Polska Piłsudskiego, Węgry Horthyego, Litwa Smetony „różniły się ze względu na osobę władzy”

W wydaniu magazynowym dziennika „Kurier Wileński” nr 19 (53) z 16–22 maja 2026 r. ukazał się wywiad z dr. Patrykiem Tomaszewskim z Wydziału Nauk o Polityce i Bezpieczeństwie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Historyk porównuje polską sanację z autorytaryzmami litewskim i węgierskim, wskazując na wspólne mechanizmy — i różnice wynikające z osobowości przywódców.

Czytaj również...

Tomaszewski wyjaśnia, czym autorytaryzm różni się od totalitaryzmu.

— Rządy autorytarne charakteryzują się tym, że nie przejmują pełnej kontroli nad ludźmi. W jakimś stopniu dopuszczana jest wolność słowa. Są partie polityczne, którym utrudnia się działalność, ale mimo wszystko działają. System zachowuje pewne elementy demokracji — mówił historyk.

Wskazał też na mechanizm, który łączy wszystkie reżimy tego typu — niezależnie od kraju.

— Niemniej osobom krytycznym wobec władzy trudno znaleźć pracę. Szczególnie jeśli chcieliby być urzędnikami państwowymi czy zachować swoje stanowiska w wojsku. Ta sytuacja jest podobna we wszystkich reżimach autorytarnych. Czy to na Litwie Antanasa Smetony, czy na Węgrzech Miklósa Horthyego — stwierdził Tomaszewski.

Zwrócił uwagę na charakterystyczny wzorzec nasilania represji.

— Nasilenie walki z opozycją następuje zazwyczaj w momentach, kiedy słabnie poparcie społeczne. Bo w pewnym momencie rządy autorytarne zyskują duże poparcie, ponieważ ludzie wybierają stabilność. Jednak z czasem, gdy reformy się nie udają i sytuacja się nie polepsza, zyskuje opozycja. Zazwyczaj im dłużej trwa autorytaryzm, tym staje się coraz bardziej brutalny wobec obywateli. Dlatego europejskie autorytaryzmy nie różniły się znacząco między sobą — ocenił.

Wskazał jednak na kluczową różnicę między poszczególnymi przypadkami.

— Za to różniły się ze względu na osoby sprawujące władzę. Horthy był wojskowym i regentem. Smetona był prezydentem i politykiem cywilnym. Natomiast Piłsudski, będąc marszałkiem, oficjalnie władzy nie przyjął — podsumował dr Tomaszewski.

Więcej w pełnym wywiadzie opublikowanym w wydaniu magazynowym „Kuriera Wileńskiego” nr 19 (53) z 16–22 maja 2026 r.

Afisze

Więcej od autora

Uroczysty koncert w Centrum Kultury w Rudominie z okazji Narodowego Święta Niepodległości Polski [Z GALERIĄ]

Uroczystość rozpoczęła się modlitwą w intencji wolności i pokoju.Bogaty program artystyczny koncertuBogaty program artystyczny koncertu nawiązywał do historii, kultury i tradycji narodu polskiego. Przed licznie zgromadzoną publicznością wystąpili: Zespół...

Festiwal Architektury dla Dzieci „Kto zostawił ślady?” Warsztaty kreatywne dla dzieci

A co, gdyby domy wyrastały razem z drzewami, a łączyły je mosty, ścieżki i tajemne przejścia? Podczas warsztatów dzieci wcielą się w rolę małych architektów i budowniczych. Wykorzystując naturalne...

Ważna informacja: Przedłużono termin naboru wniosków projektowych na 2027 rok!

Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego informuje, że organizacje polonijne oraz polskie organizacje na całym świecie mają więcej czasu na ubieganie się o dofinansowanie działań projektowych na 2027 r. Oficjalny termin naboru wniosków został przedłużony do 30 listopada 2026 r.