Kiedy pamięć powinna niepokoić?
Dr Rosita Burbaitė, neurolog z kliniki diagnostyczno-chirurgicznej Meliva, podkreśla, że zmiany w pamięci są najczęściej występującym pierwszym objawem choroby Alzheimera. We wczesnym stadium zwykle pogarsza się zdolność zapamiętywania nowych informacji i przypominania sobie niedawnych wydarzeń, podczas gdy starsze wspomnienia mogą pozostawać lepiej zachowane.
„Osoba chora może zacząć zadawać w kółko te same pytania, nie pamiętać niedawnej rozmowy lub spotkania, częściej szukać przedmiotów oraz mieć trudności z zapamiętywaniem nowych informacji. Początkowo takie zmiany często przypisuje się zmęczeniu, stresowi lub wiekowi” – mówi Rosita Burbaitė.
Wraz z postępem choroby pacjentowi może być coraz trudniej obiektywnie ocenić własny stan. Dlatego istotną rolę odgrywają bliscy, którzy mogą zauważyć m.in. zapominanie o spotkaniach, problemy z zarządzaniem finansami, zagubienie się czy trudności w wykonywaniu codziennych czynności.
Choroba Alzheimera i demencja nie są normalną częścią starzenia się. Większość przypadków choroby Alzheimera rozpoznaje się u osób powyżej 65. roku życia, jednak mniej niż jedna dziesiąta przypadków rozpoczyna się wcześniej.
Nie każda utrata pamięci to Alzheimer
Diagnoza nie jest stawiana na podstawie pojedynczego objawu czy jednego badania. Lekarz ocenia, kiedy pojawiły się zmiany, jak postępują i czy wpływają na codzienne funkcjonowanie. Wykonywane są m.in. testy pamięci, uwagi i mowy, badania krwi oraz badania obrazowe mózgu.
„Ważne jest wykluczenie innych możliwych przyczyn zaburzeń funkcji poznawczych, zwłaszcza tych, które można leczyć. Ocenia się, czy objawy nie są związane z depresją, zaburzeniami snu, przyjmowanymi lekami, innymi chorobami, przebytymi udarami lub urazami mózgu, zaburzeniami wzroku lub słuchu” – wylicza Rosita Burbaitė.
Choć choroby Alzheimera nie można obecnie całkowicie wyleczyć, wczesne rozpoznanie pozwala przede wszystkim sprawdzić, czy problemy nie wynikają z innej, możliwej do leczenia przyczyny. Umożliwia też wcześniejsze rozpoczęcie leczenia objawowego oraz zaplanowanie opieki i kwestii bezpieczeństwa.
„Wczesna diagnoza pozwala zaplanować również rozwiązania finansowe i prawne. Jest to szczególnie ważne, dopóki osoba ta może jeszcze samodzielnie i aktywnie uczestniczyć w ich podejmowaniu. Chociaż obecnie nie jesteśmy w stanie całkowicie wyleczyć tej choroby, wraz z pojawianiem się nowych możliwości terapeutycznych wczesna i trafna diagnoza choroby Alzheimera nabiera jeszcze większego znaczenia” – podkreśla neurolog.
Krzyżówki nie wystarczą
Nie można całkowicie uchronić się przed chorobą Alzheimera, ale część czynników ryzyka demencji można ograniczyć. Znaczenie mają regularna aktywność fizyczna, niepalenie tytoniu, unikanie alkoholu, zbilansowana dieta, prawidłowa masa ciała oraz aktywność społeczna i umysłowa. Ważna jest także kontrola ciśnienia krwi i cholesterolu, leczenie cukrzycy oraz zaburzeń słuchu i wzroku.
„Nauka, czytanie, kontakty społeczne i inne czynności poznawcze są korzystne, jednak nie ma wystarczających dowodów na to, że same gry typu »trening mózgu«, takie jak sudoku, krzyżówki czy specjalne aplikacje, mogłyby skutecznie chronić przed chorobą Alzheimera. Nie ma wystarczających dowodów na to, że można uniknąć choroby Alzheimera, profilaktycznie przyjmując witaminy lub suplementy diety, jeśli nie stwierdzono ich niedoboru” – mówi Rosita Burbaitė.
