynając od katastrofy najazdu moskiewskiego, stanowią tragiczny wprost obraz zaciętego szamotania się niespożytej energii ludności z nawałem klęsk, jakie ustawicznie na miasto spadają i wiodą z całą Rzeczpospolitą ku nieuniknionemu upadkowi (…)”.

    Rysunek Franciszka Smuglewicza z końca XVIII w. posłużył do odbudowy Zamku Dolnego
    | Fot. pl.wikipedia.org

    Na początku XIX w. został doszczętnie zburzony, a w 1831 r. na jego miejscu wzniesiono twierdzę.
    Inicjatywa odbudowy Zamku Dolnego powstała dopiero po odzyskaniu przez Litwę niepodległości. Mimo wielu dyskusji wokół tej inicjatywy, w latach 2002–2009 Pałac Wielkich Książąt Litewskich został odbudowany.

    Obecnie znajduje się tu Muzeum Narodowe – Pałac Wielkich Książąt Litewskich. Placówka została założona w 2009 r. Dyrektorem muzeum jest Vydas Dolinskas, litewski historyk i muzeolog.

    – Jest to muzeum o charakterze rezydencji historycznej, powołane do przechowywania, opracowywania i konserwacji zbiorów z zakresu kultury, sztuki, historii i archeologii. Jednym z podstawowych celów muzeum jest popularyzacja dziedzictwa historycznego i kulturalnego państwa litewskiego i jego władców, upowszechnianie i eksponowanie oryginalnych zbiorów archeologicznych oraz kolekcji sztuki użytkowej i wizualnej Europy z różnych epok, od gotyku do baroku, jak też cennych materiałów lituanistycznych. Do zadań muzeum należy również prowadzenie działalności edukacyjnej, kulturalnej i informacyjno-turystycznej oraz zapewnienie warunków do przeprowadzania imprez państwowych o charakterze reprezentacyjnym – mówi w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Ramunė Vaičiulytė, kierowniczka działu komunikacji placówki.

    Otwarcia wystawy „O dobro ojczyzny. Litwa i Polska w epoce Konstytucji 3 maja” dokonali prezydenci Polski i Litwy
    | Fot. Marian Paluszkiewicz

    Obecnie w Muzeum Narodowym Pałacu Wielkich Książąt Litewskich czynna jest m.in. międzynarodowa wystawa „O dobro ojczyzny. Litwa i Polska w epoce Konstytucji 3 maja”. Najcenniejszym eksponatem jest oryginał rękopiśmienny Konstytucji 3 maja. „Ten tak cenny dla historii ziem Rzeczypospolitej Obojga Narodów dokument przechowywany jest w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie i tylko przy wyjątkowych okazjach opuszcza swoje stałe miejsce” – głosi komunikat Muzeum Narodowego Pałacu Wielkich Książąt Litewskich.
    Dzięki wysiłkom muzeum i partnerów wystawy – Instytutu Adama Mickiewicza i Zamku Królewskiego w Warszawie – otrzymano zezwolenie na przywiezienie tego dokumentu do Wilna.

    Oryginał rękopiśmienny Konstytucji 3 maja przybył z Warszawy do Wilna po raz pierwszy od 230 lat. Otwarcia wystawy jesienią ub. roku dokonali prezydenci Litwy i Polski. Na wystawie można obejrzeć również m.in. oryginał uchwalonego 20 października 1791 r. Zaręczenia Wzajemnego Obojga Narodów. Wystawa potrwa do 16 stycznia br.


    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    Afisze

    Więcej od autora

    Rusza rozbiórka sowieckich rzeźb na cmentarzu Antokolskim

    „Bardzo żal, że Komitet Praw Człowieka ONZ nie poparł decyzji usunięcia sowieckich stel z cmentarza na Antokolu. Komitet został wprowadzony w błąd z powodu niesłusznych argumentów prorosyjskich działaczy i dlatego zasugerował tymczasową ochronę sowieckich pomników na okres prowadzenia dochodzenia...

    Kultowa „Rotonda” przywitała pierwszych gości

    Tu niegdyś wpadało się na kawę z lodami, a porcja parówek z musztardą często była w ciągu dnia jedynym ciepłym posiłkiem dla studentów Uniwersytetu Wileńskiego i Akademii Sztuk Pięknych. Przez wile lat popularna niegdyś kawiarnia przedstawiała żałosny widok. W remont...

    Przed 100 laty w kościele na Zwierzyńcu odbyła się pierwsza msza

    Nazwa dzielnicy — Zwierzyniec od XVI w. należał do Radziwiłłów, którzy mieli tu rezerwat przeznaczony na polowania. W lesie trzymano żubry, łosie i inną zwierzynę — stąd nazwa miejsca. Las rósł tu jeszcze w XIX w. W 1893 r. ówczesny...

    „Issa” — jedyny polski zespół na Żmudzi

    Po raz pierwszy zespół wystąpił w Kiejdanach podczas obchodów Święta Niepodległości RP w listopadzie tegoż roku. Założycielką, prezesem, stałą opiekunką i duszą zespołu jest Irena Duchowska. Jest też autorką niektórych tekstów z repertuaru „Issy”. Piosenka pt. „Kiejdany”, autorstwa pani Ireny,...