Santorini się budzi. Tropem polskich śladów na greckiej wyspie

Santorini to jedna z najładniejszych wysp greckich Cyklad. Jest jedną z głównych destynacji urlopowych, szczególnie upodobali ją sobie Polacy. Tymczasem natura na Morzu Śródziemnym właśnie dała o sobie znać. Na Santorini zatrzęsła się ziemia…

Czytaj również...

Przypomnijmy. Santoryn (gr. Σαντορίνη, Santorini) inaczej Thira (gr. Θήρα, Tira) – to wulkaniczna wyspa położona na Morzu Egejskim, tworząca z kilkoma mniejszymi wyspami niewielki archipelag o tej samej nazwie (greckie Cyklady). Położona jest ok. 170 km na południowy wschód od wybrzeża Grecji i 110 km na północ od wybrzeża Krety.

Na Santorini dochodziło i nadal dochodzi do licznych trzęsień ziemi. Ostatnie (6 lutego) było o magnitudzie 5,2 i okazało się najmocniejsze. Nic więc dziwnego, że tamtejsze władze zdecydowały o wprowadzeniu stanu wyjątkowego, który miał obowiązywać do 3 marca. Zwiększoną aktywnością sejsmiczną na wyspie odnotowuje się od 31 stycznia.

Wyspa w przeszłości często doświadczała takiej aktywności, ale rzadko tak intensywnej i trwającej tak długo. Ponieważ sytuacja wydaje się coraz poważniejsza, władze podjęły się działań zabezpieczających. Od 3 lutego na wyspie nie funkcjonowały szkoły, placówki oświatowe zamknięto także na pobliskich wyspach Amorgos i Anafi.

Eksperci uważają, że wstrząsy mogą się ciągnąć jeszcze przez kilka tygodni. Jednak zapewniają, że na razie nie doszło do poważnych zniszczeń, a sytuacja jest monitorowana.

Chaos na Santorini. Ludzie uciekają z wyspy, luty 2025 r.
| Fot. arch.

Turystyka i morze

Santorini to jedna z najładniejszych wysp greckich Cyklad. Dostać się na nią można promem z Pireusu w 8 godzin lub w ciągu trzech z Krety albo samolotem z Aten w zaledwie 40 minut. Wyspa ma prawie 30 km długości i od 1,5 do 5 km szerokości i jest wulkanicznego pochodzenia. Liczy ponad 15 tys. mieszkańców (poza sezonem).

W czasie wydobywania tam popiołu wulkanicznego, potrzebnego do budowy Kanału Sueskiego (1859–1869), natrafiono w wiosce Akrotiri na mury starych domów. Następnie, prowadzone tam wykopaliska doprowadziły do stwierdzenia, że na wyspie znajdowało się przed wielkim wybuchem wulkanu starożytne miasto, które było znaczącym ośrodkiem kultury egejskiej. Przed kataklizmem istniała na wyspie rozwinięta cywilizacja. Część jej mieszkańcy opuściła wyspę tuż przed wybuchem, po wielkim trzęsieniu ziemi.

Współcześni badacze przypuszczają, że wybuch wulkanu i późniejsze jego zapadnięcie się pod powierzchnię obecnego poziomu morza spowodował powstanie olbrzymiej fali tsunami o wysokości dochodzącej do 200 metrów. Jedna z hipotez utożsamia zniszczenie wyspy z mityczną Atlantydą.

Obecnie na wyspie rozwija się turystyka, która stanowi jedno z głównych źródeł dochodu.

Fira – zajęcia w polskiej szkole. Zdjęcie sprzed kilkunastu lat
| Fot. Leszek Wątróbski

Polska szkoła na Cykladach

Na Santorini mieszkają także Polacy. Było ich tam, kilka lat temu, jeszcze przed tzw. kryzysem greckim, ponad stu – osiedlili się tam na przełomie XX i XXI w. Ich decyzja o wyjeździe z Polski miała zazwyczaj podłoże ekonomiczne.

Była też w stołecznej Firze (stolicy Santorini, położonej na brzegu powulkanicznej kaldery na wysokości 260 m n.p.m.) polska szkoła, utworzona we wrześniu 2006 r. staraniem rodziców. Szkoła była przez lata oficjalną filią Szkoły Polskiej im. Zygmunta Mineyki, istniejącej od lat przy Ambasadzie RP w Atenach.

Na jej powołanie na Santorini było spore zapotrzebowanie. Na tej wyspie od lat mieszkali przecież Polacy, którzy chcieli, aby ich dzieci uczęszczały na zajęcia do polskiej szkoły. Comiesięczne wyprawy do Aten były zbyt wielkim wysiłkiem dla samych dzieci i ich rodziców. Do powołania filii w Firze potrzebnych było minimum 25 dzieci. Szczęśliwie okazało się, że jest ich znacznie więcej i formalnych przeszkód w jej powstaniu nie było. Wystarczyło wówczas złożyć odpowiedni wniosek w Atenach i… szkoła była.

