Tegoroczne Narodowe Czytanie miało w Wilnie szczególny wymiar. „Dziady” to utwór szczególnie bliski Wilnu i Litwie. Słowa „Dziadów” wybrzmiały w języku polskim w miejscu, które było dla Mickiewicza miastem młodości i przestrzenią twórczych poszukiwań.
Piękno polskiej poezji w wyjątkowej przestrzeni
Uczestników wydarzenia powitali Rafał Poborski, chargé d’affaires RP na Litwie oraz przedstawiciele kierownictwa Instytutu Polskiego (IP) w Wilnie.
„Kiedy przygotowywaliśmy to wydarzenie, stanęliśmy przed dużym dylematem: gdzie w Wilnie powinno odbyć się Narodowe Czytanie? Jest przecież tak wiele miejsc, w których „Dziady” mogłyby wybrzmieć wyjątkowo mocno. Są miejsca romantyczne, miejsca, które nawiązują do skomplikowanej historii tych ziem, miejsca kojarzące się z cierpieniem, różnego rodzaju lochy, kazamaty, stare klasztory, stare kościoły. Naprawdę można sobie wyobrazić wiele różnych miejsc i wiele różnych scenografii. Ale jednak postanowiliśmy zorganizować Narodowe Czytanie w piwnicach ambasady — w budynku, który również ma swoją historię” — mówił dr Piotr Drobniak, dyrektor IP w Wilnie.
W wydarzeniu tradycyjnie uczestniczył Polski Teatr „Studio” w Wilnie. W interpretacji aktorów dzieło Mickiewicza ożyło na scenie.
— Poprzez czytanie najważniejszych utworów literatury polskiej pokazujemy naszej młodzieży, że literatura jest nośnikiem historii i pozwala lepiej zrozumieć przeszłość. Historia, zarówno dobra, jak i zła, często się powtarza. Dlatego powinniśmy z literatury uczyć się, czego unikać, aby nie powtarzać błędów popełnionych przez poprzednie pokolenia — zauważył w rozmowie z „KW” Edward Kiejzik, aktor i reżyser, dyrektor administracyjny teatru.
„Ten wieczór jest niezwykły również z tego względu, że właśnie w tym miejscu rozpoczął swoją działalność Polski Teatr »Studio« w Wilnie” — zwróciła uwagę Aleksandra Klimont-Bodzińska, zastępca dyrektora IP w Wilnie.
Polski teatr pod kierownictwem Janiny Strużanowskiej, przedstawicielki przedwojennej polskiej inteligencji wileńskiej, został założony w listopadzie 1960 r. pod nazwą Polski Zespół Dramatyczny przy Klubie Pracowników Łączności. Klub mieścił się w gmachu obecnej Ambasady RP.
„Lord Jim” lekturą Narodowego Czytania w 2027 r.
Akcja Narodowego Czytania została zainicjowana przez Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego w 2012 r. wspólną lekturą „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. W 2013 r. w Polsce i poza jej granicami odbywało się czytanie dzieł Aleksandra Fredry, natomiast rok później lekturą była „Trylogia” Henryka Sienkiewicza. W kolejnych latach czytano najważniejsze dzieła polskiej literatury: w 2015 r. „Lalkę” Bolesława Prusa, w 2016 r. „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza, a w 2017 r. „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego. W 2018 r. wspólną lekturą było „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego.
W 2019 r. czytano „Nowele polskie” — zbiór ośmiu utworów autorstwa Elizy Orzeszkowej, Marii Konopnickiej, Bolesława Prusa, Brunona Schulza, Władysława Stanisława Reymonta, Stefana Żeromskiego, Henryka Sienkiewicza i Henryka Rzewuskiego. W 2020 r. lekturą Narodowego Czytania została „Balladyna” Juliusza Słowackiego. W 2021 r., czytano „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej. Rok później odbyło się wspólne czytanie „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza. W 2023 r. czytano „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, natomiast w 2024 r. „Kordiana” Juliusza Słowackiego. W 2025 r. uczestnicy akcji sięgnęli po poezję Jana Kochanowskiego.
Lekturą Narodowego Czytania w 2027 r. będzie powieść „Lord Jim” Josepha Conrada. Tytuł przyszłorocznej lektury ogłosił prezydent RP Karol Nawrocki 5 września podczas inauguracji 15. edycji akcji.
