W obchodach wzięło udział blisko 250 gości — przedstawiciele łotewskiego parlamentu i rządu, administracji publicznej, korpusu dyplomatycznego, świata nauki i kultury, a także liczna Polonia i metropolita ryski ks. abp Zbigniew Stankiewicz. Obecni byli również przedstawiciele Związku Polaków na Łotwie oraz polscy żołnierze służący w strukturach NATO.
Świadectwo dojrzałości społeczeństwa Rzeczypospolitej
Centralnym punktem uroczystości było wystąpienie chargé d’affaires RP Tomasza Szeraticsa, który przypomniał znaczenie Konstytucji 3 Maja jako jednego z najważniejszych aktów w dziejach europejskiej myśli politycznej. „Konstytucja 3 Maja, uchwalona w 1791 roku, była drugą konstytucją na świecie i pierwszą w Europie. Stała się kamieniem milowym w rozwoju polskiej tożsamości politycznej i wyrazem naszego głębokiego przywiązania do idei wolności” — rozpoczął dyplomata.
Tomasz Szeratics zwrócił uwagę, że ustawa rządowa była nie tylko próbą naprawy państwa, ale także świadectwem dojrzałości społeczeństwa Rzeczypospolitej, które już od XVI w. stanowiło przestrzeń wielokulturową i wielonarodową. „Było to społeczeństwo, które wypracowało własny model demokracji i cywilizacji. Choć jego dziedzictwo zostało brutalnie przerwane, idea wolności przetrwała” — podkreślił mówca.
Relacje polsko-łotewskie
W dalszej części wystąpienia Tomasz Szeratics odniósł się do współczesnych wyzwań bezpieczeństwa, wskazując, że same regulacje prawne nie wystarczą, jeśli nie idą w parze z realnymi działaniami. „Potrzebujemy silnych ram prawnych — na poziomie narodowym i europejskim — ale w obliczu zagrożeń konieczne są także konkretne kroki, podejmowane we współpracy z naszymi najbliższymi partnerami — takimi jak Łotwa” — mówił.
Szczególne miejsce w przemówieniu zajęły relacje polsko-łotewskie, określone jako bliskie, intensywne i oparte na wspólnym doświadczeniu historycznym. „Polskę i Łotwę łączy nie tylko historia, ale także wzajemna solidarność. Już w 1920 r. polskie siły zbrojne wsparły Łotwę w walce o niepodległość, a pomoc ta miała charakter bezinteresowny” — przypomniał.
„Kapitał, który wzmacnia relacje”
Chargé d’affaires podkreślił również znaczącą rolę Polaków mieszkających na Łotwie, akcentując ich lojalność wobec państwa zamieszkania przy jednoczesnym pielęgnowaniu polskiej tożsamości. „Polacy na Łotwie zachowują swoją kulturę i język, będąc jednocześnie odpowiedzialnymi obywatelami tego kraju. To kapitał, który wzmacnia nasze relacje” — zaznaczył, apelując o wsparcie dla polskiej edukacji i kultury.
Istotnym wątkiem wystąpienia była także współpraca wojskowa w ramach NATO. Tomasz Szeratics wskazał na polskie zaangażowanie w bezpieczeństwo regionu, m.in. poprzez udział w misji Baltic Air Policing oraz obecność w Wielonarodowej Brygadzie NATO stacjonującej na Łotwie. Uroczystość dopełnił koncert muzyki klasycznej z regionu Morza Bałtyckiego w wykonaniu łotewskiego pianisty Andrejsa Osokinsa. W części polskiej zabrzmiały utwory Fryderyka Chopina, w tym „Nokturn Es-dur” oraz „Etiuda c-moll op. 10 nr 12” („Rewolucyjna”), stanowiące artystyczne nawiązanie do wolnościowego przesłania Konstytucji 3 Maja.
Obchody w Rydze były nie tylko przypomnieniem jednego z najważniejszych momentów w historii Polski, lecz także wyrazem współczesnej solidarności państw regionu oraz żywej obecności polskiej tradycji konstytucyjnej poza granicami kraju.
