Wystawa w pałacu prezentuje obrzędy i zwyczaje wiosennego cyklu świątecznego — od Środy Popielcowej do Poniedziałku Wielkanocnego — występujące w Polsce.
Na ekspozycji pokazano około 180 obiektów. Są to powszechnie znane symbole Wielkanocy: baranki, kurczaki, zające, a przede wszystkim pisanki. Zobaczymy blisko 80 pisanek wykonanych różnymi technikami, m.in. batikową, pisanki malowane, skrobane, oklejane, zdobione koronkami i wstążkami, pisanki ażurowe.
Wystawa prezentuje również eksponaty związane z innymi zwyczajami wielkanocnymi, dziś już nierzadko zapomnianymi lub żywymi w niektórych regionach. Zobaczymy na niej m.in. kołatki i terkotki, których dźwięk obwieszczał połowę postu podczas obchodów półpościa, a w Wielki Czwartek, na znak żałoby, zastępował dźwięk dzwonów kościelnych. Obejrzymy kropielniczki i butelki na wodę święconą, ponieważ w Wielką Sobotę oprócz jedzenia święci się wodę, ogień i ciernie. Poświęconą wodą dawniej kropiono obejścia, żarzącymi się węgielkami przyniesionymi z kościoła rozpalano ogień w piecu, ciernie rozrzucano na polach i zatykano za obrazy. Zabiegi te miały zapewnić zdrowie i urodzaj.
Na ekspozycji zaprezentowane stroje kolędników wielkanocnych i ich atrybuty, m.in. czapki pucheroków i włóczebników z podkrakowskich wsi, którzy w Niedzielę Palmową odwiedzają domy sąsiadów i wygłaszają żartobliwe rymowanki. Będzie możliwość przyjrzenia się mundurom turków wielkanocnych z okolic Rzeszowa, którzy w Wielki Piątek zaciągają straże przy Grobie Chrystusa, a w Niedzielę i Poniedziałek Wielkanocny obchodzą domy z życzeniami. Uwagę zwiedzających zapewne przykują wielobarwne stroje śmiergustów, którzy do dziś w Lany Poniedziałek oblewają przechodniów na wilamowickim rynku. Zobaczymy wózek z figurą Chrystusa Zmartwychwstałego, z którym chłopcy tego dnia kolędowali w okolicach Krakowa oraz rekonstrukcję wózka z kogutem. Na wystawie będzie to rzeźba, lecz dawniej mógł to być żywy ptak. Dojrzeć go można na jednej z prezentowanych fotografii, bowiem ekspozycję uzupełniają reprodukcje dziewiętnastowiecznych rycin, pocztówek oraz archiwalnych i współczesnych zdjęć.
Termin wystawy: 06.03.2026–19.04.2026.
Miejsce: Pałac Balińskich w Jaszunach (rejon Solecznicki na Litwie)
Koncepcja wystawy: Magdalena Ziółkowska-Mówka
Autorki tekstów: Hanna M. Łopatyńska, Magdalena Ziółkowska-Mówka
Wystawa dofinansowana ze środków Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego
