Wystawa „Slėpti savyje” (Ukryte w sobie) stanowi kolejny rozdział prezentacji w Muzeum Dziedzictwa Kościelnego kolekcji Skarbca Katedry Wileńskiej.
Współkuratorka wystawy, dr Laura Petrauskaitė w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” zauważa, że tytuł wystawy nawiązuje do faktu, gdy w niespokojnych czasach nie było możliwości bezpiecznego przeniesienia skarbów, a sama katedra stawała się najpewniejszym miejscem ich ukrycia.
— Zapraszamy do podróży w czasie i poznania dramatycznych dziejów Skarbca Katedry — od ukrycia skarbów w latach 1655, 1939 i 1991 po odkrycia w latach 1931, 1985 i 2024 — mówi dr Laura Petrauskaitė.
Królewskie insygnia
Najważniejszym elementem wystawy są insygnia grobowe władców Polski i Litwy, Aleksandra Jagiellończyka, Elżbiety Habsburżanki oraz Barbary Radziwiłłówny. Są to: korony, berło i jabłko królewskie.
— Ekspozycja udostępniona publiczności w 2009 r. została wzbogacona o najnowsze znaleziska z 2024 r. Odnalezione wówczas insygnia wypełniają lukę w naszej historii i łączą Litwę z historycznymi monarchiami. Po konserwacji i przeprowadzeniu wstępnych badań naukowych są one po raz pierwszy prezentowane razem ze skarbami odkrytymi w Katedrze Wileńskiej w 1985 r. — zaznacza prof. dr Giedrė Mickūnaitė, jedna z kuratorek wystawy, laureatka Litewskiej Nagrody Naukowej 2025.
Na wystawie można również zobaczyć klejnoty królewskie odnalezione w tajnej skrytce podziemi katedralnych: pierścienie królowych ozdobione wyjątkowymi kamieniami szlachetnymi, świadczące o kunszcie renesansowych złotników, a także jedyny na świecie medalion królowej Elżbiety, wykonany ze złotej monety o nominale dziesięciu dukatów wybitej w 1533 r., z portretami Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta.
Odkrycie z 2024 roku
W grudniu 2024 r. w kryptach Katedry Wileńskiej odkryto skrytkę zawierającą królewskie insygnia grobowe, znalezione w 1931 r. i ukryte prawdopodobnie w 1939 r. w obawie przed zniszczeniami II wojny światowej. Skarb obejmuje regalia należące do polsko-litewskich władców. W skrytce znaleziono koronę Aleksandra Jagiellończyka, króla Polski i wielkiego księcia litewskiego, insygnia Elżbiety Habsburżanki, w tym koronę, medalion, pierścień, łańcuch i tablicę trumienną, a także insygnia Barbary Radziwiłłówny: koronę, berło, jabłko królewskie, trzy pierścienie, łańcuch oraz dwie tabliczki trumienne.
Znalezisko obejmuje również przedmioty związane z Kaplicą św. Kazimierza: sześć srebrnych tabliczek dekoracyjnych z przełomu XVII i XVIII w., przedstawiające sceny z życia św. Kazimierza, liczne wota, kamienie szlachetne, pierścienie, kolczyki, krzyże i insygnia biskupie.
Część eksponatów prezentowana jest w stanie, w jakim zostały wydobyte ze schowka, po przeprowadzeniu jedynie niezbędnych prac zabezpieczających je przed dalszym niszczeniem.
Pozwala to zwiedzającym doświadczyć atmosfery, jaka panowała podczas odkrycia insygniów.
Zwiedzanie z przewodnikiem
Podczas najbliższego weekendu o odnalezionych skarbach opowiedzą kuratorki wystawy, a także przewodniczki muzealne.
Zwiedzanie wystawy z przewodnikiem odbędzie się 10 lipca (o godz. 16:00 i 17:00) i 11 lipca (w godz. 12:00, 13:00, 14:00, 15:00 i 17:00). Liczba miejsc jest ograniczona, dlatego organizatorzy wystawy zalecają wcześniejszy zakup biletów na wybraną godzinę za pośrednictwem systemu sprzedaży biletów Paysera.
Wystawa „Slėpti savyje” będzie czynna do 30 stycznia 2027 r.