Ślendzińscy –wybitni przedstawiciele wileńskiego środowiska artystycznego

Dynastia znanych wileńskich malarzy wywodzi się od Aleksandra Ślendzińskiego (1803-1878). Autor licznych dzieł malarskich (m. in. portretu Jędrzeja Śniadeckiego, polskiego uczonego, profesora uniwersytetu w Wilnie) żył i tworzył w Wilnie. Wiadomo, że studiował na uniwersytecie w Wilnie u słynnego wówczas artysty Jana Rustema. Tu też zmarł, pochowany został na Cmentarzu Bernardyńskim.

Podczas drugiej wojny światowej Ludomir Śledziński wykładał w Instytucie Sztuk Pięknych, obecnie Litewska Akademia Sztuk Pięknych
| Fot. Marian Paluszkiewicz

Szerszą sławę zdobył jego syn Wincenty Ślendziński (1837-1909), który rysunku i malarstwa uczył się u ojca oraz u znanego artysty Kanutego Rusieckiego. Wincenty był jednym z sześciorga dzieci Aleksandra i Karoliny z Korgowdów. Muzyki uczył go przyjaciel ojca – Stanisław Moniuszko.

Wincenty dzieciństwo spędził w Wilnie, w domu dziadka (ze strony ojca) Marcina Ślendzińskiego, burmistrza Wilna, który, jakoby, w 1812 r. przekazał symboliczne klucze miejskie Napoleonowi Bonaparte, gdy cesarz francuski triumfalnie wkroczył do miasta. Rodzina Ślendzińskich miała wówczas dom na rogu ulic Wielkiej (obecnie ul. Didžioji 15 ) i Szklanej (Stiklių), w którym, według niektórych źródeł, bywał Adam Mickiewicz.

 Podczas studiów w Moskwie Wincenty Ślendziński zaprzyjaźnił się z Michałem Elwirem Andriollim, znanym dziś przede wszystkim z niepowtarzalnych ilustracji do „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Razem z Andriollim brał udział w powstaniu styczniowym. Po upadku tego zrywu niepodległościowego został zesłany w głąb Rosji. Do Wilna powrócił dopiero w 1883 r.

„Tworzył obrazy o tematyce rodzajowej, uprawiał malarstwo portretowe, u schyłku życia malował romantyczne, często sentymentalne obrazy o tematyce historycznej i mitologicznej z dziejów Litwy. Jego płótna znajdują się w wileńskich kościołach. Zmarł w Wilnie. Pochowany został na Cmentarzu Bernardyńskim obok ojca. Pozostawił cenne pejzaże i widoki Wilna” –  pisze Tomas Venclova w książce „Wilno. Przewodnik biograficzny”.

Prace Wincentego Ślendzińskiego znajdują się w Bibliotece im. Wróblewskich, w zbiorach Litewskiego Narodowego Muzeum Sztuki, w Galerii Ślendzińskich w Białymstoku, w muzeach Warszawy, Krakowa, Petersburga i Moskwy.

Czytaj więcej: Muzeum Narodowe – Pałac Władców zaprasza do wspólnych obchodów urodzin Wilna

Po powrocie z Rosji do Wilna Wincenty poślubił Annę Czechowicz z Bolcewiczów, wdowę po słynnym wileńskim fotografie Józefie Czechowiczu. Z tego związku urodził się syn Ludomir, który też zostawił ślad swojego istnienia na płótnach . Przyszły malarz urodził się w 1889 r. w Wilnie. Studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu.

 „Od 1920 r. mieszkał w Wilnie. Wykładał na Uniwersytecie Stefana Batorego, wywarł wielki wpływ na rozwój sztuki w międzywojennym Wilnie. Malował portrety, pejzaże, wykonywał reliefy, popiersia. Dekorował wnętrza, m. in. malowidła w dawnej Pocztowej Kasie Oszczędności przy obecnej al. Giedymina 12. W 1931 r., po słynnej powodzi, malował odnalezione w podziemiach katedralnych szczątki króla Aleksandra Jagiellończyka i Barbary Radziwiłłówny. Podczas drugiej wojny światowej wykładał na tajnych kompletach w Instytucie Sztuk Pięknych. Poza malarstwem fascynowała go poezja. Po wojnie przeniósł się do Krakowa, gdzie został profesorem rysunku Politechniki Krakowskiej. Jego prace są przechowywane w muzeach wielu krajów świata” – pisze Venclova.

Obrazy Wincentego Śledzińskiego znajdują się m.in. w zbiorach Litewskiego Narodowego Muzeum Sztuki
| Fot. Marian Paluszkiewicz

W 1993 r. w Białymstoku otwarto Galerię im. Ślendzińskich, w której znajdują się prace Aleksandra, Wincentego i Ludomira Ślendzińskich. Szczególne miejsce zajmuje tam obraz Ludomira Ślendzińskiego Oratorium (1965) nazywany „apoteozą Wilna”.