„25 maja opuściła nas wybitna Osobowość litewskiej kultury — serdeczny, ciepły i przyjazny Człowiek, hojny i życzliwy Nauczyciel, przenikliwy i głęboki Muzealnik, cichy, pracowity i sumienny Pracownik, wielki patriota Litwy i oddany Strażnik dziedzictwa” — napisano w nekrologu opublikowanym przez Muzeum Narodowe Pałac Wielkich Książąt Litewskich.
Romualdas Budrys (1933-2026) był wybitnym litewskim historykiem sztuki, prekursorem litewskiego muzealnictwa, znanym i szanowanym na świecie specjalistą oraz ekspertem w dziedzinie sztuki, strażnikiem wartości historycznych i autorem narodowych kolekcji.
Inicjator wielu muzeów na Litwie
Był inicjatorem utworzenia wielu litewskich muzeów, ich ekspozycji i znaczących wystaw, wieloletnim dyrektorem Litewskiego Muzeum Sztuki (obecnie Litewskiego Narodowego Muzeum Sztuki) oraz emerytowanym dyrektorem tego muzeum, założycielem i honorowym prezesem Litewskiego Stowarzyszenia Muzeów, laureatem Nagrody Rządu Republiki Litewskiej w dziedzinie kultury i sztuki, kawalerem wielu odznaczeń państwowych Litwy, Polski i innych krajów, honorowym obywatelem Połągi i Bejsagoły (lit. Baisogala), honorowym doktorem Wileńskiej Akademii Sztuk Pięknych, ojcem chrzestnym Muzeum Pałacu Władców, honorowym członkiem rady tego muzeum.
Romualdas Budrys urodził w 1933 r. we wsi Vertimai niedaleko Bejsagoły.
— W trudnych latach powojennych, podobnie jak jego dwaj bracia, odnalazł oparcie w wiecznych wartościach — sztuce, dziedzictwie i kulturze. W wieku dwudziestu pięciu lat ukończył studia ceramiczne w ówczesnym Litewskim Instytucie Sztuki i związał swoje życie z muzealnictwem. Młodego muzealnika pochłonęły artefakty przypominające przeszłość, możliwość życia w piękniejszym świecie i tym samym jakby ignorowania ponurej sowieckiej codzienności — mówi w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” dr Vydas Dolinskas, dyrektor generalny Muzeum Narodowego Pałac Wielkich Książąt Litewskich.
Oddany swojej dziedzinie
Pomysły i dokonania Romualdasa Budrysa wyprzedzały swoje czasy. Był wieloletnim dyrektorem Litewskiego Muzeum Sztuki, któremu jako jedynemu miejscu swojej pracy poświęcił ponad 60 lat życia.
— W muzeum znał niemal każdy eksponat, zawsze uważnie uczestniczył w posiedzeniach rad konserwatorskich, posiadał wypracowane i sprawdzone przez dziesięciolecia klasyczne, estetyczne zasady ekspozycji, którymi chętnie się dzielił. Jako muzealnikowi zależało Mu na integralnym podejściu — cenił, gromadził i chronił zarówno dawne dziedzictwo, jak i sztukę współczesną, również sztukę emigracyjną — wspomina dr Vydas Dolinskas.
W czasach sowieckich strzegł pamięci
W czasach sowieckich Romualdas Budrys troszczył się o zamkniętą Katedrę Wileńską i inne kościoły jak o świątynie, dlatego po odzyskaniu niepodległości mogły one szybko zostać zwrócone wiernym.
„Na początku odrodzenia narodowego, gdy katedra wileńska została zwrócona wiernym, a wileński ratusz — miastu, Romualdas Budrys, zawsze wyróżniający się energią i bogactwem pomysłów, podjął się tworzenia nowych oddziałów muzealnych, często rozpoczynając pracę niemal od zera, od ruin. Wszystkie oddziały dzisiejszego Litewskiego Narodowego Muzeum Sztuki zostały utworzone dzięki staraniom Romualdasa Budrysa — Wileńska Galeria Obrazów w pałacu Chodkiewiczów, Muzeum Sztuki w Pałacu Radziwiłłów, Muzeum Sztuki Użytkowej i Designu, Narodowa Galeria Sztuki, Muzeum Sztuki Vytautasa Kasiulisa, Centrum Restauracji im. Pranasa Gudynasa, Muzeum Zegarów w Kłajpedzie, Galeria Pranasa Domšaitisa w Kłajpedzie, Galeria Pamario w Juodkrantė oraz Muzeum Bursztynu w Połądze. Jednym z jego ukochanych dokonań było Muzeum Bursztynu w Połądze” — czytamy w komunikacie opublikowanym przez Narodowe Muzeum Pałacu Wielkich Książąt Litewskich.
„Dziś już legendą stała się stworzona niegdyś przez Romualdasa Budrysa i niezwykle popularna ekspozycja kultury dworskiej w oficynie pałacu w Werkach. Był także twórcą, opiekunem oraz współautorem ekspozycji i wystaw muzeów w wielu innych miastach i regionach. Trudno byłoby znaleźć muzeum na Litwie, do którego Romualdas Budrys nie przyłożyłby ręki” — podano.
Dzięki Budrysowi poznawaliśmy dzieła innych
To on sprowadził na Litwę kolekcje sztuki Mykolasa Žilinskasa i wielu innych litewskich artystów emigracyjnych.
To właśnie temu człowiekowi wraz z kolegami przypadło odkrycie w okresie sowieckim skarbca Katedry Wileńskiej i przez długi czas zachowanie tej tajemnicy. Później swoją wiedzą i doświadczeniem Romualdas Budrys w istotny sposób przyczynił się również do tworzenia Muzeum Pałacu Władców, gromadzenia kolekcji dawnej sztuki i opracowywania programów ekspozycji.
Ostatni wizyta w przeddzień urodzin
Po raz ostatni Romualdas Budrys odwiedził Muzeum Pałacu Władców w przeddzień swoich 92. urodzin — latem ubiegłego roku. Interesował się wówczas wystawą arcydzieł Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki im. Borysa Woźnickiego. Bardzo mocna współpraca łączyła go z muzealnikami z Ukrainy i z Polski. Jego kolegą i bratnią duszą był Ferdynand Ruszczyc, dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie, potomek wybitnego artysty malarza. Wespół organizowali wybitne wystawy jak na przykład Klasycyzm Wileński, dzięki ich staraniom do Wilna zostało sprowadzone słynne dzieło Bitwa pod Grunwaldem — wymienia dr Vydas Dolinskas.
Społeczność Muzeum Pałacu Władców bardzo ceniła zaufanie, wsparcie i opiekę oraz cieszyła się z każdej jego wizyty, dziękując za każde dobre słowo i zachętę.
Redakcja
