Więcej

    Kroże pamiętają o jezuicie. Sarbiewski przypomniany na Żmudzi

    Czytaj również...

    | Graf. domena publiczna

    Z powodu pandemii tę uroczystość przesunięto o kilka miesięcy. Albowiem już na wiosnę tego roku na budynku dawnego kolegium jezuickiego w Krożach zawisła polsko-litewska tablica upamiętniająca „sarmackiego Horacego”, Macieja Kazimierza Sarbiewskiego, który wykładał tutaj poetykę i retorykę.

    Tablicę zamontowano z inicjatywy dr. Jana Skłodowskiego, znanego na Żmudzi pasjonata historii Obojga Narodów, autora tworzonej przez lata monografii „Cmentarze na Żmudzi. Polskie ślady przeszłości obojga narodów”.

    Skłodowski jeździ na Żmudź i na Laudę od 30 lat, w 2016 r. był inicjatorem odsłonięcia tablicy upamiętniającej Henryka Sienkiewicza na kościele św. Agaty w sienkiewiczowskich Wodoktach, zaś dwa lata później – tablicy dwóch braci, Stanisława i Gabriela Narutowiczów, w Telszach. Oficjalna uroczystość, na której zgromadzili się Polacy, Litwini, mieszkańcy Kroż odbyła się w czwartek 28 października br.

    Wyjątkowe miejsce

    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    – Dzisiejsza uroczystość jest ważnym wydarzeniem dla Kroż. Projekt upamiętnienia Sarbiewskiego, czołowego poety europejskiego baroku, zwanego chrześcijańskim lub sarmackim Horacym, został zrealizowany. I to właśnie w tym miejscu, na ścianie dawnego kolegium jezuickiego, gdzie był on wykładowcą – powiedział w swoim przemówieniu dr Jan Skłodowski, dziękując za możliwość zawieszenia polsko-litewskiej tablicy Linie Mikalajūnaitė, dyrektorce centrum kultury im. M.K. Sarbiewskiego w Krożach, tymczasowemu merowi rejonu kielmskiego Egidijusowi Ūksasowi oraz doc. Mariusowi Norkusowi, artyście rzeźbiarzowi z Akademii Sztuk Pięknych w Telszach, który wykonał tablicę. Norkus był już wcześniej autorem podobnych instalancji.

    Na czwartkową uroczystość w Krożach przybyli także dyrektor Instytutu Polskiego w Wilnie dr Małgorzata Stefanowicz-Pecela, wicekonsul w ambasadzie RP Jolanta Wiśnioch oraz dr Mariusz Olbromski, polonista, filolog klasyczny, poeta, znawca języka łacińskiego i historii Rzeczypospolitej.

    Polska – Litwa – Świat

    Jak powiedziała „Kurierowi Wileńskiemu” dyrektor Instytutu Polskiego, „postać Macieja Kazimierza Sarbiewskiego jest bardzo ważna dla historii kultur polskiej i litewskiej. Sarmacki Horacy był intelektualistą światowego formatu, a jego należąca do kanonu literatury europejskiej twórczość jest wspólnym dziedzictwem naszych narodów. Warto więc pielęgnować pamięć o nim”.

    Dr Stefanowicz-Pecela wyraziła radość, że po dziedzińcu imienia Sarbiewskiego na Uniwersytecie Wileńskim pojawia się na Litwie kolejne miejsce związane z barokowym twórcą. – Kroże to wyjątkowe miejsce, a tutejsze kolegium odegrało istotną rolę w historii narodu litewskiego. Dwujęzyczna tablica będzie nam przypominać o tym wielkim człowieku, a może też zmotywuje do dalszego rozwoju intelektualnego i duchowego oraz pogłębiania współpracy kulturalnej Polaków i Litwinów – stwierdziła w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” dyrektor IP.

    Czytaj więcej: Maturzyści zdawali egzamin z języka litewskiego, pojawił się Sarbiewski

    | Fot. Marius Norkus

    Wielki Europejczyk tamtych czasów

    Tablica została wykonana ze środków finansowych samorządu kielmeńskiego oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów RP przy współpracy z Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie”. Jak podkreślił dr Jan Skłodowski, została ona w równych częściach sfinansowana przez Litwinów i Polaków „na znak ich współpracy dla poszanowania wspólnego dziedzictwa kulturowego, można dodać – o wymiarze europejskim. Bo tworzonego i ugruntowanego przez Macieja Kazimierza Sarbiewskiego, wielkiego Europejczyka tamtego czasu”.

    Jak podkreśliła dyrektor Centrum Kultury im. Sarbiewskiego w Krożach Lina Makalajūnaitė, jej placówka kulturalna poprzez zawieszenie tablicy chce z kolei podkreślić, że w latach 1617–1619 Sarbiewski związany był z Krożami. Do dziś w miasteczku znajduje się ulica Sarbiewskiego.

    Historia tego barokowego poety jest niezmiernie ciekawa. Urodził się w 1595 r. w Sarbiewie koło Płońska na Mazowszu. Jako dwunastoletni młodzieniec rozpoczął naukę w kolegium jezuickim w Pułtusku, zaś w 1612 r. wstąpił do zakonu jezuitów w Wilnie. Na studia przeniósł się do Braniewa, jednak już w 1620 r. wrócił na Litwę, podejmując naukę w Akademii Wileńskiej.

