Wprowadzenia o poecie autentyście dokonał Piotr Maroński, prowadzący od lat spotkania Salonu Dobrej Książki. „W Cytadeli Warszawskiej — powiedział prowadzący — mam przyjemność reprezentować Muzeum Niepodległości w Warszawie. Znajdujemy się obecnie w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej, który jest oddziałem naszego muzeum. Organizujemy tu spotkania cykliczne w ramach Salonu Dobrej Książki od lat kilku. Takich spotkań odbyło się już ponad 100. Witam Państwa w imieniu dyrekcji na kolejnym spotkaniu, w ramach którego będziemy dziś rozmawiać o książce wydanej w 2024 r. pt. »Stefan Szajdak — utwory zebrane. Poeta Autentysta, współzałożyciel Grupy Poetyckiej „Wołyń”«. A książkę tę opracował i przygotował w całości prof. Lech Wojciech Szajdak”.
Czytaj więcej: Grupa poetycka, która znalazła się w cieniu „Skamandra” i „Żagarów”, a którą warto poznać bliżej
Podwójna rocznica
Autor zbierał i opracowywał teksty swojego ojca przez 12 lat podczas kwerend w bibliotekach i archiwach polskich, ukraińskich i rosyjskich.
„Jego książka jest dwojako niezwykła — kontynuował Piotr Maroński. — Wydana bowiem została w 20. rocznicę śmierci Stefana Szajdaka i 80. rocznicę bitwy pod Monte Cassino, w której uczestniczył jej bohater. Książka licząca 402 strony prezentuje sylwetkę bohatera, opisując życiorys poety, z uwzględnieniem licznych perypetii i przygód jego pięknego i bogatego życia składającego się z wielu wątków. Ale o tym wszystkim lepiej opowie nam sam autor. Książka zawiera spuściznę literacką (poezja, proza) Stefana Szajdaka pochodzącą z okresu przedwojennego i powojennego. Są w niej zawarte także fragmenty recenzji jego autorstwa. Z jego bogatego i różnorodnego dorobku wymienić można także artykuły naukowe i popularnonaukowe do czasopism, czy wreszcie rozdziały do książek naukowych, w tym do pozycji odnoszącej się do filmu jako skutecznej formy dydaktycznej oraz zebrane przez niego pieśni ludowe spod Kępna. Ponadto książka zawiera recenzje omawiające twórczość Stefana Szajdaka (…). Jakiś czas temu wydaliśmy w Muzeum Niepodległości książkę »Grupa Poetycka „Wołyń” — geneza, przedstawiciele, wiersze” autorstwa również prof. Lecha W. Szajdaka liczącą 540 stron. Nie można też pominąć wersji edytorskiej książki. Wydana została w twardej okładce z kapitałką. Zdjęcia i dokumenty zawarte w środku są dobrej jakości, co ma bardzo duże znaczenie dla mnie jako bibliotekarza. Na uwagę zasługują także staranność edytorska plus zdjęcia i sam ich wybór”.
| Fot. Leszek Wątróbski
Słowo autora
O pracy nad nową książką poświęconąojcu opowiadał następnie prof. Lech Wojciech Szajdak. Swoje wystąpienie rozpoczął od deklamacji jego wiersza zatytułowanego „Poezja”.
Następnie zwrócił się do zebranych: „Słowami tego wiersza, autorstwa mego ojca, pozwoliłem sobie wszystkich Państwa powitać. Z rokiem wydania książki łączą się dwie daty związane z osobą Stefana Szajdaka — 20. rocznica śmierci mego ojca oraz 80. rocznica bitwy pod Monte Cassino, w której uczestniczył. Z uwagi na fakt, że życiorys ojca przeplata się z jego twórczością, pozwolę sobie najpierw przedstawić jego biografię. Ojciec urodził się w 1910 r. pod Ostrzeszowem w południowej Wielkopolsce. W 1932 r. ukończył Seminarium Nauczycielskie, także w Ostrzeszowie i przez 2 lata pracował jako nauczyciel w szkole podstawowej w Kępnie oraz w Ostrzeszowie. W tym czasie spotkał Stanisława Czernika, twórcę polskiego autentyzmu, z którym się zaprzyjaźnił. Następnie, w 1934 r., przeprowadził się na Wołyń. Najpierw zamieszkał w Łucku, później w Równym a następnie w Kiwercach. Tam, na Wołyniu, Stefan Szajdak współtworzył Grupę Poetycką »Wołyń« i podjął studia na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim”.
Z chwilą wejścia Armii Czerwonej na Wołyń został aresztowany i zesłany na Syberię, gdzie spędził dwa lata w ciężkim obozie pracy.
| Fot. Leszek Wątróbski
„Los się jednak do niego uśmiechnął i w 1942 r. udało mu się stamtąd wyjść z całą grupą Polaków dzięki gen. Władysławowi Andersowi. Z uwolnionymi rodakami dotarł do Iranu i stał się żołnierzem gen. Andersa. Przemierzając wiele krajów wspólnie z innymi Polakami dostał się do Egiptu i dalej pod Monte Cassino, już w ramach II Korpusu Polskiego składzie brytyjskiej 8 Armii. Stefan Szajdak brał udział w bitwie pod Monte Cassino, Bolonią oraz Ankoną. Po II wojnie światowej przez jakiś czas był studentem na Cambridge. Do Polski powrócił w roku 1947. Osiadł w Środzie Wielkopolskiej. Początkowo podjął pracę nauczyciela w tamtejszej szkole podstawowej. Następnie władze oświatowe zdecydowały się na powierzenie mu funkcji organizatora Biblioteki Pedagogicznej dla nauczycieli. Zmarł w 2004 r. w wieku 93 lat i pochowany został na średzkim cmentarzu. Jego życie jest typowe dla innych tzw.polskich dróg,które charakteryzowały się tym, że nigdy nie były drogami prostymi, a koloryt je otaczający nigdy nie był ani skrajnie biały, ani skrajnie czarny i miał wiele odcieni szarości” — reasumował autor książki.
Spotkanie ilustrowane było licznymi slajdami ukazującymi ważniejsze wydarzenia z życia Stefana Szajdaka i jego twórczości literackiej — poety autentysty i współzałożyciela Grupy Poetyckiej „Wołyń”. Archiwalne zdjęcia pochodziły ze zbiorów syna poety prof. Lecha W. Szajdaka. Książkę uzupełniają liczne barwne linoryty autorstwa Jerzego Jankowskiego odnoszące się do poszczególnych wierszy poety oraz wiersze innych poetów dedykowane Stefanowi Szajdakowi. Ponadto w książce zawarto biogramy tłumaczy na język ukraiński i rumuński utworów S. Szajdaka.
Czytaj więcej: Międzynarodowa Nagroda Literacka im. Józefa Łobodowskiego dla prof. Lecha W. Szajdaka
| Fot. Leszek Wątróbski
