Gdy historia zaczyna mówić własnym głosem
W sali Polskiej Szkoły Średniej im. Ity Kozakiewicz w Rydze (kierowanej przez dr Krystynę Barkowską), jeszcze unosił się zapach kwiatów ustawionych pod biało-czerwonymi flagami, gdy uczniowie, nauczyciele i rodzice zasiedli na widowni. Akademia z okazji święta Konstytucji 3 maja była jednym z tych momentów, kiedy szkolna codzienność ustępuje miejsca podniosłej ciszy i skupieniu — ciszy, w której historia zaczyna mówić własnym głosem.
Uroczystość miała charakter koncertu patriotycznego, ale przede wszystkim była wspólnym przeżyciem — spotkaniem pokoleń i kultur. Jak podkreślano od pierwszych słów powitania, był to czas refleksji nad wolnością, demokracją i odpowiedzialnością obywatelską — wartościami wspólnymi zarówno dla Polski, jak i Łotwy.
Dziedzictwo wielonarodowe
Szczególnym gościem akademii był Mariusz Podgórski, konsul Rzeczypospolitej Polskiej w Rydze, który w swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na ponadnarodowy wymiar Konstytucji 3 maja.
„Dla nas, Polaków, Święto 3 Maja jest wyjątkowe. Udowadnia, że nawet w momencie największego kryzysu potrafiliśmy wziąć odpowiedzialność za państwo i wspólnotę” — mówił, podkreślając, że konstytucja z 1791 roku była dziedzictwem nie tylko jednego narodu.
„To dziedzictwo wszystkich narodów dawnej Rzeczypospolitej — wielokulturowej, wielonarodowej wspólnoty sprzed ponad 200 lat” – zaznaczył.
Słowa konsula wybrzmiały szczególnie mocno w murach szkoły, która sama w sobie jest symbolem dialogu kultur. „Jesteście doskonałym przykładem tego, że potraficie łączyć, a nie dzielić” — zwrócił się do uczniów. „Jesteście realnymi obywatelami Republiki Łotewskiej, a ta szkoła w Rydze jest szkołą unikatową” – dodał.
Wystąpienie naturalnie poprowadziło słuchaczy ku postaci patronki placówki — Ity Kozakiewicz, której ideały wciąż są obecne w szkolnym życiu. Kozakiewicz, polska działaczka społeczna i polityczna na Łotwie, była jedną z tych postaci, które potrafiły łączyć w sobie różne tożsamości — narodową, obywatelską i kulturową. Posłanka do Rady Najwyższej Łotwy opowiedziała się jednoznacznie za niepodległością kraju, pozostając jednocześnie wierna polskiemu dziedzictwu.
„Jej życie było dowodem, jak można w jednej osobie połączyć wiele tożsamości” — przypomniał konsul, nawiązując do przesłania patronki, którego sens wciąż widnieje w szkolnych murach i codziennych działaniach uczniów.
Żywa lekcja historii
Podczas akademii historia nie była jedynie datą z podręcznika. Wiersze, pieśni i sceniczne interpretacje przygotowane przez młodzież sprawiły, że Konstytucja 3 maja nabrała współczesnego wymiaru — jako opowieść o odpowiedzialności, wspólnocie i dialogu. Publiczność reagowała skupieniem, a momentami wzruszeniem, szczególnie wtedy, gdy młodzi wykonawcy sięgali po teksty mówiące o wolności i godności człowieka.
Na zakończenie wybrzmiały słowa podziękowania — dla nauczycieli, samorządów i wszystkich, którzy wspierają polskie szkolnictwo na Łotwie. „Bez tego wkładu nie bylibyście w przyszłości tym, kim będziecie” — podkreślił konsul Podgórski.
Akademia w Polskiej Szkole Średniej im. Ity Kozakiewicz nie była jedynie szkolnym świętem. Stała się żywą lekcją historii i obywatelskości — dowodem na to, że idea Konstytucji 3 maja nadal łączy ludzi, także poza granicami Polski.
