– Za organizację, koordynację i kontrolę przygotowania szkół oraz innych placówek oświatowych do sytuacji nadzwyczajnych odpowiadają ich organy założycielskie – samorządy. Samorządy mają obowiązek zapewnić, aby działające na ich terenie placówki oświatowe miały opracowane i aktualne plany zarządzania sytuacjami nadzwyczajnymi, aby były stworzone warunki do realizacji tych planów, w tym dostęp do schronień lub innych bezpiecznych miejsc, a także aby mieszkańcy i instytucje w czasie sytuacji kryzysowych otrzymywali jasne i terminowe informacje oraz pomoc metodyczną – poinformowało „Kurier Wileński” Ministerstwo Oświaty, Nauki i Sportu.
Procedury są istotne
Każda szkoła musi obowiązkowo przygotować plan zarządzania sytuacjami nadzwyczajnymi oraz zapoznać z nim nauczycieli i innych pracowników.
W celu zapewnienia spójnej i spokojnej reakcji podczas sytuacji kryzysowych placówkom oświatowym zaleca się: przejrzenie i, w razie potrzeby, aktualizację planów zarządzania sytuacjami nadzwyczajnymi, ze szczególnym uwzględnieniem sygnałów ostrzegawczych dotyczących zagrożenia z powietrza; zapewnienie, aby wszyscy pracownicy placówki zostali zapoznani z planem zarządzania sytuacjami nadzwyczajnymi i określonymi w nim procedurami; zapoznanie pracowników placówki z rekomendacjami przygotowanymi przez odpowiednie instytucje dotyczącymi postępowania w różnych sytuacjach (np. rekomendacje dotyczące przygotowania ludności do sytuacji nadzwyczajnych publikowane na stronie www.lt72.lt), a także prowadzenie szkoleń i ćwiczeń z zakresu ochrony ludności.
Po otrzymaniu komunikatu ostrzegawczego o zagrożeniu z powietrza placówka oświatowa musi działać zgodnie z procedurami określonymi w swoim planie zarządzania sytuacjami nadzwyczajnymi, a decyzje dotyczące bezpieczeństwa uczniów powinny być podejmowane wewnątrz placówki, przy zapewnieniu jasnej komunikacji z pracownikami i rodzicami (opiekunami) uczniów.
Po otrzymaniu komunikatu o zagrożeniu z powietrza placówki oświatowe muszą niezwłocznie skierować uczniów do schronień lub innych bezpiecznych miejsc wskazanych w planie zarządzania sytuacjami nadzwyczajnymi placówki. Uczniowie, pracownicy i inne osoby przebywające w placówce mają obowiązek przestrzegać wymogów bezpieczeństwa i pozostać w schronieniach lub innych bezpiecznych miejscach do momentu ogłoszenia końca zagrożenia.
Placówka oświatowa nie może wzywać rodziców do odbioru dzieci do czasu otrzymania komunikatu o zakończeniu zagrożenia. Placówki oświatowe powinny zapewnić odpowiednią komunikację z rodzicami (opiekunami) uczniów – informować, że dzieci są bezpieczne i mają zapewnioną opiekę, oraz prosić rodziców o niepodejmowanie działań do czasu odrębnego komunikatu.
Bezpieczeństwo pracowników
Także w miejscach pracy powinny być przestrzegane procedury bezpieczeństwa i zalecenia odpowiednich instytucji. Państwowa Inspekcja Pracy (VDI) przypomina pracodawcom, że po ogłoszeniu przez instytucje państwowe ostrzeżenia o zagrożeniu z powietrza i wydaniu mieszkańcom polecenia schronienia się lub udania się do bezpiecznych miejsc, priorytetem powinno być bezpieczeństwo pracowników, a nie ciągłość procesów pracy.
W ostatnim czasie VDI otrzymuje pytania dotyczące sytuacji, w których pracownikom nie pozwala się opuścić miejsca pracy po otrzymaniu ostrzeżeń o możliwym zagrożeniu. VDI podkreśla: pracodawca nie ma prawa wymagać od pracowników pozostania w miejscu pracy, jeśli właściwe instytucje zalecają schronienie się lub podjęcie innych działań bezpieczeństwa.
