Rekordowa liczba nowych firm
Rok 2025 przyniósł najwyższą w historii liczbę rejestracji nowych podmiotów prawnych na Litwie. Dane Centrum Rejestrów wskazują, że powstało około 16,7 tys. firm. Trend utrzymał się również na początku 2026 r. — w pierwszych dwóch tygodniach roku liczba małych spółek osobowych wzrosła o 60 proc., przekraczając 1 200 rejestracji wobec około 760 rok wcześniej.
Zmiana struktury nowo zakładanych działalności jest wyraźna. Coraz rzadziej wybierana jest działalność indywidualna, a przedsiębiorcy częściej decydują się na małe spółki. Może to być związane ze zmianami zasad opodatkowania, które zwiększyły atrakcyjność tej formy prawnej. To właśnie ten aspekt decyduje o nagłym wzroście liczby małych spółek.
Więcej szkód i roszczeń
Wzrost liczby firm oznacza również większą ekspozycję na ryzyko odpowiedzialności cywilnej. Dotyczy ono sytuacji, w których działalność przedsiębiorstwa prowadzi do szkód po stronie osób trzecich — klientów, partnerów czy innych podmiotów.
W praktyce początkujące firmy skupiają się przede wszystkim na pozyskaniu klientów i stabilizacji finansowej. Analiza potencjalnych scenariuszy odpowiedzialności bywa odkładana na później. Tymczasem dane ubezpieczycieli pokazują, że takie zdarzenia są częste. W 2025 r. odnotowano prawie 950 przypadków odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorstw — o prawie 16 proc. więcej niż rok wcześniej.
Pojedyncze przypadki pokazują, jak wysokie mogą być roszczenia. Najwyższa wypłata w 2025 r. wyniosła prawie 280 tys. euro. Dla wielu małych firm oznaczałoby to obciążenie przekraczające wieloletnie dochody lub planowane inwestycje.
Co istotne, większość zdarzeń nie ma charakteru kryzysowego. Najczęściej są to sytuacje codzienne: uszkodzenie mienia klienta podczas wykonywania usługi, obrażenia w lokalu czy szkody wynikające z produktu lub usługi. To właśnie takie przypadki generują najwięcej roszczeń.
Jak ocenić ryzyko?
Eksperci wskazują na kilka kluczowych obszarów, które przedsiębiorcy powinni przeanalizować już na początku działalności. Pierwszym jest dokładne określenie modelu biznesowego i momentów, w których może dojść do szkody wobec osób trzecich. Chodzi zarówno o pracę z mieniem klientów, jak i odpowiedzialność za jakość usług czy produktów.
Drugim elementem jest realistyczna ocena potencjalnych kosztów. Roszczenia coraz częściej obejmują nie tylko bezpośrednie szkody, lecz także utracone dochody czy koszty opóźnień. Nawet niewielki incydent może więc skutkować żądaniem odszkodowania sięgającym dziesiątek lub setek tysięcy euro.
Trzecim krokiem powinna być analiza zdolności finansowej do pokrycia takich zobowiązań. Dla małych firm jednorazowe odszkodowanie może oznaczać poważne zaburzenia płynności lub konieczność rezygnacji z inwestycji.
Planowanie od początku działalności
Rosnąca liczba małych spółek na Litwie pokazuje zmianę podejścia do prowadzenia biznesu, jednak nie eliminuje podstawowych ryzyk. Odpowiedzialność cywilna pozostaje stałym elementem działalności gospodarczej, niezależnie od formy prawnej.
Uwzględnienie jej już na etapie planowania działalności pozwala ograniczyć potencjalne straty i skoncentrować się na rozwoju firmy. Jak wskazują doświadczenia rynku, są to ryzyka wynikające z codziennej pracy, a nie wyjątkowe zdarzenia — dlatego wymagają systemowego podejścia od samego początku.
