Solidarność edukacyjna: Wilno i Warszawa w obliczu tych samych wyzwań edukacyjnych
Wiodący temat – „Edukacja polonistyczna wobec wyzwań współczesnego świata” – zdominował program, obejmujący spotkania z doradcami metodycznymi Warszawskiego Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń, dyrektorem Instytutu Badań Edukacyjnych (IBE) oraz inspirujące wizyty w stołecznych szkołach i placówkach kulturalnych Warszawy.
Media, inkluzja i rozwój osobisty
Wileńscy poloniści skupili się na kilku kluczowych zagadnieniach: edukacja włączająca; adaptacja programów nauczania do wyzwań współczesnego świata; wykorzystanie technologii w nauczaniu literatury i języka polskiego i in.
W kontekście nowych mediów, uczestnicy wyciągnęli konkretny wniosek:
„Przekonałam się, że praca z filmem umożliwia uczniowi głębsze zrozumienie tekstu kultury oraz rozwija umiejętność krytycznego myślenia. Na przykład, porównując dzieło literackie z jego adaptacją filmową mogą zauważyć różnice w interpretacji i lepiej zrozumieć intencje twórcy” – stwierdziła Anna Jasińska, polonistka z Gimnazjum im. św. Jana Pawła II w Wilnie.
Kluczowe okazało się także zagadnienie edukacji włączającej. Wizyta w CLVI Liceum Ogólnokształcącym Integracyjnym „Przy Łazienkach Królewskich” pomogła zapoznać się z rozwiązaniami systemowymi:
„W czasie wizyt w szkołach zapoznałam się z systemem pomocy dla ucznia ze specjalnymi potrzebami. Zwróciłam uwagę, jak się dba o otoczenie. Zauważyłam, że często są proponowane proste rozwiązania, które możemy zastosować w swoich szkołach” – relacjonowała jedna z uczestniczek, Lucyna Gilewska, psycholog z Gimnazjum im. św. Jana Pawła II w Wilnie.
Warsztat prowadzony przez Agnieszkę Gałajdę, główną specjalistkę ds. szkoleń cyfrowych WCIES, skupił się na praktycznym wymiarze nowoczesnych narzędzi. Uczestnicy mieli okazję poznać, jak aplikacje wspierające pracę nauczycieli mogą wykorzystywać sztuczną inteligencję (SI) do personalizacji zadań, automatyzacji oceniania czy generowania ćwiczeń z poprawności językowej. To pokazało, że nowoczesny polonista ma w zasięgu ręki innowacyjne metody angażowania uczniów w proces nauki.
Wyzwania są globalne: motywacja i argumentacja
Wizyta potwierdziła prawdę o współczesnym nauczaniu: problemy, z którymi mierzą się nauczyciele, są często uniwersalne.
Anna Jasińska zauważa: „Zrozumiałam, że problemy, z którymi ma styczność nauczyciel na Litwie, mają także nauczyciele w Polsce, np. dostosowanie wymagań, jeżeli chodzi o dzieci specjalnej troski, budowanie przez uczniów argumentacyjnych wypowiedzi ustnych i pisemnych, sięganie do streszczeń lektur, a nie do utworów, szukanie sposobów motywowania uczniów”.
Podczas wspólnych dyskusji pedagogów i doradców metodycznych stwierdzono, że solidarność doświadczeń buduje silny fundament dla dalszej współpracy metodycznej.
Polonista jako doradca życiowy
Niezwykle inspirującym był blok poświęcony funkcji literatury współczesnej i doradztwa zawodowego na lekcjach języka polskiego i literatury. Wykład o literaturze, który wywołał najwięcej refleksji, dowodził:
„Współczesne teksty literackie dotykają tematów ważnych dla uczniów: samotności, relacji, mediów społecznościowych, kryzysów emocjonalnych… Dają przestrzeń do pogłębionej rozmowy i refleksji” – stwierdziła Lucyna Gilewska.
To właśnie połączenie wiedzy przedmiotowej z praktycznym przygotowaniem do życia stało się nowym drogowskazem dla wileńskich pedagogów.
Polonistka z Gimnazjum im. W. Syrokomli w Wilnie Łucja Minowicz podkreśliła: „Włączanie elementów doradztwa zawodowego do analizy tekstów literackich oraz praca z tekstami użytkowymi (CV, list motywacyjny, autoprezentacja) mogą sprawić, że lekcje języka polskiego zyskają praktyczny wymiar i pomogą uczniom lepiej poznać siebie oraz swoją przyszłą drogę zawodową.”
Teresa Bielak, polonistka z Gimnazjum w Grzegorzewie uzupełniła: „To poszerza tradycyjne myślenie o przedmiocie i łączy edukację literacką i językową z praktycznymi umiejętnościami”.
Troska o dobrostan w szkole
Wiele uwagi poświęcono także szeroko pojętemu dobrostanowi ucznia i nauczyciela – kwestii często pomijanej, a kluczowej dla efektywności nauczania.
W placówkach szkolnych można było obserwowąć, w jaki sposób się dba o dobrostan ucznia i nauczyciela, np. ograniczenie korzystania z komórek w szkole podstawowej, odpowiednio zagospodarowana przestrzeń (pokój wyciszenia, czytelnie, siłownie), a także komfortowe miejsca pracy nauczycieli.
Wizyta w Szkole Podstawowej nr 386 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego utwierdziła polonistów w przekonaniu, że przyszłość tkwi w kreatywnych metodach aktywizujących i pracy w grupie, rozwijającej kompetencje przedmiotowe i społeczne.
Wsparcie metodyczne i plany na przyszłość
Ta intensywna wymiana doświadczeń to nie tylko inwestycja w jakość nauczania w Wilnie, ale i potwierdzenie żywotności polsko-litewskiej współpracy edukacyjnej. Już teraz planowane są wspólne inicjatywy z doradcami metodycznymi z WCIES’u, np. konsultacja metodyczna dla nauczycieli, pracujących w szkołach z polskim językiem nauczania p.t. „Prosty język polski w praktyce”.
Nowoczesny polonista to już nie tylko przewodnik po lekturach, ale przede wszystkim edukator rozwijający kompetencje społeczne, poznawcze, cyfrowe, uczący krytycznego myślenia i gotowy na wyzwania XXI wieku.
Cieszymy się, że zawdzięczając dofinansowaniu tej wizyty przez Samorząd Miasta Wilna i Biuro Edukacji m.st. Warszawy, mogłyśmy pogłębiać wiedzę, doskonalić kompetencje przedmiotowe, rozwijać – interpersonalne, a także to, co jest ważne dla polonisty, czerpać natchnienie i pomysły podczas zwiedzania muzeów, wystaw albo oglądania spektaklu.
Fot. Renata Slavinskienė
