Analiza Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) pokazuje, że pod względem udziału inwestycji niematerialnych w PKB Litwa wyprzedziła Niemcy oraz Japonię. W ciągu ostatnich 30 lat udział inwestycji niematerialnych w litewskim PKB wzrósł z 5,7 do 13,3 proc. Ekonomista oraz dyrektor ds. inwestycji w spółce Orion Securities, Marius Dubnikovas, w rozmowie z dziennikiem „Verslo žinios” oświadczył, że z każdym rokiem zwiększa się liczba inwestycji w kapitał intelektualny.
„Najprawdopodobniej przyczyna jest prosta – sukces litewskich startupów. Ich obecność na Litwie stworzyła zupełnie nowy obszar działalności, którego wcześniej nie mieliśmy. Wyprzedził on takie sektory jak na przykład rolnictwo i rozwinął się znacznie dalej” – oświadczył Dubnikovas.
Nie tylko fabryki
Inwestycje niematerialne to wydatki na aktywa, które nie mają fizycznej postaci, ale zwiększają wartość firmy, jej produktywność i zdolność do generowania zysków w przyszłości.
– To dobra wiadomość, ponieważ jest kolejnym dowodem na to, że gospodarka Litwy nie opiera się tylko na taniej sile roboczej. Naszą wartość dodatnią tworzymy nie tylko w fabrykach, ale również przy pomocy gospodarki opartej na wiedzy. Oczywiście gospodarka oparta na wiedzy nie jest podstawą naszej ekonomii, ale pomyślnie kroczymy w tamtą stronę – ocenia w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Jekaterina Rojaka, przewodnicząca sejmowego Komitetu Ekonomii i Innowacji.
Inwestycje niematerialne obejmują między innymi takie obszary, jak badania i rozwój, oprogramowanie i bazy danych, własność intelektualną, projektowanie i design, kapitał organizacyjny lub szkolenie i rozwój kompetencji pracowników.
– Kapitał organizacyjny jest specyficzną działką inwestycji niematerialnych. Co to oznacza w rzeczywistości? To jest narzędzie pozwalające nam pracować efektywniej. Przykładowo, zbudować gmach można na wiele sposobów, ale te możliwości są ograniczone. Natomiast zorganizowanie płynnego procesu budowy gmachu jest o wiele więcej. Pod tym względem Litwa właśnie się wyróżnia. To jest charakterystyczne dla gospodarki startupowej. Litwa jest swoistym fintech hubem (połączenie finansów i nowoczesnych technologii – przyp. red.). W kraju jest też duża koncentracja startupów. To wszystko pokazuje, że nasza ekonomia podąża w stronę gospodarki opartej na wiedzy – podkreśla Rojaka.
Balans pomiędzy materialnym i niematerialnym
W latach 2015–2025 Litwa szczególnie szybko, w porównaniu z innymi krajami badanymi przez WIPO, zwiększała inwestycje w kapitał organizacyjny (o 14,2 proc. rocznie) oraz wzornictwo (o 7,9 proc.). Tempo wzrostu inwestycji w badania naukowe i rozwój eksperymentalny również przewyższało średnią.
Litwa pokazała, że współczesna gospodarka oparta na wiedzy nie musi być zdominowana przez laboratoria i patenty. Można budować wartość także poprzez oprogramowanie, platformy cyfrowe, design, markę i nowoczesne modele organizacyjne.
– Trzeba jednak pamiętać, że dla zrównoważonego wzrostu gospodarczego potrzebny jest balans pomiędzy materialnym i niematerialnym kapitałem. Warto odnotować, że kapitał organizacyjny, chociaż jego wzrost jest jednym z największych wśród badanych krajów, to sam sektor nie zajmuje dużej części kapitału niematerialnego. Nie zmienimy tego bez odpowiednich inwestycji w badania naukowe. I tutaj, niestety, odstajemy od średniej unijnej, zwłaszcza od europejskiej czołówki, czyli państw skandynawskich oraz Niemiec – tłumaczy posłanka.
Szwecja i USA
Z danych WIPO wynika, że pod względem udziału inwestycji niematerialnych w PKB kraju liderem jest Szwecja, gdzie PKB stanowi 17,4 proc. Na drugim miejscu są Stany Zjednoczone (15,6 proc.), na trzecim Francja (15,2 proc.). Litwę też wyprzedzają: Dania, Finlandia oraz Wielka Brytania. Tym niemniej, Litwa wyprzedza Niemcy, Japonię, Holandię. W przypadku Łotwy inwestycje niematerialne wytwarzają 10 proc. PKB.
– Zadaniem państwa jest zapewnienie odpowiednich warunków dla biznesu. W tym zakresie nie sądzę, że są jakieś granice, kiedy państwo powinno się zatrzymać. Na pewno władza nie powinna spocząć na laurach. Moim zdaniem Litwa za mało inwestuje w fundamentalne badania naukowe. Z tej przyczyny w tę dziedzinę mniej również inwestuje sektor prywatny. Trzeba pamiętać, że rozwój gospodarki zależy nie tylko od budowy nowych fabryk i materialnych inwestycji, które oczywiście są bardzo ważne i wnoszą duży wkład w rozwój gospodarki. Tak samo ważne są inwestycje w nowe talenty, sztuczną inteligencję, cyfryzację oraz we współpracę uniwersytetów i biznesu. To jest właśnie miękka siła, która zwiększa naszą odporność na czynniki zewnętrzne – przekonuje Jekaterina Rojaka.
Światowa Organizacja Własności Intelektualnej to wyspecjalizowana agenda ONZ zajmująca się własnością intelektualną na świecie. Została powołana w 1967 r. Od 1974 r. działa jako organizacja w systemie ONZ. Jej siedziba znajduje się w Genewie. W zakres jej obowiązków należy rozwijanie międzynarodowych zasad ochrony patentów, znaków towarowych i praw autorskich. Między innymi prowadzi globalne systemy rejestracji patentów oraz znaków towarowych. Gromadzi również dane i analizy dotyczące innowacyjności, technologii oraz gospodarki opartej na wiedzy. Wspiera państwa w budowie systemów ochrony własności intelektualnej.
