„Dziś, w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja przypominamy o postaci, która ukazuje, że ideały, które przyświecały jej twórcom przetrwały wśród Polaków i Litwinów nie tylko przed długi okres zaborów, ale były żywe również w okresie powojennym, choć zdecydowanie nie sprzyjała im sowiecka władza” — powiedział Edward Kiejzik, dyrektor Pałacu Kultury w Trokach.
Jerzy Orda urodził się 20 marca 1905 r. w Nowoszycach pod Pińskiem. Pochodził z rodziny ziemiańskiej, głęboko zakorzenionej w tradycji Wielkiego Księstwa Litewskiego. Więzy pokrewieństwa łączyły go z Napoleonem Ordą, akwarelistą i rysownikiem, oraz z rodem Giedroyciów. Rodzina od strony matki pochodziła z Galicji, a jego dziadkiem był wybitny historyk Stanisław Smolka.
„Bardzo cieszę się, że ta wystawa prezentowana jest w Trokach, które dla Jerzego Ordy, jako historyka były jednym z najbardziej interesujących miejsc. Nie jest to postać znana, a jednak ważna, dzięki której lepiej możemy poznać historię regionu, wyzwania, przed jakimi stały poprzedzające nas pokolenia” — powiedziała Ilona Lewandowska.
Wilno Ordy
Do Wilna przyjechał w 1926 r. by kontynuować studia historyczne na Uniwersytecie Stefana Batorego. Miasto, jego barokowa architektura i niepowtarzalny charakter zafascynowały go tak bardzo, że pozostał mu wierny niezależnie od bardzo burzliwych wydarzeń II wojny światowej i trwającej dziesięciolecia sowieckiej okupacji.
Miał w sercu Troki
Wiele uwagi poświęcił również zamkowi w Trokach. Przygotowując artykuł naukowy na jego temat nie tylko badał dokumenty archiwalne, ale także osobiście wykonywał pomiary grubości, szerokości i długości cegieł, grubości i wysokości murów, odtwarzał nawet wymiary nieistniejących już pomieszczeń.
W pierwszej połowie czerwca w Trokach planowana jest także projekcja filmu „Jerzy Orda. Anarchista w Duchu św. Augusta” połączona z warsztatami edukacyjnymi dla młodzieży.
Autorzy wystawy:
Scenariusz — Ilona Lewandowska
Zdjęcia — Waldemar Dowejko
Rysunki i projekt graficzny — Tomasz Bereźnicki
Organizatorzy:
Pałac Kultury w Trokach
E. Tamylytė Galeria Sztuki „Fojė”
Wystawa powstała w 2022 r. w ramach obchodów 50 rocznicy śmierci dr Jerzego Ordy jako projekt realizowany przez Fundację „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu „Polonia i Polacy za Granicą 2023”.
