Wyniki ujawniły wyraźne zależności między poziomem wykształcenia a kompetencjami poznawczymi oraz zauważalny spadek wyników wśród osób powyżej 55. roku życia. Jednocześnie badanie wykazało, że zdolności uwagi pozostają mocną stroną niemal wszystkich grup, niezależnie od wieku czy płci, co wskazuje na potencjał do pracy wymagającej precyzji, koncentracji i odpowiedzialności.
– Testy nie są powiązane bezpośrednio z konkretnymi zawodami ani wskaźnikami zatrudnienia. Ich głównym celem jest planowanie kariery i samopoznanie, umożliwiające klientom identyfikację mocnych stron oraz obszarów, które warto rozwijać. Korzystają z nich nie tylko osoby poszukujące pracy, lecz także osoby zatrudnione lub niezarejestrowane w Urzędzie Zatrudnienia, co sprawia, że narzędzie ma szerokie zastosowanie i pozwala spojrzeć na kompetencje w różnych kontekstach zawodowych – powiedziała w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Milda Jankauskienė, rzeczniczka prasowa Służby Zatrudnienia.
Różnice płci – mit obalony
Analiza wyników w zależności od wieku wykazała, że u osób powyżej 55. roku życia spadają rezultaty w testach logicznych, matematycznych i werbalnych, ale zdolności uwagi pozostają relatywnie wysokie – średnio 69 proc. Oznacza to, że starsi pracownicy mogą skutecznie pełnić funkcje wymagające dokładności, precyzji, przestrzegania procedur i doświadczenia.
W doradztwie zawodowym dla tej grupy szczególny nacisk kładzie się na wykorzystanie doświadczenia zawodowego, wiedzy praktycznej i mocnych stron, a testy pomagają wskazać kompetencje, które warto odświeżyć lub wzmocnić.
Osoby z niższym wykształceniem mają możliwość korzystania z dostępnych szkoleń rozwijających zdolności logicznego myślenia i umiejętności werbalnych, jednak urząd pracy nie oferuje gotowego pakietu takich szkoleń. Wybór należy do uczestnika, który korzysta z wsparcia doradcy kariery.
– Jak pokazuje praktyka, w pracy zawodowej istotna jest kombinacja kompetencji, a nie pojedyncze zdolności. Wysoka uwaga może rekompensować średnie zdolności logiczne czy werbalne, zwłaszcza w zawodach wymagających precyzji, przestrzegania procedur i kontroli jakości. Doradcy zawodowi analizują wyniki testów w kontekście całokształtu kompetencji, pomagając klientom znaleźć obszary, w których ich mocne strony mogą być najlepiej wykorzystane – podkreśliła rzeczniczka Milda Jankauskienė.
Różnice płci w wynikach testów również nie przekładają się na ograniczenia zawodowe. Mężczyźni osiągali nieco wyższe wyniki w testach logicznych i matematycznych (69 proc. wobec 61 proc. u kobiet), podczas gdy w testach werbalnych i uwagi różnice były minimalne. Jak podkreśla Inga Nomeikienė, ekspertka urzędu pracy, różnice te nie są czynnikiem dyskryminacyjnym ani ograniczającym możliwości kariery.
– Większe znaczenie dla równowagi płci w pracy mają wybory edukacyjne, ścieżki zawodowe i stereotypy społeczne. Dlatego doradztwo zawodowe koncentruje się na promowaniu szerokiego wachlarza zawodów niezależnie od płci – tłumaczy Nomeikienė.
Wyższe wykształcenie to nie przeszkoda
Szczegółowa analiza wyników ujawniła, że osoby z wyższym wykształceniem osiągały najwyższe wyniki w testach logicznych i matematycznych – średnio 71 proc., a osoby z wykształceniem podstawowym – zaledwie 45 proc. W testach werbalnych obserwowano podobną zależność – najlepiej radzili sobie uczestnicy z wyższym wykształceniem. Zdolności uwagi okazały się natomiast najmocniejszą kompetencją wśród wszystkich grup – średni wynik wyniósł ponad 80 pkt na 100, a najwyższy wynik w zakresie dokładności zadań osiągnął 91 proc. Wyniki kobiet i mężczyzn były niemal identyczne – odpowiednio 82 i 81 proc. Najwyższe wyniki w zakresie uwagi osiągali uczestnicy w wieku 18–35 lat (85 proc.), natomiast osoby powyżej 55 lat osiągały średnio 69 proc. – dodała Milda Jankauskienė.
W testach logicznych i matematycznych najlepsze rezultaty uzyskano w grupie wiekowej 26–45 lat, najniższe – w grupie 56–65 lat. W testach werbalnych najwyższe wyniki osiągnęli uczestnicy w wieku 26–35 lat (62 proc.), a najsłabsze osoby 56–65 lat (55 proc.). Najlepsze wyniki wskazują na znaczenie tych kompetencji w zawodach technicznych, IT i inżynieryjnych, w których myślenie logiczne i umiejętność analizy danych mają kluczowe znaczenie. Zdolności werbalne – zwłaszcza rozumienie tekstu, słownictwo i precyzyjne użycie języka – są istotne w administracji, usługach czy edukacji.
Zaplanuj rozwój zawodowy
Narzędzie „Poznaj siebie” w litewskich regionalnych centrach kariery stosowane jest zarówno dla osób zarejestrowanych, jak i niezarejestrowanych w urzędzie pracy. Wyniki testów omawiane są indywidualnie z doradcą kariery i stanowią podstawę do określenia, które kompetencje wymagają wzmocnienia, w jakich obszarach klient ma przewagę oraz jak najlepiej zaplanować dalszy rozwój zawodowy. To pozwala na bardziej świadome decyzje zawodowe i zwiększa szanse na efektywne wykorzystanie własnych mocnych stron na rynku pracy.
Platforma UNLOCK (unlocktest.com) jest systematycznie rozwijana, a w przyszłości planowane jest poszerzenie zakresu ocenianych kompetencji o umiejętności rozwiązywania problemów oraz kompetencje społeczne i emocjonalne. Ma to pozwolić na jeszcze pełniejszą analizę predyspozycji zawodowych klientów i skuteczniejsze doradztwo kariery, zapewniając kompleksowy obraz możliwości i potencjału zawodowego w dynamicznie zmieniającym się rynku pracy.
Czytaj więcej: Powrót seniorów na rynek pracy
Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym dziennika „Kurier Wileński” Nr 03 (09) 24-30/01/2026