W ceremonii uczestniczyli honorowi goście z Polski, Ukrainy i Austrii (…). To właśnie Wiedeń był miejscem, w którym Ossoliński spędził większość życia, pełniąc jedną z najwyższych funkcji w monarchii austriackiej — prefekta Nadwornej Biblioteki Cesarskiej. Dzięki jego staraniom cenne zbiory biblioteczne ocalały podczas wojny Austrii z Francją w 1809 r.
Grób nie przetrwał
Grób Ossolińskiego, który zmarł 17 marca 1826 r. w Wiedniu i został pochowany na najstarszej części nieistniejącego już dziś Cmentarza Matzleinsdorf, niestety nie przetrwał. Został zlikwidowany w XIX w. w wyniku rozbudowy miejskiej infrastruktury komunikacyjnej. Pod koniec 2024 r. na terenie dawnego cmentarza rozpoczęły się prace budowlane, poprzedzone badaniami archeologicznymi i ekshumacjami.
Redaktorzy Sławomir Iwanowski i Krzysztof Korbiel z pisma Polonii austriackiej „Polonika” podjęli starania o odnalezienie śladów grobu Ossolińskiego. Prowadzili rozmowy z archeologami, analizowali stare księgi cmentarne oraz plany kwater. Dzięki ich pracy udało się w przybliżeniu określić miejsce pochówku, skąd pobrano ziemię, złożoną następnie w symbolicznym grobie pod tablicą upamiętniającą wielkiego Polaka.
Miejsce pamięci uczonego
Uroczystość odsłonięcia tablicy odbyła się w miejscu najbliższym dawnemu grobowi Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, który znajdował się kilkaset metrów od obecnego Cmentarza Matzleinsdorf. Po uroczystej mszy św. w intencji Ossolińskiego rozpoczęła się główna część ceremonii na Cmentarzu Matzleinsdorf. Prowadził ją Sławomir Iwanowski, redaktor naczelny pisma „Polonika”.
Zenon Kosiniak-Kamysz, chargé d’affaires Ambasady RP w Wiedniu, w swoim wystąpieniu przypomniał życie i zasługi Ossolińskiego dla polskiej i austriackiej kultury. Dr Michael Wolf, pastor Ewangelickiej Parafii Chrystusa Króla w Wiedniu, na terenie której znajduje się Cmentarz Matzleinsdorf, podkreślił radość z powstania nowego miejsca pamięci poświęconego tak wybitnemu uczonemu.
Jedna z najwybitniejszych postaci swojej epoki
List od dyrektora Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, dra Łukasza Kamińskiego, odczytała dr Agata Janiak, kierownik Działu Rękopisów Biblioteki Ossolineum we Wrocławiu. Dyrektor Ossolineum zaznaczył, że Józef Maksymilian Ossoliński był jedną z najwybitniejszych postaci swojej epoki, całkowicie oddaną służbie narodowi. Podkreślił, że dzieło jego życia — Zakład Narodowy im. Ossolińskich — mimo burzliwych dziejów, trwa do dziś. „Jest rzeczą znamienną, że tak zasłużona postać — także dla Wiednia i Austrii — nie ma swojego grobu. Odsłaniana dziś tablica stanie się symbolicznym miejscem pamięci” — dodał.
Ze Lwowa na uroczystość przybyła dr Ilona Oleksiw, pracownik naukowy Działu Rękopisów Lwowskiej Narodowej Naukowej Biblioteki Ukrainy im. Wasyla Stefanyka, dawnego Ossolineum. „Choć po wojnie Ossolineum jako instytucja przeniosło się do Wrocławia, jego duch wciąż obecny jest w murach Lwowskiej Narodowej Naukowej Biblioteki Ukrainy. Architektura i zgromadzone tam zbiory sprawiają, że gmach ten pozostaje żywym pomnikiem przeszłości i symbolem wielokulturowego dziedzictwa Lwowa” — zaznaczyła.
Głos zabrała również dr Katharina Kaska, dyrektor Działu Rękopisów i Starych Druków Austriackiej Biblioteki Narodowej, dziękując za tę cenną inicjatywę w imieniu dyrektor Austriackiej Biblioteki Narodowej, Johanny Rachinger, która obecnie pełni funkcję, jaką niegdyś sprawował Józef Maksymilian Ossoliński.
Kulminacja ceremonii
Na zakończenie uroczystości redaktor Krzysztof Korbiel przypomniał historię grobu Ossolińskiego. Następnie nadszedł moment kulminacyjny: szef misji dyplomatycznej w Wiedniu Zenon Kosiniak-Kamysz dokonał uroczystego odsłonięcia tablicy, a Stanisław Teper złożył do krypty urnę z ziemią pobraną z miejsca pochówku Ossolińskiego. Po poświęceniu tablicy przez księży uczestnicy zapalili znicze i złożyli kwiaty.
Inicjatorami i fundatorami tablicy oraz krypty, w której złożono ziemię z miejsca pochówku Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, są: Halina i Sławomir Iwanowscy, Ewa i Krzysztof Korbielowie oraz Stanisław Teper, którego Zakład Kamieniarski z Jordanowa wykonał pamiątkową tablicę (…).
Czytaj więcej: „Muzeum z miłości do sztuki i kraju” — wystawa w wileńskim Pałacu Władców
Krzysztof Korbiel
Fot. Anna Hofstätter, Arkadiusz Biernacik, Malwina Papaj
