Specjalny program filmowy towarzyszący wystawie „Opowieści okrutne. Aleksandra Waliszewska i symbolizm Wschodu i Północy”

Instytut Polski w Wilnie we współpracy z partnerami polskimi i litewskimi zaprasza na specjalny program filmowy pt. „The Dark Arts”, towarzyszący prezentowanej do 22 maja wystawie „Opowieści okrutne. Aleksandra Waliszewska i symbolizm Wschodu i Północy”.

Czytaj również...

Wystawa czynna w Narodowym Muzeum Sztuki im. M. K. Čiurlionisa w Kownie (V. Putvinskio g. 55). Filmy będą wyświetlane w Centrum Filmowym „Romuva” w Kownie (Laisvės al. 54).

Program

10 marca, godz. 18:00 — „Wilczyca”, reż. Marek Piestrak, prod. Polska, 1982

Otwarcie cyklu połączone z prelekcją do filmu, wygłoszoną przez kuratora cyklu Tomasza Kolankiewicza. Spotkanie po polsku z tłumaczeniem na język litewski.

29 marca, godz. 18:00 — „Biały ren” („Valkoinen peura”), reż. Erik Bromberg, prod. Finlandia 1952

5 kwietnia, godz. 18:00 — „Waleria i tydzień cudów” („Valerie a týden divů”), reż. Jaromil Jireš, prod. Czechosłowacja, 1972

20 kwietnia, godz. 18:00 — „Leptirica”, reż. Đorđe Kadijević, prod. Jugosławia, 1973

9 maja, godz. 18:00 — „Córki dancingu”, reż. Agnieszka Smoczyńska, prod. Polska, 2015

Spotkanie z reżyserką Agnieszką Smoczyńską po projekcji filmu.
Spotkanie po polsku z tłumaczeniem na język litewski.

Program filmowy — wybór Tomasza Kolankiewicza

Malarstwo Aleksandry Waliszewskiej wtóruje wybranym filmom

W malarstwie Aleksandry Waliszewskiej bardzo silnie obecny jest komponent narracyjny, artystka tworzy własne światy z pogranicza jawy i snu, rzeczywistości i nierealnego, inkorporując elementy różnych mitologii. Pod tym względem jej sztuka jest bliska kinu, które w swoim założeniu jest sztuką opowiadania i kreowania świata.

Program filmowy towarzyszący wystawie złożony jest z dzieł, które nie tyle odnoszą się do twórczości artystki, ile raczej wyrastają z tego samego pnia, zbliżone są do siebie w sposób intuicyjny. Z jednej strony w programie znalazły się filmy starsze, zarówno artystyczne, jak i gatunkowe, kino grozy i symboliczne artystyczne kino nowofalowe, z drugiej współczesne europejskie filmy czerpiące z tych samych źródeł, co twórczość Waliszewskiej: dzieła autorskie operujące na pograniczu horroru i baśni.

W prezentowanych filmach pojawiają się elementy krążące wokół dwóch głównych wątków: rytuałów przejścia głównie związanych z dorastaniem, przejściem z grupy młodych do dorosłych („Waleria i tydzień cudów”, „Córki dancingu”), małżeństwa i miłości romantycznej („Biały ren”, „Leptirica”) i śmierci z przejściem z grupy żywych do umarłych („Wilczyca”, „Leptirica”) oraz regionalnych wierzeń przedchrześcijańskich, realizowanych w formule folk horroru („Biały ren”, „Wilczyca”, „Leptirica”). Bardzo istotny jest też aspekt regionalny tych dzieł: jest tutaj zarówno basen morza Bałtyckiego, Finlandia, Polska oraz Europa Środkowa — Czechosłowacja i Polska, jak i Bałkany z byłą Jugosławią.

„Biały ren” („Valkoinen peura”)

Młoda Saamka Pirita wychodzi za swojego ukochanego — pasterza reniferów Aslaka. Kiedy mężczyzna wyrusza ze swoim stadem na wypas kobieta zaczyna coraz bardziej obawiać się samotności. Po pomoc zwraca się do lokalnego saamskiego szamana. Ma jej pomóc rozpalić na nowo namiętność Aslaka. Niestety jest to równoznaczne z przekształceniem Pirity w wampirzycę przyjmującą kształt białego rena.

