„Nasz kraj może liczyć na ludzi kochających wolność”
„Dzisiaj świętujemy Litwę. Państwo o głębokich korzeniach historycznych, które musiało stawić czoła wielu wyzwaniom, by w końcu odzyskać swoje miejsce w społeczności międzynarodowej jako niezależna republika demokratyczna. Wyjątkowa zdolność przeciwstawiania się przeciwnościom losu, niezałamania się i wzniesienia się na nowo – z ucisku obcych, zniszczeń wojennych, wątpliwości – nie tylko nakreśla przeszłość Litwy, ale też zachęca nas do kroczenia naprzód. Z radością mogę powiedzieć, że na tej drodze nasz kraj może liczyć na ludzi twórczych, zdeterminowanych i kochających wolność” – powiedział prezydent Litwy, Gitanas Nausėda.
Zdaniem prezydenta na największą wdzięczność zasługują wyjątkowe osobowości, które nie spoczywają na laurach i z uporem tworzą wspólną przyszłość nas wszystkich.
„Mozaika naszej codzienności składa się z wielu takich prac. Z nich rodzi się nasza wiara w perspektywę kraju, a także nasza siła zmiany siebie i świata, w którym żyjemy. Moc Litwy. Nie mniej ważne jest dziś kłanianie się i dziękowanie tym przyjaciołom naszego kraju, bez których historyczna podróż Litwy nie byłaby tak płynna, a ślad pozostawiony na świecie byłby mniejszy. Razem z wami jesteśmy silniejsi. Inspirujemy się wami, gdy jest nam ciężko. Wasza przyjaźń zawsze była i będzie dla nas największym darem” – podkreślił prezydent Nausėda.
Dekretem z okazji dnia 16 lutego — Dnia Odrodzenia Państwa Litewskiego — prezydent nadał państwowe odznaczenia. Poniżej podajemy pełną listę.
Krzyżem Komandorskim Wielkim Orderu Krzyża Pogoni
Valdemaras Rupšys — dowodzący Wojska Litewskiego, generała-liejtnanta (generała broni — przyp.red.) za oddanie i starania we wzmacnianiu siły wojskowej i obronnej Litwy, za zasługi dla obronności kraju.
Krzyż Komandorski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina
Mychajło Podolak — doradca szefa Kancelarii Prezydenta Ukrainy, za aktywną działalność na rzecz wzmocnienia międzypaństwowych relacji Litwy i Ukrainy, pielęgnację demokratycznych wartości.
Andrij Jermak — szef Kancelarii Prezydenta Ukrainy, za aktywną działalność na rzecz wzmocnienia międzypaństwowych relacji Litwy i Ukrainy, pielęgnację demokratycznych wartości.
Krzyż Komandorski Orderu „Za Zasługi dla Litwy”
Mark Thomasowi Esper – były sekretarz obrony Stanów Zjednoczonych, za zasługi we wzmacnianiu strategicznej współpracy obronnej między Stanami Zjednoczonymi a Republiką Litewską oraz wysiłki na rzecz wzmocnienia zobowiązań w zakresie bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych Ameryki i NATO na Litwie.
António Manuel Fernandes da Silva Ribeiro – admirał, dowódca Portugalskich Sił Zbrojnych za szczególne zasługi w pielęgnowaniu i rozwijaniu stosunków między Litwą a Portugalią, za profesjonalizm i osobisty wkład w kształtowanie i realizację polityki bezpieczeństwa Litwy.
Ylva Julia Margareta Johansson – Komisarz Spraw Wewnętrznych Komisji Europejskiej za ogromne wsparcie dla Litwy w rozwiązaniu kryzysu migracyjnego.
Jurate Catherine Kazickas – dziennikarka, filantrop, prezes Fundacji Rodziny Kazickasów, za wieloletnie aktywne wspieranie projektów edukacyjnych, społecznych i kulturalnych.
Krzyż Oficerski Orderu Witolda Wielkiego
Vytautas Kaziulionis – łącznik partyzantów, zesłaniec, więzień polityczny, za aktywne badanie i działania na rzecz upowszechniania historii podziemia oraz ruchu oporu wobec okupanta.
Joana Mureikienė – pisarka, łączniczka partyzancka, uczestniczka organizacji podziemnych, więźniarka polityczna. Za utrwalanie w książkach i podręcznikach szkolnych doświadczeń z sowieckich więzień i łagrów.
Krzyż Oficerski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina
Vaiva Lesauskaitė – lekarka patolog, profesor, doktor habilitowana. Za prace naukowe, działalność akademicką i ekspercką, za nowatorskie badania genetyczne i epidemiologiczne, które zyskały wyjątkowe międzynarodowe uznanie.
