Celem jest realizacja ambitnego planu — w ciągu najbliższych trzech lat dotrzeć do każdego ucznia klas początkowych w Wilnie, wzmacniając jego umiejętności w zakresie przedsiębiorczości i świadomości finansowej.
— Łącznie ponad 300 nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej w Wilnie zostało przygotowanych do pracy z programami LJA z zakresu edukacji finansowej i przedsiębiorczości. Każda klasa średnio liczy 24 uczniów, więc można oszacować, ilu uczniów w klasach początkowych może uczyć się tego przedmiotu — komentuje dla „Kuriera Wileńskiego” Jūratė Raudoniūtė, dyrektorka administracji i programów LJA, największej na Litwie organizacji pozarządowej rozwijającej wiedzę finansową oraz przedsiębiorczość wśród uczniów.
Zdrowe relacje z pieniędzmi
„Edukacja finansowa nie jest już tematem istotnym wyłącznie dla dorosłych. To jedna z kluczowych umiejętności, która pomaga dziecku podejmować odpowiedzialne decyzje, uczy samodzielności i kształtuje zdrowe relacje z pieniędzmi. Im wcześniej uczniowie dowiedzą się, jak funkcjonują biznes, konsumpcja i gospodarka, tym lepiej przygotowane do wyzwań świata będą przyszłe pokolenia. Wcześniej takich praktycznych zajęć bardzo brakowało w szkołach. Cieszę się, że podejście zmienia się i dzięki organizacji Lietuvos Junior Achievement możemy zobaczyć, jak wiele wartościowych i pomysłowych idei biznesowych powstaje już w szkolnych ławach” — zapowiada wicemer Wilna Vytautas Mitalas.
Programy kształcenia finansowego i przedsiębiorczości LJA dla najmłodszych uczniów są tworzone w oparciu o zasadę, że najważniejsze kompetencje życiowe należy rozwijać jak najwcześniej — od pierwszych lat w szkole.
— Dzieci poprzez działanie same doświadczają, jak realizowane są w praktyce decyzje, odpowiedzialność, planowanie czy współpraca. Przykładowo uczniowie planują budżet klasowej imprezy, dyskutują o podziale ograniczonych zasobów oraz tworzą pomysły na konkretne produkty lub usługi. Edukację finansową i przedsiębiorczość należy rozwijać już od pierwszych lat nauki szkolnej, ponieważ właśnie wtedy kształtuje się stosunek dzieci do pieniędzy, odpowiedzialności, wyborów i współpracy. Tę zmianę możemy osiągnąć jedynie wspólnym wysiłkiem. Bardzo ważne jest wsparcie dyrektorów szkół, jednak najważniejszą osobą w klasie pozostaje nauczyciel. To właśnie on, poprzez praktyczne doświadczenia, pomaga dzieciom poznawać realny świat, uczyć się rozwiązywania problemów, pracy zespołowej oraz odważnego rozwijania własnych pomysłów — podkreśla Jūratė Raudoniūtė.
Dzieci stają się bardziej samodzielne
Nauczyciele zauważają, że edukacja finansowa i przedsiębiorczość wzmacniają nie tylko wiedzę ekonomiczną, lecz także ogólne możliwości rozwojowe uczniów. Dzieci stają się bardziej samodzielne, odważniej wyrażają swoje opinie, lepiej współpracują, odpowiedzialniej podejmują decyzje i aktywniej uczestniczą w procesie nauki. Są to umiejętności ważne nie tylko w szkole — stanowią fundament przyszłego życia, pracy zawodowej i postawy obywatelskiej. Wczesna edukacja finansowa pomaga również kształtować zdrowe nawyki finansowe, które pozostają z człowiekiem w dorosłym życiu.
Aby innowacyjne programy edukacji finansowej oraz przedsiębiorczości mogły dotrzeć do jak największej liczby uczniów, LJA organizuje szkolenia dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej. Pedagodzy uczą się, jak metodycznie integrować programy z procesem nauczania, stosować praktyczne metody dydaktyczne oraz kreatywnie rozwijać umiejętności przedsiębiorcze w klasie. Dla skutecznej realizacji edukacji finansowej bardzo istotne jest wsparcie dyrektorów szkół i całej społeczności szkolnej. Coraz częściej takie inicjatywy wspierają również rodzice, którzy dostrzegają, że dzieci uczą się praktycznych umiejętności przydatnych w codziennym życiu.
— Szkoły wybierają różne modele: wyznaczenie dedykowanej, osobnej lekcji lub integracja treści z innymi przedmiotami. Istnieją również modele, w których w szkole pracuje osobny nauczyciel edukacji finansowej i przedsiębiorczości dla klas początkowych uczący kilka klas. Decyzje są podejmowane samodzielnie przez szkoły. LJA opowiada się za wprowadzeniem osobnej lekcji do planu zajęć klas początkowych, ponieważ wierzymy, że edukacja finansowa i przedsiębiorczość to dziedziny, które mają pozytywny wpływ na ogólny rozwój akademicki uczniów oraz rozwijają kompetencje ważne dla rozwoju osobowości. W tym celu, wspólnie z Devbridge Foundation, rozpoczęliśmy w całej Litwie inicjatywę „LJA pamoka”, zachęcając szkoły do wprowadzenia osobnej lekcji w edukacji wczesnoszkolnej. Już 11 szkół na Litwie dołączyło do inicjatywy, niektóre wcześniej zrobiły to samodzielnie. Wierzymy, że ruch będzie się rozwijał, ponieważ edukacja finansowa, której uczą się uczniowie klas początkowych w naszych programach poprzez praktyczne doświadczenia, jest niezwykle ważna dla ich przyszłości — podkreśla Jūratė Raudoniūtė.
Nauczanie opiera się na praktycznych doświadczeniach
Programy LJA mogą być integrowane z różnymi przedmiotami szkolnymi, takimi jak: edukacja społeczna, matematyka, przyroda czy godziny wychowawcze.
— Praktyka pokazuje jednak, że największe efekty osiąga się wtedy, gdy w planie zajęć pojawia się osobna, regularna lekcja edukacji finansowej i przedsiębiorczości prowadzona przez odpowiednio przygotowanego nauczyciela. Dzięki temu proces nauczania staje się bardziej systematyczny, a dzieci mają możliwość regularnej nauki poprzez praktyczne doświadczenia. Z pewnym opóźnieniem, ale edukacja finansowa została włączona do programów nauczania ogólnego dla klas początkowych w 2023 r. — wyjaśnia rozmówczyni.
LJA dąży do zapewnienia wszystkim uczniom klas początkowych na Litwie możliwość nauki przedsiębiorczości i edukacji finansowej poprzez praktyczne doświadczenia.
— Wierzymy w progresywność edukacji, czyli w to, że uczniowie są konsekwentnie rozwijani od przedszkolnej do dwunastej klasy. W tym celu stworzone są nasze programy, w których nauczanie opiera się na praktycznych doświadczeniach, a zdolności uczniów są systematycznie rozwijane. Wierzymy, że Wilno może stać się miastem przełomowym, w którym już w przyszłym roku wszyscy uczniowie klas początkowych będą uczyć się edukacji finansowej i przedsiębiorczości — podkreśla dyrektorka administracji i programów LJA.
Obecnie lekcje edukacji finansowej w Wilnie są prowadzone dla 4 823 uczniów klas początkowych. W celu dalszego wdrażania lekcji w szkołach podstawowych, Samorząd Miasta Wilna przeznaczy dla placówek oświatowych dodatkowe finansowanie.
