Strona głównaHistoria
Kategoria: Historia
Duchowni w rzeczywistości obozów specjalnych NKWD (1939–1940) cz.1
17 września, zgodnie z tajnym porozumieniem Ribbentrop-Mołotow, na wschodnie tereny II RP wkroczyła Armia Czerwona, łamiąc układ o nieagresji z 1932 r. Polska zaatakowana...
„Solidarność”. Krótka historia wielkiego ruchu społecznego
Co więcej, NSZZ „Solidarność” odegrała też kluczową rolę w zapoczątkowaniu przemian w Europie Środkowo-Wschodniej. Jej powstanie i działalność w latach 80. były inspiracją dla...
O CS „Stocznia” w Szczecinie
8 lipca 2024 r. Centrum Solidarności „Stocznia” w Szczecinie przejęło od miasta dawną świetlicę główną Stoczni Szczecińskiej im. Adolfa Warskiego. Centrum jest państwową instytucją kultury. Ta...
Nigdy nie pogodzono się z utratą suwerenności Litwy na rzecz ZSRS
23 sierpnia 1989 r. 2 mln mieszkańców Litwy, Łotwy oraz Estonii utworzyły żywy łańcuch łączący trzy stolice krajów bałtyckich.„Pamiętnego dnia 23 sierpnia 1989 r.,...
Stalin planował wielki terror. Polacy najlepiej nadawali się do roli straszaka
15 sierpnia bez wątpienia jest jedną z najważniejszych dat w najnowszej historii Polski. W tym dniu 1920 r. pod Warszawą wojsko polskie pokonało nacierające...
„Łapy precz od Rosji!”. Polska w 1920 r. przegrała wojnę informacyjną i niemal przestała istnieć
Wojna polsko-rosyjska 1920 r. zakończyła się dla Polski obroną niepodległości. Była jednak wielką porażką informacyjną. Polska nie potrafiła przekonać świata, że musi przetrwać. „Łapy...
Światło silniejsze od słonecznego. 80. rocznica zrzucenia bomby atomowej
Bombardier Thomas Ferebee celował w most Aioi. Pomylił się o 240 metrów. Bomba wybuchła na południowy wschód od niego, 580 metrów nad dziedzińcem szpitala...
Litwa wolała „pakt z diabłem” od rozmowy z Polakami. Mija 105. rocznica traktatu litewsko-rosyjskiego
Traktat ten będzie kładł się cieniem jeszcze przez dekady. Nawet w negocjacjach 1990 i 1991 r. pomiędzy Litwą i ZSRS uwzględniono jako czynnik z...
„My nie przyjezdni, życie oddaliśmy Litwie”. W 81. rocznicę „Ostrej Bramy” wspominamy jej bohaterów
Celem operacji „Ostra Brama” było samodzielne wyzwolenie Wilna z rąk niemieckich, zanim do miasta wkroczą oddziały Armii Czerwonej. Plan zakładał, że po zdobyciu miasta...
Początki komunikacji miejskiej w Wilnie
Od drugiej połowy XIX w. po Wilnie kursowały pojazdy konne nazywane dorożkami. Z czasem pojawiły się dorożki na gumowych kołach z podnoszoną budą.„Sam dorożkarz...
Aneksja Litwy przez ZSRS w 1940 r. Nie każdy to rozumiał
Wiosną 1940 r. sytuacja Litwy międzynarodowa nie wyglądała fatalnie. Nie podzieliła losu Polski czy Finlandii. Polska we wrześniu 1939 r. została podzielona między Niemcy...
Holokaust, łagry, repatriacje. Przemiany demograficzne na Litwie w czasie wojny i tuż po niej
Operacja „Barbarossa”, czyli ataku na ZSRS w 1941 r., zakładała, że Niemcy pokonają Związek w ciągu kilku miesięcy. Faktycznie latem 1941 r. III Rzeszy...
Zakaz prasy 1864–1904 jest źle nauczany. Nie chodziło o zakazanie języka litewskiego, tylko o coś znacznie gorszego
Po stłumieniu powstania styczniowego carat rozpoczął na Litwie intensywną rusyfikację, której jednym z najdotkliwszych narzędzi był tzw. zakaz prasy. Nie chodziło jednak o całkowity...
