Przed tym zagrożeniem ostrzega Państwowa Służba Żywności i Weterynarii Litwy (VMVT), przypominając, że wysokie temperatury sprzyjają szybkiemu namnażaniu się bakterii i innych drobnoustrojów mogących stanowić zagrożenie dla zdrowia.
Wybory na czas upałów
Jak podkreślają eksperci VMVT, lato to okres szczególnie wymagający pod względem bezpieczeństwa żywności. Wysoka temperatura otoczenia powoduje, że produkty spożywcze znacznie szybciej tracą świeżość, a bakterie rozwijają się w nich wielokrotnie szybciej niż podczas chłodniejszych miesięcy. W praktyce oznacza to, że nawet niewielkie zaniedbania związane z przechowywaniem żywności mogą doprowadzić do jej zepsucia i stworzyć realne zagrożenie dla zdrowia osób spożywających taki posiłek.
Dlatego planując wypoczynek na łonie natury, warto pomyśleć nie tylko o wygodzie, lecz także o odpowiednim zabezpieczeniu żywności. Specjaliści zalecają, aby przed wyjazdem zaopatrzyć się w torbę termiczną lub lodówkę turystyczną, które pozwolą utrzymać właściwą temperaturę przechowywania produktów. Niezbędne są też zapas czystej wody pitnej, jednorazowe naczynia, papierowe ręczniki oraz worki na odpady. Takie przygotowanie może się wydawać oczywiste, jednak właśnie brak podstawowych środków higieny często staje się przyczyną problemów zdrowotnych podczas letniego wypoczynku.
Państwowa Służba Żywności i Weterynarii Litwy zwraca uwagę na odpowiedni dobór produktów spożywczych zabieranych na piknik lub grill. W czasie upałów najlepiej wybierać żywność, która nie wymaga specjalnych warunków przechowywania. Dobrym rozwiązaniem są świeże owoce i warzywa, produkty zbożowe, orzechy oraz przekąski o dłuższym terminie przydatności do spożycia. Takie produkty są mniej podatne na szybkie psucie się i mogą być bezpieczniej przechowywane podczas podróży czy wypoczynku na świeżym powietrzu.
Eksperci podkreślają jednocześnie, że bez względu na rodzaj żywności należy zwracać szczególną uwagę na jej jakość. Produkty przeznaczone do spożycia powinny być świeże, odpowiednio przechowywane i pochodzić ze sprawdzonych źródeł. Wysokie temperatury sprawiają bowiem, że nawet niewielkie nieprawidłowości mogą prowadzić do rozwoju niebezpiecznych bakterii.
Lodówka turystyczna pomocna
Według VMVT jedną z najczęstszych przyczyn zatruć pokarmowych latem pozostaje niewłaściwe przechowywanie produktów szybko psujących się. Szczególnie niebezpieczne są sałatki i surówki przygotowywane z dodatkiem majonezu, wyroby mięsne i rybne wędzone na gorąco, produkty mleczne, desery kremowe oraz inne artykuły spożywcze wymagające przechowywania w niskiej temperaturze.
Specjaliści przypominają, że tego rodzaju żywność nie powinna pozostawać dłużej niż dwie godziny w temperaturze wynoszącej 20°C lub więcej. W sytuacji bezpośredniego nasłonecznienia czas ten skraca się nawet do jednej godziny. Oznacza to, że pozostawienie miski sałatki, półmiska z mięsem czy deseru na stole podczas całodziennego pikniku może stanowić poważne zagrożenie zdrowotne.
Z tego względu produkty łatwo psujące się powinny być przechowywane w lodówce turystycznej lub torbie termicznej przez możliwie najdłuższy czas. Mięso, ryby, nabiał oraz gotowe sałatki najlepiej wyjmować bezpośrednio przed podaniem i spożywać od razu po przygotowaniu.
Używać czystej wody
Spożycie niedostatecznie obrobionego termicznie mięsa może prowadzić do zakażeń bakteryjnych i poważnych problemów zdrowotnych. Dlatego przed podaniem warto przekroić mięso i upewnić się, że jest ono równomiernie upieczone. Jeszcze bezpieczniejszym rozwiązaniem jest korzystanie z termometru kuchennego.
