Prace porządkowe rozpoczęły się rano 9 października na polskiej kwaterze wojennej na Cmentarzu na Antokolu. Kolejnym etapem były prace prowadzone przy polskiej kwaterze ofiar w Ponarach oraz w kwaterze żołnierzy Armii Krajowej w Kolonii Wileńskiej.
— Mamy na Łotwie kontyngent, który na co dzień współpracuje z sojusznikami i przygotowuje się do tego, by być gotowym do obrony każdego centymetra terytorium NATO przed ewentualnym agresorem. Nie zapominamy jednak o żołnierzach, którzy walczyli o nasz kraj i ponieśli najwyższą ofiarę, oddając życie za Polskę. Działamy w krajach bałtyckich, natomiast w Polsce, pod kierownictwem Ministerstwa Obrony Narodowej, co roku organizowana jest akcja „Żołnierska Pamięć”. W jej ramach żołnierze odwiedzają groby i kwatery polskich wojskowych poza granicami kraju, oddając hołd tym, którzy polegli w obronie Ojczyzny. Organizujemy przyjazd naszych żołnierzy do Wilna, aby wyprostować krzyże na grobach polskich żołnierzy, uporządkować nagrobki, uprzątnąć liście i zapalić biało-czerwone znicze — powiedział w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” ppłk Robert G. Markiewicz, dowódca XIX zmiany Polskiego Kontyngentu Wojskowego (PKW) na Łotwie.
Praktyczny wymiar żołnierskiej pamięci
Akcja „Żołnierska Pamięć” jest organizowana corocznie i obejmuje również polskie kontyngenty wojskowe poza granicami kraju — żołnierze porządkują groby, zapalają znicze i utrzymują kontakt z lokalnymi środowiskami opiekującymi się polskimi miejscami pamięci.
— Jest to praktyczny wymiar żołnierskiej pamięci, ponieważ żołnierze nie tylko uczestniczą w uroczystościach, ale również osobiście wykonują prace przy miejscach pochówku — podkreśla ppłk Robert G. Markiewicz.
W pracach na wileńskich cmentarzach udział wzięło około 20 żołnierzy Polskiego Kontyngentu Wojskowego na Łotwie.
— W ramach prac zostanie przeprowadzone przede wszystkim uporządkowanie terenu, usunięcie liści, gałęzi, śmieci oraz pozostałości po zniczach i wieńcach. Żołnierze zajmą się także oczyszczeniem i odświeżeniem elementów kamiennych, tablic inskrypcyjnych oraz innych elementów miejsc pamięci, a także ustawieniem krzyży i uczytelnieniem napisów. W ramach prac zostanie również zweryfikowana ewidencja grobów oraz wykonane drobne prace porządkowo-konserwatorskie, zgodnie z zaleceniami konserwatora — pierwszego dnia akcji poinformowała nas por. Sara Obrzód, rzeczniczka kontyngentu.
Ppłk Robert G. Markiewicz zauważa, że opieka nad grobami polskich żołnierzy oraz miejscami pamięci poza granicami Polski ma znaczenie zarówno symboliczne, wychowawcze, jak i etosowe.
— Żołnierze odwiedzający i porządkujący groby swoich poprzedników widzą w praktyce ciągłość służby wojskowej. Pamięć o tych, którzy ponieśli śmierć podczas walk o niepodległość, jest częścią współczesnego etosu żołnierza. Jest to również sposób na utrzymanie pamięci o polskiej historii — zaznaczył dowódca XIX zmiany PKW na Łotwie.
Polskie miejsca pamięci na Litwie i Łotwie
Opieka nad polskimi grobami i miejscami pamięci na Litwie ma długą tradycję i jest prowadzona przez różne instytucje, organizacje społeczne, środowiska kombatanckie oraz wolontariuszy.
Akcja porządkowania grobów polskich żołnierzy na wileńskich cmentarzach jest też częścią szerszej praktyki Wojska Polskiego, w ramach której żołnierze służący poza granicami kraju opiekują się polskimi grobami i miejscami pamięci. Już wcześniej podczas obchodów rocznicowych żołnierze Wojska Polskiego uczestniczyli w odwiedzaniu i upamiętnianiu grobów w Kolonii Wileńskiej, na Antokolu, w Ponarach i innych miejscach.
Wcześniejsze działania PKW Łotwa obejmowały również prace związane z kwaterami wojskowymi, na których spoczywają polscy żołnierze polegli w walkach o wyzwolenie Łotwy.
Pamięć przekazywana kolejnym pokoleniom
W pracach porządkowych polskiej kwatery wojskowej na Cmentarzu na Antokolu wzięli udział także harcerze ze Związku Harcerstwa Polskiego na Litwie, którzy chętnie włączyli się w porządkowanie grobów polskich żołnierzy.
— O akcji porządkowania cmentarza poinformował nasz drużynowy. Nie zastanawiałem się długo i od razu postanowiłem, że przyłączę się do tej inicjatywy. Z kolegami pomagamy w uporządkowaniu grobów polskich żołnierzy, zakładamy nowe biało-czerwone szarfy na każdym krzyżu, następnie zapalimy znicze. To ważne, by pamiętać o żołnierzach, którzy są tu pochowani i dbać o miejsca ich spoczynku. W akcji uczestniczą uczniowie różnych klas Liceum im. Adama Mickiewicza w Wilnie. Wszyscy należymy do 3 Wileńskiej Drużyny Harcerzy „Trop”, działającej przy naszej szkole — powiedział Dominik Michniewicz, uczeń IX klasy liceum.
— Chciałbym, aby troska o miejsca pamięci polskich żołnierzy spoczywających na tej ziemi stała się trwałą tradycją, którą będą kontynuować również moi następcy. Już w grudniu przyjadą żołnierze z innej jednostki, którzy przejmą tę misję. Mam nadzieję, że także oni będą odwiedzać Wilno i kontynuować dzieło, które rozpoczęliśmy, dbając o pamięć o polskich żołnierzach — zaznaczył ppłk Robert G. Markiewicz, dowódca XIX zmiany PKW Łotwa.
Dzięki takim inicjatywom pamięć o polskich żołnierzach, którzy spoczywają na wileńskiej ziemi, pozostaje żywa, a tradycja pielęgnowania miejsc pamięci jest przekazywana kolejnym pokoleniom.