„Krwawa matura” w Wilnie 100 lat temu. „W szkole panoszy się duch nienawiści”
W dniu 6 maja, podczas egzaminu maturalnego, Stanisław Ławrynowicz i Janusz Obrąpalski strzelali z rewolwerów do pedagogów i kolegów. Jeden zginął od przyciśniętego do...
Zakończenie II wojny światowej: bardziej dzień pamięci niż święto
Oficjalnie II wojna światowa zakończyła się 2 września 1945 r. kapitulacją Japonii. W Europie wojna zakończyła się kilka miesięcy wcześniej. 8 maja o godzinie 22:30...
Józef Zawadzki – wileński drukarz i wydawca
– Drukarnia przy ul. św. Jana 4 została założona przez jezuitów w XVI stuleciu. W 1803 r., gdy do Wilna przybył Józef Zawadzki, znajdował...
Odnowiony pomnik Polakom Zesłańcom
– O godz. 13:30 w kościele Odnalezienia Krzyża Świętego zostanie odprawiona msza w intencji wileńskich sybiraków. Po mszy nastąpi odsłonięcie i poświęcenie odnowionego krzyża oraz krótki...
Wybrano rozwiązanie połowiczne… 10 kwietnia – 500. rocznica hołdu pruskiego
Jarosław Tomczyk: W powszechnej świadomości społecznej złożenie przez Albrechta Hohenzollerna hołdu lennego królowi Zygmuntowi I Staremu na krakowskim Rynku 10 kwietnia 1525 r. kończy...
Pierwsza poetycka jaskółka. 40 lat temu ukazała się antologia „Sponad Wilii cichych fal”
– Trudno to sobie uzmysłowić, ale od ukazania się tomiku poetyckiego „Sponad Wilii cichych fal” mija już okrągłych lat 40. Wtedy ta „pierwsza jaskółka”...
Ultimatum 1938 roku: więcej szacunku i wzajemnego zrozumienia
Polska i Litwa ze względu na konflikt o Wilno przez prawie cały okres między dwiema wojnami światowymi były w stanie wojny. Sytuację udało się...
Podziemia katedry nadal kryją tajemnice. Gdzie został pochowany władca dawnej Litwy?
W kryptach katedry wileńskiej znaleziono dotychczas szczątki ok. 800 osób. Z propozycją odnalezienia i zidentyfikowania szczątków Witolda Wielkiego wystąpiła sejmowa Komisja ds. Walk o...
Biuletyn „Szlakiem Narbutta”. „Dzieło z roku 1863 nie umarło”
Leszek Wątróbski: Romku, zacznijmy naszą rozmowę od kilku słów nt. historii…Romuald Sadowski: Biuletyn „Szlakiem Narbutta” wydawany był w czasach II wojny światowej przez por. Jana...
„Polonizator”, „bieło-Polak”, „lituanizator”. Niejednoznaczna postać abp. Jałbrzykowskiego
Romuald Jałbrzykowski, arcybiskup metropolita wileński w latach 1926–1955, to postać wyjątkowo barwna i trudna do jednoznacznego ocenienia. Pikanterii dodaje fakt, że jego krewny, ks....
„Tnie na łbie włosy, zakłada siodło”. Emancypacja kobiet na Litwie miała przeciwników, ale udała się
Święto to wywodzi się z ruchów emancypacyjnych kobiet na początku XX w. W 1910 r. na konferencji w Kopenhadze socjalistki podjęły decyzję o jego...
Katyń: 85 lat od decyzji. Sowieci kłamali aż do 1990 r. „Chatyń, nie Katyń”
Decyzja i jej konsekwencjeW dniu 5 marca 1940 r. Biuro Polityczne partii sterującej Związkiem Sowieckim podjęło decyzję o rozstrzelaniu znajdujących się w sowieckich obozach jenieckich...
W Wilnie zostanie oddany hołd Żołnierzom Wyklętym
— Ta walka o wolność była bardzo podobna u Polaków i Litwinów. Należy też podkreślić, że po 1945 r. była to walka wspólna. Był to...
Kaplice wileńskie. Pojawiła się szansa na odbudowę religijnego symbolu Śnipiszek
Akcję zainicjował ks. proboszcz parafii św. Rafała Mirosław Grabowski.— Pomysł powstał już dawno. Zawsze inspirowały mnie widoki kościoła z kapliczką w tle na litografiach...