Kęstutis Pyragas – fizyk, profesor, doktor habilitowany. Za znaczący wkład w rozwój nauk fizycznych, za odkrycia światowej klasy i za nazwisko, które zasłużyło na uznanie, nierozerwalnie związane z najważniejszymi osiągnięciami fizyki.
Krzyż Oficerski Orderu „Za Zasługi dla Litwy”
Rasa Gelgotienė – kierowniczka chórów, za znaczący wkład w pielęgnowanie litewskiej muzyki chóralnej i nowatorską pracę z miłośnikami muzyki, za promowanie Litwy.
Arūnas Gelūnas – artysta, filozof, doktor nauk ścisłych. Za harmonijne przywództwo w dziedzinie edukacji, nauki oraz tworzenie i realizację polityki kulturalnej państwa, za profesjonalizm w kształtowaniu dyplomatycznych wartości międzynarodowości kulturowej.
Marius Jakulis Jason – przedsiębiorca, inwestor, założyciel fundacji non-profit. Za wkład w innowacyjną Litwę.
Kastytis Stasys Pavilonis – mistrz chodu sportowego, narodowy trener sportowy, sędzia kategorii międzynarodowyc. Za znaczący wkład w rozwój litewskiej lekkoatletyki.
Sławomir Górzyński – polski historyk. Za wkład w promowani Litwy w Polsce, przybliżenie polskiej opinii publicznej historii Litwy oraz wspieranie współpracy między historykami litewskimi i polskimi.
Saulius Augustinas Sužiedėlis – emerytowany profesor historii Uniwersytetu w Millersville, badacz. Za szczególne badania historii Holokaustu w Europie Wschodniej i na Litwie.
Krzyż Rycerski Orderu Krzyża Pogoni
Juozas Aleksas – więzień polityczny, aktywny uczestnik ruchu partyzanckiego. Za wytrwałość i poświęcenie w oporze zbrojnym i niezbrojnym.
Henrikas Jatautis – partyzant, więzień polityczny. Za wytrwałość i męstwo w walce o wolność i niepodległość Litwy.
Julius Katinas — za zasługi dla Litwy.
Apolonija „Lu-lu”/„Šaka” Liekytė-Navickienė– łączniczka partyzantów, więźniarka polityczna, aktywna uczestniczka konspiracji antysowieckiej. Za ofiarność za wolność i niepodległość Litwy.
Renius Pleškys – kapitan morski, zastępca szefa Sztabu Obrony Sił Zbrojnych Litwy. Za zasługi dla wzmocnienia armii litewskiej i systemu obrony narodowej.
Krzyż Rycerski Orderu Wielkiego Księcia Giedymina
Mykolas Alekna – lekkoatleta, rzucanie dyskiem, mistrz Europy i wicemistrz świata w 2022 roku. Za wyjątkowy talent i wysokie osiągnięcia sportowe.
Eligijus Juvencijus Morkūnas – muzealnik, badacz i krajoznawca. Za wybitną pracę na rzecz pielęgnowania tradycyjnej kultury litewskich regionów etnograficznych, za wdrażanie nowatorskich pomysłów muzealnych.
Michaela Rak – zakonnica, założycielka pierwszego na Litwie hospicjum – Hospicjum im. bł. ks. Michała Sopoćki, za szerzenie niewyczerpanej miłości, dobra i nadziei.
Algirdas Utkus – doktor genetyki, profesor, doktor nauk ścisłych. Za wieloletnią aktywną działalność naukową, pedagogiczną i administracyjną.
| Fot. Kancelaria Prezydenta RL, Robertas Dačkus
Krzyż Rycerski Orderu „Za Zasługi dla Litwy”
Irena Marija Balčiūnienė – pisarka, tłumaczka przekładów klasyków literatury angielskiej i amerykańskiej. Za kontynuację najlepszych tradycji przekładu litewskiego.
Irena Bronislava Giedraitienė – uczestniczka walk o wolność. Za aktywny udział w działalności upamiętniania walki partyzanckiej.
Donald Kajokas – poeta, prozaik i eseista. Za głębię, wrażliwość i sugestywność wielowarstwowej myśli twórczej.
Daina-Marie Lozoraitis – historyk, aktywna członkini społeczności litewskiej we Włoszech. Za zasługi w pielęgnowaniu, zachowaniu, przekazywaniu i przekazywaniu Litwie dziedzictwa kulturowego rodziny Lozoraitisów o wyjątkowym znaczeniu dla jej historii i kultury.
Algimantas Mačiulis – architekt, historyk i krytyk architektury, profesor, doktor nauk. Za zasługi w tworzeniu litewskiej architektury modernistycznej, znaczącą działalność pedagogiczną i upowszechnianie historii architektury.
Evaldas Purlys – architekt-restaurator za zasługi w zachowaniu i ożywieniu niematerialnego dziedzictwa kulturowego Litwy.
