Dla ekipy realizującej nowy, szeroko zakrojony film dokumentalny o locie „Lituaniki”, będzie to moment szczególnej zadumy, ale i determinacji, by duma z wyczynu pilotów wybrzmiała na wielkim ekranie w nowoczesnej formie.
Pragnęli połączyć Nowy Jork w Kownem
W nocy z 16 na 17 lipca 1933 r. zapisała się jedna z najbardziej dramatycznych, a zarazem heroicznych kart w historii światowego lotnictwa. Litewscy piloci Steponas Darius i Stasys Girėnas podjęli próbę bezpośredniego przelotu przez Atlantyk na pokładzie jednosilnikowego samolotu Bellanca CH-300 Pacemaker o nazwie „Lituanica”. Ich celem było połączenie Nowego Jorku z Kownem. Po 37 godzinach i 11 minutach wyczerpującego lotu, zaledwie 650 kilometrów od celu, samolot rozbił się w lesie pod Pszczelnikiem, w Polsce, na terenie dzisiejszego województwa zachodniopomorskiego. Katastrofa przerwała lot, który na zawsze wszedł do historii jako symbol odwagi, determinacji i marzenia o przekraczaniu granic niemożliwego.
W 93. rocznicę tragedii pamięć o litewskich lotnikach pozostaje żywa. Centralne uroczystości rocznicowe odbędą się 19 lipca w Pszczelniku, przy pomniku upamiętniającym miejsce katastrofy. To wydarzenie od lat gromadzi przedstawicieli władz, dyplomacji, środowisk historycznych oraz mieszkańców regionu, dla których historia „Lituaniki” stanowi ważny element wspólnego dziedzictwa Polski i Litwy.\https://kurierwilenski.lt/2025/07/23/pszczelnik-uroczystosci-upamietniajace-92-rocznice-katastrofy-litewskiego-samolotu-lituanica.
Wspólny hołd
Tegoroczne obchody mają także szczególny wymiar dla świata kultury i filmu. Równolegle trwają zaawansowane prace nad nowym pełnometrażowym filmem dokumentalnym pod roboczym tytułem „Lituanica”. Produkcja oparta jest na szeroko zakrojonych, międzynarodowych badaniach archiwalnych oraz nowoczesnych rekonstrukcjach CGI, które pozwalają z wyjątkową precyzją odtworzyć przebieg lotu i ponownie przeanalizować możliwe przyczyny katastrofy z 1933 r. Znaczenie pamięci o lotnikach oraz powstającego filmu podkreśla Wiesław Wierzchoś, konsul Republiki Litewskiej w Szczecinie:
„Lot »Lituaniki« jest dla Litwinów symbolem niezłomnego ducha i miłości do ojczyzny. Tragedia w Pszczelniku połączyła nasze narody wspólną pamięcią. Cieszę się, że w rocznicę tych wydarzeń nie tylko spotykamy się przy pomniku, lecz także wspieramy inicjatywy takie jak powstający film dokumentalny. To niezwykle ważne, by ta uniwersalna historia odwagi i marzeń została opowiedziana na nowo, w nowoczesnej formie, docierając do kolejnych pokoleń”.
Uroczystości w Pszczelniku oraz realizowany film dokumentalny są wspólnym hołdem dla bohaterów, którzy niemal sto lat temu udowodnili, że granice istnieją tylko po to, by je przekraczać. „Jako twórcy tego dokumentu czujemy ogromną odpowiedzialność, by niesamowita historia Dariusa i Girėnasa wybrzmiała z należytym szacunkiem, ale i w sposób angażujący dla współczesnego widza. Wierzymy, że połączenie nowo odkrytych archiwaliów z najnowocześniejszymi technologiami wizualnymi pozwoli nam przywrócić do życia tę lotniczą legendę w niespotykanej dotąd skali” — dodaje producent filmu Robert Lewandowski.