„Waleria i tydzień cudów” („Valerie a týden divů”)

Walerii podczas snu skradzione zostają kolczyki. Czy dziewczynce uda się je odzyskać? I jaką rolę w całej historii odegrają matka i babka dziewczyny?

„Leptirica”

Młody Strahinja w obliczu niezgody na pojęcie za żonę córki wielkiego pana wyrusza w świat. Zatrzymuje się w zawiedzonym młynie. Jako nowy młynarz zmierzyć się będzie musiał z siłami nieczystymi! Czy wiejskiemu chłopakowi uda się w końcu połączyć z ukochaną?

„Wilczyca”

Znajdująca się na łożu śmierci kobieta rzuca klątwę na swojego męża: jeśli umrze będzie go nawiedzać zza grobu! Jej słowa są o tyle groźniejsze, że za życia, jak głosi plotka, „zadawała się z wilkami”. Czy klątwa okaże się silniejsza od śmierci?

„Córki dancingu”

Brawurowy debiut fabularny Agnieszki Smoczyńskiej. Baśniowa wizja lat 80-tych w PRL-u, świat dancingów i nocnych klubów, pachnących dymem papierosów i wódką. Do tej krainy trafiają dwie syreny, które szturmem podbijają warszawską scenę muzyczną. Jednak miejsce syren jest w wodzie, nie na lądzie. Czy uda im się pogodzić swoją zwierzęcą naturę z ludzkimi pragnieniami?

Tomasz Kolankiewicz

Tomasz Kolankiewicz — filmoznawca i historyk filmu, wykładowca prowadzący prelekcje i rozmowy o filmie. Dyrektor Artystyczny Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych, wykładowca Łódzkiej Szkoły Filmowej i Warszawskiej Szkoły Filmowej. Kurator filmowy współpracujący z telewizją, festiwalami filmowymi, Nowym Teatrem w Warszawie.

Kowno — kolebką sztuki

Filmy z przeglądu „The Dark Arts” będą wyświetlane w Centrum Filmowym „Romuva” w Kownie (Laisvės al. 54).

Bilety dostępne na stronie www.kcromuva.lt i w kasach kina.

Za okazaniem biletu na wystawę, bilet na seans dostępny za połowę ceny. Za okazaniem biletu na seans, bilet na wystawę dostępny za połowę ceny.

Program filmowy „The Dark Arts”, towarzyszący wystawie „Opowieści okrutne. Aleksandra Waliszewska i symbolizm Wschodu i Północy” został przygotowany przez Instytut Adama Mickiewicza, Centrum Filmowe „Romuva”, Narodowe Muzeum Sztuki im. M. K. Čiurlionisa oraz Instytut Polski w Wilnie.

Afisze

Więcej od autora

Sygnatariusz aktu 11 marca: „Ojciec mówił coś, co uważałem za niemożliwe: »Poczekaj, ustrój się zachwieje«”

W wydaniu magazynowym dziennika „Kurier Wileński” nr 29 (83) z 25–31 lipca 2026 r. ukazał się wywiad ze Zbigniewem Balcewiczem, sygnatariuszem Aktu Niepodległości Litwy i pierwszym redaktorem naczelnym „Kuriera Wileńskiego”. Balcewicz w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” mówił o zmianie tytułu gazety w 1990 r., o swojej działalności politycznej i o polskich mediach na Litwie. Osobny wątek rozmowy dotyczy jego rodziny — zaścianka Zawiasy, wojennych losów ojca i przepowiedni, jaką ten wypowiadał w czasach sowieckich. Balcewicz podpisał Akt Niepodległości Litwy 11 marca 1990 r.

Polska. Spadła rakieta, najpewniej rosyjska Ch-101. Nie odnotowano ofiar, trwa śledztwo

Była uzbrojonaRakieta, która naruszyła w czwartek polską przestrzeń powietrzną i spadła na Lubelszczyźnie, była uzbrojona i z dużym prawdopodobieństwem rosyjska – przekazał premier Donald Tusk. Podziękował wszystkim przywódcom UE...

Balcewicz przypomina 1990 r.: „Panie Gorbaczow, w ZSRS żyje ponad 3 mln Polaków. Zróbcie coś dla nich”

Balcewicz w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” wspomniał swoje wystąpienie przed Michaiłem Gorbaczowem, gdy ten był w Wilnie w 1990 r. Było to dwa miesiące przed Aktem Niepodległości. Opisał też reakcje dnia następnego na to wystąpienie.