Tomas Purlys – trener mistrzów litewskiej młodzieżowej drużyny koszykówki chłopców do Mistrzostw Europy 2022 r. Za zaszczepianie miłości do sportu, rozwijanie determinacji, rozwój umiejętności komunikacji w zespole.
Vilius Stanišauskas – trener litewskiej drużyny koszykówki juniorek na Mistrzostwa Europy 2022. Za zasługi w zjednoczeniu reprezentacji narodowej w jedną zdeterminowaną i niezwyciężoną drużynę.
Albertas Rožė – dyrygent chóralny, pedagog wielu generacji chórzystów. Za kultywowanie tradycji śpiewu chóralnego, za szerzenie kultury litewskiej na Ukrainie.
Tomasz Paweł Stępień – były prezes zarządu polskiego operatora systemu przesyłowego gazu GAZ-SYSTEM za znaczący wkład w realizację strategicznego projektu gazociągowego połączenia Polski z Litwą, przełamania izolacji energetycznej, integracji krajów w ramach wspólnej sieci gazowej Unii Europejskiej.
Dainius Svobonas – aktor teatralny i filmowy za wyraziste role, które stały się najwyższym znakiem mistrzostwa sztuki scenicznej, za poświęcenie dla zawodu aktora.
Alvyda Urbutienė – przewodnicząca litewskiego oddziału Czerwonego Krzyża w Taurogach, za jej wieloletnią działalność wolontariacką, oddanie swojej społeczności oraz pragnienie stworzenia społeczności wrażliwej.
Virginija Vitkienė – badaczka sztuki, doktor nauk. Za zasługi w inicjowaniu, przygotowaniu i skutecznej realizacji programu „Kowno – Europejska Stolica Kultury 2022”, ustanawianiu nowych praktyk kulturowych i dokonywaniu fundamentalnych zmian kulturowych i społecznych.
Jan Wojczulis – zastępca starosty Powiatu Puńskiego, aktywny sympatyk Litwy. Za szczery wieloletni wkład we współpracę dyplomatyczną i kulturalną między Litwą a Polską.
Krzyż Ratowania Ginących
Dmitrij Alimov (pośmiertnie) – medyk szybkiej pomocy. Za ratowanie 14 listopada 2022 roku porażonego prądem nastolatka, za odwagę, inteligencję i determinację w ratowaniu umierającej osoby mimo niebezpieczeństwa.
Igor Boreišo (Igor Borejszo) – specjalista 1. pododdziału Wydziału Policji Ruchu Drogowego Komisariatu Głównego Policji Okręgu Wileńskiego. Za ratowanie 14 listopada 2022 roku porażonego prądem nastolatka oraz medyka, za odwagę, inteligencję i determinację w ratowaniu umierającej osoby mimo niebezpieczeństwa.
Giedrius Goberis – szef patrolu Wydziału Reagowania Komisariatu Policji w Druskiennikach Komisariatu Głównego Policji Okręgu w Olicie. Za uratowanie tonącego 28 marca 2021 roku, za odwagę, inteligencję i determinację w ratowaniu już po raz trzeci tonących, mimo zagrożenia życia.
Stanislav Semaško – starszy patrolowy IV Oddziału Kierownictwa Reagowania Komisariatu Głównego Policji Okręgu Wileńskiego. Za ratowanie 14 listopada 2022 roku porażonego prądem nastolatka oraz medyka, za odwagę, inteligencję i determinację w ratowaniu umierającej osoby mimo niebezpieczeństwa.
Artūras Tiškus – Szef Wydziału Operacyjnego Komisariatu Policji Rejonu Szkudzkiego Komisariatu Komendy Głównej Policji Okręgu Kłajpedy. Za uratowanie tonącej kobiety i jej małoletniej córki 2 sierpnia 2022 roku, poza czasem służby, za odwagę, inteligencję i determinację w ratowaniu tonących, mimo zagrożenia życia.
Medal Orderu Wielkiego Księcia Litewskiego Giedymina
Česlovas Garbaliauskas – prezes Litewskiego Studenckiego Związku Sportowego, piłkarz ręczny, trener, naukowiec sportowy zajmujący się pielęgnacją i rozwojem sportu wśród studentów na Litwie.
Lina Kružinauskienė – przewodnicząca lokalnej grupy aktywności w Wyłkowyszkach za pielęgnację swojego regionu, dbanie o jego dobro, za inicjatywy zachęcające mieszkańców do komunikowania się i współpracy.
Rugilė Ladauskienė – ekspert ds. opieki zastępczej Państwowej Służby Ochrony Praw Dziecka i Adopcji za jej szczerą i aktywną pracę na rzecz promowania opieki nad dziećmi w rodzinie i wzmacniania systemu rodziny zastępczej na Litwie.