„Bezpieczeństwo pracowników nie może stać się kwestią drugorzędną. Po otrzymaniu oficjalnych ostrzeżeń o możliwym zagrożeniu należy niezwłocznie podjąć działania i stworzyć warunki umożliwiające ludziom bezpieczne opuszczenie miejsca pracy lub schronienie się zgodnie z przekazanymi zaleceniami” – apeluje kanclerz VDI Šarūnas Orlavičius.
VDI przypomina, że pracodawca ma obowiązek: niezwłocznie poinformować pracowników o otrzymanym ostrzeżeniu; jasno wskazać działania, które należy podjąć; wcześniej przygotować plan działania na wypadek możliwych zagrożeń; zapewnić, aby informacje dotarły do wszystkich pracowników, niezależnie od charakteru pracy lub miejsca jej wykonywania.
Ważne jest również podkreślenie, że przemieszczanie się pracowników do schronień lub innych bezpiecznych miejsc powinno odbywać się zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wcześniej ustalonymi procedurami. W sytuacji zagrożenia kluczowe znaczenie ma zachowanie spokoju i unikanie działań, które mogłyby wywołać chaos, panikę lub stworzyć dodatkowe niebezpieczeństwo dla innych osób.
Przemieszczanie się do bezpiecznych miejsc powinno być organizowane w sposób uporządkowany i kontrolowany. Pracownicy powinni stosować się do poleceń osób odpowiedzialnych za koordynację działań kryzysowych, korzystać wyłącznie z wyznaczonych dróg ewakuacyjnych i unikać tłoku. Nie należy zabierać ze sobą zbędnych rzeczy, które mogłyby opóźniać ewakuację lub utrudniać poruszanie się innym osobom.
Szczególnie ważne jest, aby podczas przemieszczania się nie rozpraszać uwagi korzystaniem z telefonów komórkowych, komputerów czy innych urządzeń elektronicznych, ponieważ może to utrudniać szybkie reagowanie na polecenia i zwiększać ryzyko wypadku. Pracownicy powinni zachować ostrożność, pomagać osobom potrzebującym wsparcia oraz dbać o to, aby drogi przejścia i wyjścia pozostały drożne.
Plan działania na wypadek zagrożenia
Pracodawcy natomiast powinni wcześniej zadbać o odpowiednie oznakowanie schronień i tras ewakuacyjnych, przeprowadzać szkolenia oraz regularne ćwiczenia praktyczne. Dzięki temu w sytuacji realnego zagrożenia pracownicy będą wiedzieli, jak postępować, co pozwoli ograniczyć stres, uniknąć paniki i zwiększyć bezpieczeństwo wszystkich osób znajdujących się w miejscu pracy.
Ważne: pracodawcy nie powinni czekać na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej, lecz odpowiednio przygotować się wcześniej. Każde miejsce pracy powinno posiadać jasno określony plan działania na wypadek zagrożenia, a pracownicy muszą być z nim regularnie zapoznawani. Niezwykle istotne jest, aby każdy wiedział, gdzie znajdują się schronienia lub bezpieczne miejsca, jak należy zachować się po otrzymaniu sygnału alarmowego oraz kto odpowiada za koordynację działań w sytuacji kryzysowej.
Pracownicy powinni też otrzymywać jasne instrukcje dotyczące ewakuacji, komunikacji i zasad bezpieczeństwa. W sytuacji zagrożenia priorytetem musi być zdrowie i życie ludzi, dlatego pracodawcy mają obowiązek zapewnić możliwość bezpiecznego opuszczenia miejsca pracy lub schronienia się zgodnie z zaleceniami odpowiednich służb. Regularne szkolenia i ćwiczenia pomagają uniknąć chaosu i paniki oraz pozwalają szybciej i spokojniej reagować w realnej sytuacji zagrożenia.
Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym dziennika „Kurier Wileński” Nr 21 (59) 30/05-05/06/2026