Kaplice wileńskie. Wyrazy ludzkiej pobożności na Antokolu i Nowym Mieście
Ks. prałat Wojciech Górlicki zauważa, że kapliczki przypominają ludziom o wierze.— Gdy podróżujemy po Litwie, widzimy, że przy drogach stoją różne przydrożne kapliczki —...
80 lat temu Amerykanie bez mrugnięcia okiem oddali nas Stalinowi
Przed 80 laty, w dniach 4–11 lutego 1945 r., w Jałcie odbyła się konferencja z udziałem prezydenta USA Franklina Delano Roosevelta, premiera Wielkiej Brytanii...
Dziedzictwo Komandora Antanasa Kaškelisa, pierwszego dowódcy Marynarki Wojennej Litwy
Leszek Wątróbski: Jak doszło do zainteresowania postacią komandora? Skąd wyszła ta inicjatywa?Wiesław Wierzchoś: Pierwszą informację w tej sprawie dostałem z Warszawy, z Ambasady Republiki...
Place Wilna. Historia wileńskich placów splata się z burzliwą historią miasta
Plac Jana Pawła IIW ub. r. na placu tym odbyła się wyjątkowa uroczystość poświęcenia odbudowanej kaplicy Pana Jezusa. Kaplica o wysokości 8,5 m stanęła na...
Place Wilna. Ziemie Izmaila i Tahatara oraz plac Niepodległości
Nazwę swą zawdzięcza wizycie Madeleine Albright (1937–2022). Sekretarz stanu USA odwiedziła Wilno w 1996 r. Z tej okazji skwer, na którym znajduje się jedna...
Polska cenniejsza niż życie. Z wizytą w Muzeum AK
Z dworca Kraków Główny to raptem 10 minut spaceru. U schyłku XIX w., tu, na jego zapleczu, znajdował się duży kompleks aprowizacyjny armii Austro-Węgier....
Place Wilna. Łukiszki – dawne wileńskie przedmieście
„Plac Marszałka Piłsudskiego (dawniej Łukiski) jeszcze w 1863 r. był zamiejskim pustkowiem, na którem w końcu dzisiejszej ulicy Ofiarnej, na zboczu wzgórza odbywały się...
Gdzie i co jedli, z kim żywot wiedli. Karty gastronomii dawnego Wilna
Ostatnio zwróciłam uwagę na nagrobek rodziny Pytlewiczów na cmentarzu Bernardyńskim w dzielnicy Zarzecze. Zupełnie przypadkowo i dzięki notatkom redaktora Jana Konrada Obsta (1876–1954), w...
Place Wilna: plac Vincasa Kudirki uratowany od cerkwi Romanowskiej
Dawniej był to plac Świętojerski, Elizy Orzeszkowej, Ivana Czerniachowskigo, Savivaldybės (Samorządu).Miejsce to otacza wiele znanych budynków przedwojennego Wilna.Naprzeciwko placu, po drugiej stronie alei Giedymina...
Smaki i zapachy dawnej kuchni, nie tylko u Tyszkiewiczów
Podczas ubiegłorocznej konferencji naukowej w pałacu Tyszkiewiczów w Połądze wygłosiłam referat o nawykach żywieniowych Tyszkiewiczów rezydujących w XIX w. na Litwie (opublikowany w: „Genealogija,...
Place na Starym Mieście: miejsce egzekucji i najbardziej harmonijny plac
Do początku XIX w. Plac Ratuszowy był głównym placem targowym — handlowano tu wszelakim towarem. Sklepiki, pawilony handlowe i magazyny, w których kupcy trzymali...
Plac Katedralny: dzieło przypadku i reprezentacyjne miejsce Wilna
W czasach pogańskich znajdowała się tu Dolina Świętoroga, o czym dziś przypomina ulica Šventaragio (w międzywojniu ulica Marii Magdaleny). Legenda głosi, że w dolinie...
Promocja biografii Mariana Jurczyka, szefa szczecińskiej „Solidarności”
Jej autorem jest dr Michał Siedziako, historyk i politolog, doktor nauk społecznych, adiunkt w Instytucie Nauk o Polityce i Bezpieczeństwie Uniwersytetu Szczecińskiego, pracownik Oddziałowego...