Gintaras Bagdonas, główny doradca w Bałtyckim Instytucie Zaawansowanych Technologii, podkreśla, że nie warto odkładać przygotowań na ewentualne zagrożenia do momentu, aż staną się one realne. Według niego dostosowanie piwnic w blokach wielomieszkaniowych do pełnienia funkcji schronów to jeden z praktycznych środków, o który mieszkańcy mogą zadbać z wyprzedzeniem.
Czym jest schron i jakie wymagania się do niego stosują?
Schron to budynek, pomieszczenie, obiekt inżynieryjny lub inna konstrukcja przeznaczona do krótkotrwałej ochrony mieszkańców w razie zagrożenia z powietrza lub agresji wojskowej. Może pomóc chronić przed falą uderzeniową wywołaną przez samoloty, rakiety czy ostrzał artyleryjski, a także przed odłamkami, szczątkami lub przypadkowymi pociskami.
Schrony wybiera się po ocenie wytrzymałości konstrukcji pomieszczeń, ich położenia w budynku, szczelności, możliwości bezpiecznej ewakuacji, pojemności oraz innych kryteriów określonych w przepisach technicznych dotyczących budownictwa i innych aktach prawnych regulujących bezpieczeństwo cywilne.
„Część starszych bloków wielomieszkaniowych ma pod tym względem niezłą podstawę — ich piwnice są zbudowane z masywnych, solidnych konstrukcji żelbetowych lub betonowych. Jednak, żeby takie pomieszczenie mogło pełnić funkcję schronu, trzeba odpowiednio zaprojektować i spełnić pozostałe wymagania, które się z tym wiążą” — mówi Edvardas Petrauskas, ekspert z Działu Projektów Modernizacji Bloków Wielomieszkaniowych w Agencji Zarządzania Projektami Środowiskowymi (APVA).
Jak ocenić, czy piwnica w bloku nadaje się na schron?
Donatas Antanaitis, główny specjalista w Dziale Ostrzegania i Ochrony Ludności w Zarządzie Bezpieczeństwa Cywilnego Departamentu Ochrony Przeciwpożarowej i Ratownictwa, zwraca uwagę, że przy ocenie przydatności piwnicy jako schronu nie wystarczą same solidne konstrukcje. Ważne jest też, żeby zapewnić mieszkańcom bezpieczny dostęp do pomieszczenia i możliwość wydostania się z niego.
W technicznych przepisach budowlanych jest napisane, że drogi ewakuacyjne, wejście do schronu i wyjście z niego muszą być przystosowane dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej.
Jeśli nie ma takiej możliwości, trzeba przewidzieć, w jaki sposób można by przenieść osobę do tego pomieszczenia i z niego wynieść z pomocą innych. Aby zapewnić bezpieczeństwo mieszkańców, w pomieszczeniach nie powinno się też przechowywać materiałów łatwopalnych ani innych niebezpiecznych substancji.
„Nie wystarczy tylko powiesić tabliczkę przy wejściu do piwnicy — przestrzeń musi być technicznie przystosowana do pełnienia funkcji schronu. Ważna jest też liczba osób: projektanci muszą oszacować, ilu mieszkańców jest w budynku i czy powierzchnia piwnicy wystarczy dla wszystkich” — dodaje Petrauskas.
Schron może stać się miejscem spotkań społeczności
Według głównego specjalisty z Wydziału Ostrzegania i Ochrony Ludności w Zarządzie Bezpieczeństwa Cywilnego Departamentu Ochrony Przeciwpożarowej i Ratownictwa jednym z najczęstszych problemów są zagracone różnymi przedmiotami przejścia i schody w piwnicach. Trzyma się tam rowery, meble, pudła, a czasem nawet materiały łatwopalne lub inne niebezpieczne substancje. Zdarza się też, że pomieszczenia w piwnicach nie są regularnie sprawdzane, więc w razie potrzeby może się okazać, że są zalane lub z innych powodów nie nadają się do ochrony mieszkańców.
Nie oznacza to jednak, że pomieszczenia przystosowane na schrony muszą w czasie pokoju stać nieużywane.
„Te przestrzenie można wykorzystywać też na codzienne potrzeby mieszkańców — można w nich organizować zebrania lokatorów, postawić stół do ping-ponga czy organizować inne zajęcia społeczności. Najważniejsze, żeby w razie potrzeby można było szybko przygotować te pomieszczenia do pełnienia funkcji schronu” — dzieli się pomysłami ekspert z Działu Projektów Modernizacji Bloków Wielomieszkaniowych w APVA.
Dlaczego warto urządzić schron podczas modernizacji bloku?
Modernizacja budynku to idealny moment na zaadaptowanie piwnicy bloku wielomieszkaniowego na schron. Część niezbędnych prac, na przykład modernizacja systemów ogrzewania, ciepłej wody lub wentylacji, zalicza się do środków zwiększających efektywność energetyczną. Na prace, podobnie jak na inne niezbędne do stworzenia schronu, na przykład budowę wyjścia awaryjnego czy podziemnego tunelu, przyznawane jest wsparcie państwowe.
„Skoro już zdecydowano się na modernizację bloków wielomieszkaniowych, to czemu by nie zmodernizować piwnicy tak, żeby w razie potrzeby mogła pełnić funkcję schronu? W ten sposób można jednocześnie rozwiązać nie tylko kwestie efektywności energetycznej, ale i bezpieczeństwa cywilnego” — przypomina E. Petrauskas.
Z tej możliwości postanowili skorzystać też mieszkańcy pięciopiętrowego bloku przy ulicy Pušų w Wilnie, który właśnie przechodzi modernizację. W ramach projektu planuje się zbudować tunel i otwór ewakuacyjny, szyb ewakuacyjny, wzniesienie ścian chroniących przed wybuchem, poszerzenie ościeżnic drzwiowych oraz wymianę drzwi zewnętrznych na pancerne. Łączna wartość tych prac wyniesie 15 tys. euro.
Projekt „Wspieranie renowacji bloków wielomieszkaniowych” jest finansowany ze środków Funduszu Spójności.
Zam. 2935
Ieva Vidūnaitė
