W poniedziałek w Wilnie odbyły się wydarzenia upamiętniające zagładę Romów — marsz do Memoriału w Ponarach, oficjalna ceremonia oddania hołdu ofiarom oraz konferencja.
– W czasie okupacji nazistowskiej na Litwie zamordowano 500 Romów, czyli każdego trzeciego mieszkańca ówczesnej społeczności romskiej w kraju. Dzień Pamięci o Ludobójstwie Romów jest dla naszej społeczności niezwykle ważnym momentem, ponieważ przypomina o tragicznych doświadczeniach naszych przodków i oddaje hołd tym, którzy zostali zamordowani podczas II wojny światowej. To również okazja do pokazania, że historia Romów jest częścią wspólnej historii Litwy. Pamięć o ofiarach powinna skłaniać do budowania przyszłości opartej na szacunku i równości — mówi w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” Isztwan Kwik, przewodniczący Litewskiej Wspólnoty Romskiej.
Oddano hołd ofiarom
W południe ze stacji kolejowej Ponary ruszył symboliczny marsz „Drogą Pamięci” do Memoriału w Ponarach. Wzięli w nim udział członkowie społeczności romskiej, uczniowie, przedstawiciele władz państwowych, ambasador Państwa Izrael w RL Shelly Hugler Livne oraz zaproszeni goście.
Przy Memoriale w Ponarach odbyła się oficjalna ceremonia, podczas której zabrzmiał hymn Romów, złożone zostały kwiaty, a ofiary uczczone minutą ciszy.
Po południu w Muzeum Historii Żydów im. Gaona Wileńskiego odbyła się konferencja pt. „Pomniki upamiętniające ofiary ludobójstwa Romów na świecie i na Litwie”.
Pamięć o przeszłości jest bardzo ważna
Isztwan Kwik zauważa, że przez wiele lat ludobójstwo Romów było rzadziej wspominane publicznie niż cierpienia innych ofiar II wojny światowej
– Przez wiele lat tragedia Romów nie była wystarczająco dostrzegana. Wynikało to między innymi z wykluczenia naszej społeczności oraz tego, że głos ocalałych Romów często pozostawał niesłyszany. Dopiero z czasem zaczęto szerzej mówić o tym, że Romowie również byli ofiarami zaplanowanego ludobójstwa i że ich cierpienie powinno zajmować należyte miejsce w pamięci historycznej. Poprzez obchody chcemy przekazać młodym ludziom, że pamięć o przeszłości jest bardzo ważna, ponieważ pomaga nam unikać błędów historii. Żaden człowiek nie powinien być mordowany za to, że wyznaje inną wiarę, ma inne tradycje czy pochodzi z innej kultury. Jednak, jak widać, na świecie również dzisiaj dzieje się inaczej. Powinniśmy szanować drugiego człowieka i reagować na przejawy nienawiści oraz dyskryminacji — stwierdza rozmówca.
Zginęła jedna trzecia litewskich Romów
Historycy zakładają, że przed wojną na Litwie mieszkało około 1 tys. 500 Romów. Prześladowania nasiliły się po niemieckiej okupacji Litwy w 1941 r. Romowie byli rozstrzeliwani przez niemieckie oddziały oraz lokalne formacje kolaboracyjne, a część została deportowana do obozów koncentracyjnych i pracy przymusowej.
Największa fala mordów miała miejsce w latach 1942–1944. Zginęło około jednej trzeciej przedwojennej społeczności romskiej na Litwie. Do najważniejszych miejsc zbrodni należą las ponarski oraz okolice Prawieniszek, gdzie część Romów była więziona i rozstrzeliwana w pobliżu obozu pracy znajdującego się w tej miejscowości.