Dalia Matukienė – przewodnicząca Stowarzyszenia Przedsiębiorców Kraju Olickiego za aktywny udział w kształtowaniu polityki rozwoju biznesu, za reprezentowanie małych i średnich przedsiębiorstw.
Medal Orderu „Za Zasługi dla Litwy”
Kazys Daugėla – kompozytor, aranżer, dyrygent, za szczególne zasługi dla kultury narodowej i kontynuacji tradycji festiwali piosenki, za zasługi dla promocji Litwy.
Kurt Camiel Aster Van Eeghem – działacz kultury Flandrii, prezenter telewizyjny i radiowy, kulturoznawca. Za miłość do kultury litewskiej, za propagowanie imienia Litwy.
Bronius Einars – prezes służby pomocy Zakonu Maltańskiego na Litwie za szerzenie wartości wolontariatu, empatii i człowieczeństwa, za osobistą odpowiedzialność i rzetelną pracę.
Skirmutė Gajauskaitė – dyrektorka Biblioteki Publicznej Gminy Rejonu Janowa za aktywny udział w działalności kulturalnej i zawodowej, za innowacyjne rozwiązania ukierunkowane na promowanie rozwoju bibliotek publicznych w kraju.
Danas Janulionis – Kierownik Działu Planowania Strategicznego i Rozwoju Operacyjnego litewskiego operatora przesyłu gazu AB Amber Grid za znaczący wkład w tworzenie i realizację strategicznych projektów energetycznych zapewniających Litwie bezpieczeństwo energetyczne i niezależność energetyczną.
Skirmantė Kairytė-Grybauskienė – przewodnicząca oddziału Litewskiego Czerwonego Krzyża w Ucianie, za umiejętność gromadzenia, motywowania i organizowania wolontariatu, na rzecz wzmacniania społeczeństwa obywatelskiego.
Jonas Kajutis – kierownik Działu Zarządzania Projektami litewskiego operatora systemu przesyłowego gazu AB Amber Grid za profesjonalnie ukierunkowany zespół specjalistów realizujących strategiczne projekty energetyczne zapewniające Litwie bezpieczeństwo energetyczne i niezależność energetyczną.
Ana Kočegarova-Maj – badaczka sztuki, za zasługi w przygotowaniu i realizacji programu „Kowno – Europejska Stolica Kultury 2022”, zainicjowanie i prowadzenie Europejskiego Forum Kultury, propagowanie dyskusji na tematy istotne dla kultury europejskiej.
Jurgita Kuprytė – szefowa agencji społecznej ds. zapewniania zatrudnienia osobom niepełnosprawnym i dotkniętym wojną oraz osobom przybyłym na Litwę.
Pavel Lavrinec – filolog, rusolog, docent, doktor nauk. Za działalność na rzecz tworzenia nowej rosyjsko-litewskiej tożsamości patriotycznej i aktywną antykremlowską postawę obywatelską.
Agnė Paliokaitė – ekspertka w dziedzinie nauki i polityki innowacji oraz zarządzania strategicznego, naukowiec. Za długoterminowy, szczery i wysokiej jakości wkład w litewski system innowacji.
Andrzej Pukszto – historyk, politolog, publicysta i dziennikarz. Za aktywną działalność w rozwoju relacji polsko-litewskich oraz promowanie dziedzictwa Wielkiego Księstwa Litewskiego.
Eimantas Sabaliauskas – przedsiębiorca. Za wkład w innowacyjną Litwę oraz za innowacyjnego „jednorożca”, czyli startup wyceniany na więcej niż 1 miliard dolarów amerykańskich.
Rytis Zemkauskas – pisarz, dziennikarz, publicysta i scenarzysta. Za zasługi w tworzeniu współczesnego mitu Kowna oraz szerzenie idei „Kowno – Europejska Stolica Kultury 2022” w społeczeństwie i społeczności międzynarodowej.
Irena Žilinskienė – dyrektorka Miejskiej Biblioteki Publicznej w Szawlach za osobistą odpowiedzialność w tworzeniu otwartej, nowoczesnej biblioteki, za innowacyjne rozwiązania ukierunkowane na rozwój bibliotek publicznych w kraju.
| Fot. Kancelaria Prezydenta RL, Robertas Dačkus
Prezydent wręczył także medale pamięci o 13 stycznia obywatelom Litwy i innych krajów za ich postawę 1991 r. w okresie stycznia-września. Otrzymali je m.in.:
- Maxim Behar (Bułgaria,
- Oleksij Kostiukiewicz (Ukraina),
- Marius Ramūnas Inkėnas,
- Sigitas Jakubka,
- Laimutis Kaselis,
- Raimondas Meilūnas,
- Jacek Stanisław Podwysocki (Polska),
- Leonardas Raginskas.