Uroczystość została zorganizowana przez Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej (ZTRP) pod honorowym patronatem wojewody i marszałka województwa, a także pod patronatem medialnym PR Białystok i TVP3 Białystok, przy finansowym wsparciu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Oficjalnego powitania gości dokonał prezes ZTRP — Jan Adamowicz.
Uczestnicy obchodów
Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej jest organizacją skupiającą obywateli polskich pochodzenia tatarskiego. Ich przodkowie osiedlili się na polskich ziemiach przed setkami lat i stawali orężnie w obronie ojczyzny, którą wybrali z własnej, nieprzymuszonej woli.
Wśród uczestników obchodów znaleźli się przedstawiciele społeczności tatarskiej — działacze ZTRP, członkowie i sympatycy mniejszości tatarskiej oraz przedstawiciele władz państwowych i samorządowych — m.in. wicemarszałek Senatu RP Maciej Żywno, wojewoda podlaski Jacek Brzozowski, radni wojewódzcy oraz pełnomocnik ds. mniejszości narodowych i etnicznych, dr Artur Konopacki, który otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi za aktywność na rzecz mniejszości tatarskiej. Wojewoda wręczył również pamiątkowe grawertony z okazji jubileuszu (a wśród wyróżnionych był prezes Związku Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej Jan Adamowicz).
| Fot. Leszek Wątróbski
Refleksje nad rolą tatarskiej mniejszości w Polsce
Wojewoda, witając przybyłych, powiedział m.in.: „Cieszę się, że to stulecie możemy świętować tu — w stolicy województwa podlaskiego — razem. 100 lat organizacji tatarskich to niewielki wycinek długiej historii Tatarów w Polsce. To co najmniej 600 lat, od bitwy pod Grunwaldem. Polscy Tatarzy brali udział we wszystkich najważniejszych momentach w dziejach naszego kraju. Zawsze byliście Państwo w służbie naszej Ojczyźnie”.
Uroczystość była także momentem refleksjinad rolą tatarskiej mniejszości w Polsce. Także w liście od marszałka województwa podlaskiego zaznaczono, że Tatarzy wpisani są w historię regionu Podlasia „w Bohonikach, Kruszynianach i wielu innych miejscach (…) kultura tatarska żyje na co dzień”.
Jednym z centralnych momentów jubileuszu było wręczanie odznaczeń i wyróżnień. Prezes ZTRP Jan Adamowicz otrzymał z rąk wicemarszałka Senatu RP Medal Senatu RP za szczególne zasługi dla kultury i życia społecznego; dr Artur Konopacki, pełnomocnik wojewody ds. mniejszości narodowych i etnicznych, został uhonorowany Srebrnym Krzyżem Zasługi za działania na rzecz tożsamości kulturowej tatarskiej mniejszości, a działacze związku i osoby zasłużone dla społeczności tatarskiej otrzymali pamiątkowe grawertony. W późniejszym panelu poświęconemu historii związku udział brali: prof. Selim Chazbijewicz, dr Aleksander Miśkiewicz i prowadzący go dr Artur Konopacki.
| Fot. Leszek Wątróbski
Cele i działalność organizacji
Związek zabiega o zachowanie świadomości etnicznej polskich Tatarów, dąży do integracji ludności pochodzenia tatarskiego oraz stara się kultywować i propagować tradycje tatarskie, będące także elementem kultury polskiej. Związek założony został w roku 1992 z inicjatywy publicysty Macieja Musy Konopackiego, działacza społecznego Stefana Mustafy Mucharskiego oraz poety i publicysty prof. Selima Chazbijewicza. Związek nawiązuje do tradycji działającego w okresie międzywojennym Związku Kulturalno-Oświatowego Tatarów RP.
Celem Związku Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej jest odrodzenie ideologii etnicznej Tatarów. Związek składa się dziś z czterech autonomicznych oddziałów a na czele Związku Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej stoi Rada Centralna. W latach 1993-2003 wydawany był „Rocznik Tatarów Polskich” — czasopismo naukowe, kulturalne i społeczne dotyczące historii, współczesności i kultury Tatarów w Polsce i w Europie Wschodniej. Oprócz tego nakładem „Biblioteki Rocznika Tatarów Polskich” ukazały się — formalnie jako suplementy do niego — pozycje książkowe (w sumie około 20 tytułów).
Związek organizuje naukowe i popularne konferencje, zjazdy, spotkania będące substytutem dawnych codziennych relacji wzajemnych rozproszonej dziś grupy. Nawiązywane są kontakty z odrodzonymi organizacjami tatarskimi na Litwie i Białorusi. Związek kultywuje tradycje 13 Pułku Ułanów Wileńskich, co zostało potwierdzone aktem w sierpniu 2005 r. na XVI Zjeździe Kawalerzystów II RP w Grudziądzu przez Zarząd Zrzeszenia Kół Pułkowych Kawalerii z Londynu. Na XIX Zjeździe Kawalerzystów II RP w 2007 r. zostało nadane również prawo do wskrzeszania i kultywowania tradycji 1 Szwadronu Tatarskiego wchodzącego w skład 13 Pułku Ułanów Wileńskich, przez Radę Centralną Związku Tatarów Rzeczypospolitej. Uczestnicy mieli też okazję wysłuchać referatów dotyczących historii tatarskiej mniejszości, jej działalności społecznej i kulturowej w Polsce.
Tatarskie smakołyki, występy, uroczysta kolacja i zwiedzanie
Następnie, w trakcie przerwy kawowej, serwowano tatarskie smakołyki, przygotowane przez tatarską restaurację HALVA. Można też było zapoznać się z historią związku w holu recepcyjnym na specjalnie przygotowanej wystawie. Obchody 100-lecia uświetnił występ Tatarskiego Zespołu Taneczno-Wokalnego „Buńczuk” prowadzonego przez Fundację Tatarskie Towarzystwo Kulturalne, który zaprezentował tradycyjną muzykę i tańce tatarskie, wprowadzając uczestników w klimat kultury tatarskiej. A wieczorem, w setną rocznicę powstania związku, we wspomnianej już tatarskiej restauracji, uroczystą kolacją świętowano 100-lecie ZTRP.
Następnego dnia (w niedzielę 19 października) uczestnicy obchodów pojechali autokarem do Bohonik i Kruszynian, gdzie zwiedzano miejscowe tatarskie meczety oraz mizary (cmentarze tatarskie), będące miejscami kultu i pamięci, gdzie składano hołd osobom zasłużonym dla społeczności tatarskiej.