Specjaliści przypominają, że temperatura wewnątrz mięsa lub innych potraw powinna osiągać co najmniej 75°C, z wyjątkiem produktów przygotowywanych celowo w formie półsurowej.
Państwowa Służba Żywności i Weterynarii Litwy zwraca również uwagę na kwestie związane z higieną. Nawet najwyższej jakości produkty nie będą bezpieczne, jeśli podczas ich przygotowywania nie zostaną zachowane podstawowe zasady czystości.
Do mycia owoców, warzyw oraz przygotowywania posiłków należy używać wyłącznie czystej wody. Równie ważne jest dokładne mycie rąk wodą z mydłem przed rozpoczęciem przygotowywania żywności oraz po zakończeniu tej czynności. Regularnego czyszczenia wymagają wszystkie powierzchnie robocze, deski do krojenia, noże i inne narzędzia mające kontakt z żywnością.
Eksperci podkreślają, że zasady te obowiązują także podczas wypoczynku poza domem. Jeśli dostęp do bieżącej wody jest utrudniony, warto korzystać z czystej wody butelkowanej oraz środków do dezynfekcji rąk. Dzięki temu można ograniczyć ryzyko przenoszenia bakterii na żywność i stworzyć bezpieczne warunki do przygotowywania posiłków.
Źródło problemu
Jak wyjaśnia VMVT, zatrucie pokarmowe jest grupą różnych schorzeń wywoływanych spożyciem żywności skażonej: bakteriami, wirusami, pasożytami, toksynami lub innymi niebezpiecznymi substancjami. Wysoka temperatura znacząco przyspiesza proces namnażania się drobnoustrojów, dlatego ryzyko zachorowania jest szczególnie wysokie właśnie latem.
Objawy zatrucia pokarmowego mogą być różne w zależności od przyczyny, jednak najczęściej obejmują nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha oraz gorączkę. Dolegliwości te mogą się pojawić zarówno kilka godzin po spożyciu skażonego produktu, jak i po dłuższym czasie, co często utrudnia ustalenie źródła problemu.
W przypadku łagodnego przebiegu zatrucia najważniejsze jest odpowiednie nawodnienie organizmu oraz odpoczynek. Lekarze zalecają spożywanie dużych ilości wody oraz płynów zawierających elektrolity, które pomagają uzupełnić utracone składniki mineralne i zapobiegają odwodnieniu.
Jeżeli jednak objawy stają się bardziej intensywne, utrzymują się przez dłuższy czas lub stan chorego budzi niepokój, konieczna jest konsultacja medyczna. Państwowa Służba Żywności i Weterynarii Litwy podkreśla, że szczególną ostrożność należy zachować w przypadku małych dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych oraz pacjentów cierpiących na ciężkie choroby przewlekłe. W takich sytuacjach kontakt z lekarzem powinien nastąpić bez zbędnej zwłoki.
Eksperci zwracają uwagę na szczególnie niebezpieczne przypadki zatruć związane ze spożyciem grzybów, owoców morza oraz domowych konserw mięsnych. Produkty te mogą powodować ciężkie zatrucia, stanowiące bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. W przypadku podejrzenia takiego zatrucia nie należy podejmować prób samodzielnego leczenia, lecz natychmiast skontaktować się z lekarzem lub wezwać pomoc medyczną.
Państwowa Służba Żywności i Weterynarii Litwy przypomina, że zdecydowanej większości zatruć pokarmowych można skutecznie uniknąć. Kluczowe znaczenie ma przestrzeganie podstawowych zasad higieny, właściwe przechowywanie produktów spożywczych, odpowiednia obróbka termiczna żywności oraz zachowanie ostrożności podczas przygotowywania i spożywania posiłków na świeżym powietrzu. W okresie letnim, gdy grillowanie i pikniki stają się codziennością, właśnie te proste zasady mogą zdecydować o tym, czy weekendowy wypoczynek zakończy się przyjemnym relaksem, czy nieplanowaną wizytą u lekarza.
Artykuł opublikowany w wydaniu magazynowym dziennika „Kurier Wileński” Nr 25 (71) 27/06-03/07/2026