Szkoła jest placówką uzupełniającą i zajęcia odbywają się tylko w weekendy. Jeśli dzieci mają pomoc w domu, to nauka przebiega sprawnie. Dobrze, jeśli matka lub ojciec mogli, raz albo dwa razy w tygodniu, zajrzeć do ich zeszytów. Wtedy efekty nauki były bardziej widoczne.

Kierowniczką filii polskiej szkoły w owym czasie była Edyta Łabęda, która pracowała wcześniej w Atenach, prowadząc kursy maturalne z polskiego i historii w prywatnym ośrodku nauczania. Do Grecji przyjechała z rodzicami i bratem, kiedy była w szóstej klasie szkoły podstawowej. Tam też zrobiła maturę, a na studia wyższe wróciła do Polski. Do Grecji wróciła zaraz po obronie pracy magisterskiej. Ciągnęło ją do rodziny, przyjaciół i ciepłego klimatu. Dziś mieszka w Londynie.

Życie na Santorini, poza sezonem, jest nudne. Nic tam się praktycznie nie dzieje. Trwają jedynie remonty obiektów turystycznych na okres letni. Można też oglądać telewizję, odbierana jest polska telewizja satelitarna.

Na polskie ślady natrafiłem też na północy wyspy. Tam, w Oia, przez lata istniała polska restauracja. Lokal nazywał się „Edwin”. Obecnie jest to pizzeria „Edwin”, przytulny rodzinny lokal z przystępną ceną i szerokim wyborem pizzy, makaronów, śródziemnomorskich przysmaków, a także dań mięsnych i rybnych.

Czytaj więcej: Podróże solo – nowa moda w turystyce


Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym „Kuriera Wileńskiego” Nr 10 (28) 08-14/03/2025

Afisze

Więcej od autora

Szczecin świętował 11 listopada — Niepodległość nad Odrą

W Szczecinie tegoroczne obchody miały jednak szczególny, morski wymiar. Nad Odrą, u stóp Wałów Chrobrego, historia odzyskanej przed 108 laty niepodległości spotkała się ze współczesnością. Obok wojskowego ceremoniału, biało-czerwonych...

Dzień Zaduszny w Pszczelniku. Modlitwa i cierpliwe budowanie wielkiej historii

Pszczelnik pod Myśliborzem żyje w pamięci ludzi w kolejnych spotkaniach, w kwiatach składanych pod monumentem i w słowach modlitwy. W Dzień Zaduszny, 2 listopada, przy pomniku litewskich lotników znów spotkali się ludzie, dla których pamięć o Steponasie Dariusie i Stasysie Girėnasie nie jest jedynie obowiązkiem wobec przeszłości. Jest czymś znacznie głębszym — świadectwem przyjaźni dwóch narodów i przekonaniem, że nawet tragicznie przerwany lot może trwać nadal. Ta myśl szczególnie mocno wybrzmiała podczas modlitwy Ksiądz, obejmując modlitwą litewskich bohaterów, pamiętał również o wszystkich tych, którzy oddali życie w obronie wolności swoich ojczyzn — Litwy i Polski. W zaduszkowej atmosferze Pszczelnika słowa o śmierci nie były jednak słowami końca. Padło przypomnienie, że ludzkie życie zmienia się, ale się nie kończy, a pamięć i miłość potrafią przekraczać granice czasu i narodów. Od lat jednym z najważniejszych strażników tej pamięci jest środowisko myśliborskie. To właśnie mieszkańcy, samorząd i lokalni organizatorzy sprawili, że niewielki fragment lasu, w którym przed laty zakończył się dramatyczny lot Lituaniki, stał się miejscem żywej pamięci. Szczególną rolę odgrywa tu konsul honorowy Republiki Litewskiej Wiesław Wierzchoś. W swoim powitaniu przypomniał, że Pszczelnik jest miejscem szczególnym nie tylko dla Litwy, ale również dla Myśliborza i całego regionu. Mówił o kontynuacji polsko-litewskich relacji i o dumie z tego, że współczesne więzi obu narodów znajdują swoje bardzo konkretne, ludzkie oblicze właśnie tutaj — z dala od wielkich stolic i oficjalnych gabinetów. W jego słowach pobrzmiewała ważna prawda: wielka historia nie musi być tworzona wyłącznie przez wielkie państwowe uroczystości. Czasem buduje się ją cierpliwie, rok po roku, przez obecność, pamięć i zwykłe spotkania ludzi, którzy chcą być razem.

Miasto pamięci. Tegoroczne święta zmarłych na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie

Cmentarz Centralny w Szczecinie jest rozległy jak miasto, pełen alei, drzew, wody i