Symbol zwycięstw Žalgirisu
Informację o śmierci Vladasa Garastasa przekazano w środę 10 czerwca. Trener przez lata był związany z drużyną Žalgiris Kaunas, który pod jego wodzą zdobył trzy tytuły mistrza ZSRS w latach 1985-1987.
Prezydent Litwy Gitanas Nausėda podkreślił w kondolencjach, że znaczenie Vladasa Garastasa wykraczało daleko poza sport.
„Nazwisko Vladasa Garastasa jest nierozerwalnie związane nie tylko z największymi zwycięstwami litewskiej koszykówki, jest on także symbolem siły naszego narodu” — podkreślił Gitanas Nausėda.
Prezydent zaznaczył, że sukcesy Žalgirisu w czasach okupacji jednoczyły Litwinów, wzmacniały dumę narodową i pragnienie wolności. Szczególne znaczenie miały zwycięstwa nad moskiewskim CSKA, które wielu Litwinów postrzegało jako moralne triumfy całego narodu.
Premier Inga Ruginienė określiła Vladasa Garastasa jako jednego z „ojców litewskiej koszykówki” oraz architekta największych sukcesów, które wyniosły wielu zawodników na światowy poziom.
„Ojciec” dla zawodników
Byli koszykarze wspominają Vladasa Garastasa jako człowieka, który potrafił stworzyć wyjątkową atmosferę w drużynie. Wielu zawodników nazywało go „ojcem”.
„Od pierwszych dni, kiedy się poznaliśmy, był przede wszystkim człowiekiem, a dopiero potem trenerem. Udało mu się zjednoczyć wszystkich graczy, którzy byli wówczas w Žalgirisie” — powiedział Valdemaras Chomičius, były koszykarz.
Podobnie wspominał go Sergejus Jovaiša. „Nie bez powodu zaczęliśmy nazywać go ojcem i tak go nazywaliśmy przez cały czas naszej współpracy” — powiedział były koszykarz.
Według byłych podopiecznych Vladas Garastas potrafił znaleźć indywidualne podejście do każdego zawodnika, wspierał ich nie tylko na boisku, ale również poza nim.
Koszykówka i litewska tożsamość
Dla wielu kibiców i zawodników sukcesy Žalgirisu w latach 80. były czymś więcej niż osiągnięciami sportowymi. Stały się symbolem litewskiej odrębności w realiach Związku Sowieckiego.
„Wydaje mi się, że wraz z naszymi zwycięstwami pojawiła się ta litewskość, myślę, że Vladas Garastas był jednym z głównych członków drużyny, który to wszystko bardzo czuł i propagował” — zauważył Valdemaras Chomičius.
Byli zawodnicy podkreślają, że trener konsekwentnie budował w drużynie przekonanie, iż mecze z największymi rywalami mają znaczenie nie tylko sportowe, lecz także symboliczne dla Litwy.
Sukcesy z reprezentacją Litwy
Vladas Garastas urodził się 8 lutego 1932 r. w Linkowie. W 1959 r. ukończył Litewski Instytut Kultury Fizycznej. Pracował m.in. jako przewodniczący komitetu sportu w rejonie birżańskim oraz jako dyrektor szkoły sportowej dla dzieci i młodzieży w Birżach.
W latach 1992-1997 prowadził reprezentację Litwy. Pod jego wodzą kadra zdobyła srebrny medal mistrzostw Europy w 1995 r. oraz dwa brązowe medale igrzysk olimpijskich — w Barcelonie w 1992 r. i Atlancie w 1996 r. W drużynie występowali m.in. Arvydas Sabonis, Šarūnas Marčiulionis, Rimas Kurtinaitis i Artūras Karnišovas.
W latach 2003-2011 Vladas Garastas pełnił funkcję prezesa Litewskiej Federacji Koszykówki. Pozostaje jedną z najważniejszych postaci w historii litewskiego sportu.