    Diament chronicznie zapominany

    Z okazji zwycięstwa wojsk Rzeczypospolitej pod Chocimiem (400. rocznicę tego wydarzenia obchodzimy w tym roku w Polsce i na Litwie) napisał wiersz pochwalny na cześć hetmana Jana Karola Chodkiewicza. Po opuszczeniu Akademii Wileńskiej Sarbiewski wyjechał na studia do Rzymu, gdzie w 1623 r. otrzymał święcenia kapłańskie.

    Po powrocie na Litwę był m.in. profesorem teologii i retoryki na Akademii Wileńskiej, wykładał także poetykę i retorykę w kolegiach w Krożach i w Połocku, na kresach Wielkiego Księstwa Litewskiego. W Wilnie uzyskał doktorat z filozofii oraz teologii. W 1635 r. został kaznodzieją króla Władysława IV.

    Był jednym z najwybitniejszych poetów naszego kontynentu w epoce baroku, tworzył w języku łacińskim. „Lyricorum libri” jego autorstwa wydawano kilkadziesiąt razy w całej Europie. Jeden z dziedzińców Uniwersytetu Wileńskiego nazwano już w wolnej Litwie imieniem Macieja Kazimierza Sarbiewskiego, taką samą nazwę nosi Centrum Kultury działające w Krożach, a także ulica w tym miasteczku. Postać Sarbiewskiego wymaga jednak przypominania zarówno w Polsce, jak i na Litwie.

    Czytaj więcej: Ferdynand Ruszczyc — to on zaproponował nazwę dziedzińca Sarbiewskiego

    Konferencja i koncert

    Po odsłonięciu tablicy organizatorzy uroczystości zaprosili na specjalną polsko-litewską konferencję, na której wystąpili goście z Polski (dr Jan Skłodowski i dr Mariusz Olbromski) oraz z Litwy. Doc. dr Genutė Kirkienė z Uniwersytetu Wileńskiego mówiła o historii hetmana Jana Karola Chodkiewicza i jego związkach z Krożami, z kolei dr Živilė Nedzinskaitė z Instytutu Literatury Litewskiej skupiła się na twórczości Sarbiewskiego. Nijolė Klingaitė-Dasevičienė z Biblioteki Uniwersytetu Wileńskiego przedstawiła informację o dziełach Sarbiewskiego znajdujących się w zbiorach litewskich. Prof. Rimvydas Laužikas zainteresował publiczność tematyką historii kulinarnej z XVII w.

    Po konferencji zabrzmiał koncert z udziałem sopranistki Aistė Pilibavičiūtė, flecistki Viktoriji Zabrodaitė oraz pianistki Nijolė Baranauskaitė. Dzień zakończył się obiadem w podziemiach kolegium jezuickiego i pożegnaniem uczestników wydarzenia.

    | Fot. Marius Norkus

    Tomasz Otocki


    Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym „Kuriera Wileńskiego” nr 45(129) 06-12/11/2021

    Reklama (dobiera algorytm zewnętrzny na podst. ustawień czytelnika)

    Afisze

    Więcej od autora

    Szlakiem zamków nadniemeńskich. Wycieczka Gimnazjum im. Konarskiego

    Listopad to miesiąc, który przede wszystkim kojarzy się z obchodami rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę. Tak też powstał pomysł uczczenia już 104. rocznicy i wyruszyć na poszukiwanie śladów historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów — szlakiem zamków nadniemeńskich. Szlak przebiega wzdłuż największej...

    Pocopotek „Kuriera Wileńskiego” — o Andrzejkach

    Szkoły otworzyły przed nami swoje podwoje, a my — chłopaki i dziewoje — nie spowalniamy naszej ciekawości świata! Pucułka dalej dzieli się swoimi spostrzeżeniami z dziećmi Wileńszczyzny (i nie tylko)! Zapraszamy do kolejnych edycji  Pocopotka! Pocopotkowa koleżanka przypomina nam o...

    Z Pikieliszek w świat. Wspomnienie o nieprzeciętnej uczennicy

    Pikieliszki k. Wilna wielu Polakom kojarzą się z ojcem polskiej niepodległości, marszałkiem Józefem Piłsudskim, który co roku w latach 1930–1934 spędzał sześciotygodniowy urlop właśnie w tej miejscowości, w swoim dworku, malowniczo położonym nad jeziorem Żałosa. Bohaterem tego tekstu nie...

    „Tribute to Romuald Lipko” w DKP w Wilnie [GALERIA]

    Postać Romualda Lipki Postaci Romualda Lipki przedstawiać Wileńszczyźnie nie trzeba. Na piosenkach jego autorstwa wychowały się całe pokolenia, a niektóre utwory są wręcz hymnami spotkań towarzyskich wśród Polaków na Litwie. Utwory Romualda Lipko są pomnikami polskiej muzyki rozrywkowej. Wokaliści: Grzegorz Wilk...