Z analizy danych statystycznych przeprowadzonej przez Instytut Higieny wynika, że w latach 2021-2025 wzrosła zachorowalność seniorów na choroby układu krążenia oraz choroby endokrynologiczne, żywieniowe i metaboliczne. Jednocześnie zmniejszyła się śmiertelność z powodu chorób układu krążenia, nowotworów złośliwych i przyczyn zewnętrznych.
Coraz więcej diagnozowanych chorób
Wysoki wskaźnik zachorowalności wśród mieszkańców Litwy w wieku 65 lat i starszych odnotowano w przypadku chorób układu krążenia. W analizowanym okresie wzrósł on o 2,5 proc. Znacznie większy wzrost dotyczył chorób endokrynologicznych, żywieniowych i metabolicznych — o 35,5 proc. Szczególnie wyraźnie zwiększyła się zachorowalność wśród starszych mężczyzn — o 47,5 proc., podczas gdy wśród kobiet wzrost wyniósł 31 proc. Coraz częściej diagnozowano również nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, cukrzycę typu 2 oraz zaburzenia metabolizmu lipoprotein.
„Większa liczba zarejestrowanych chorób nie oznacza automatycznie, że osoby starsze zaczęły częściej chorować. Na wskaźniki zachorowalności wpływ ma nie tylko stan zdrowia ludności, ale także to, jak często zgłaszają się one do placówek opieki zdrowotnej, jakie choroby są diagnozowane i jak długo ludzie z nimi żyją. Dlatego rosnąca zachorowalność może również wskazywać na to, że choroby są diagnozowane częściej, ludzie dłużej żyją z chorobami przewlekłymi, a w systemie opieki zdrowotnej gromadzi się więcej danych dotyczących ich zdrowia” — powiedziała Jonė Jaselionienė, przedstawicielka Centrum Informacji Zdrowotnej Instytutu Higieny.
Seniorzy na wsi chorują częściej
Analiza wykazała wyraźne różnice terytorialne. Na obszarach wiejskich zachorowalność na choroby układu krążenia wzrosła o 3,2 proc., natomiast w miastach o 1,6 proc.
W 2025 r. najwyższe wskaźniki odnotowano w rejonach janowskim (951,7 przyp. na 1 tys. mieszkańców), rosieńskim (950,1) i orańskim (927,8). Najniższe — w Neryndze (577,7) oraz rejonach wileńskim (744,8) i kłajpedzkim (747,4).
Jeszcze większe dysproporcje dotyczyły chorób endokrynologicznych, żywieniowych i metabolicznych. Na wsi liczba przypadków wzrosła o 47 proc., a w miastach o 30,6 proc. Najwyższe wskaźniki wystąpiły w rejonach kiejdańskim (783,0), janowskim (765,3) i mariampolskim (762,3) na 1 tys. mieszkańców.
Spada śmiertelność z powodu chorób serca
Pomimo wzrostu liczby diagnozowanych chorób śmiertelność wśród seniorów maleje. Największy spadek dotyczył chorób układu krążenia — o 22,7 proc., z 3 585,3 przypadków na 100 tys. mieszkańców w 2021 r. do 2 771,5 w 2025 r. Choroby układu krążenia nadal pozostają jednak główną przyczyną zgonów osób starszych na Litwie.
Śmiertelność z przyczyn zewnętrznych zmniejszyła się o 12,1 proc., natomiast z powodu nowotworów złośliwych o 2,1 proc. W przypadku nowotworów wskaźnik spadł z 975,8 do 955,3 przypadków na 100 tys. mieszkańców.
Zdaniem Instytutu Higieny poprawa wskaźników śmiertelności nie oznacza zmniejszenia problemów zdrowotnych seniorów. Szczególnej uwagi wymagają mieszkańcy wsi oraz starsi mężczyźni, wśród których śmiertelność z przyczyn zewnętrznych pozostaje znacznie wyższa niż wśród kobiet.
Eksperci podkreślają potrzebę zwiększenia dostępności profilaktyki, skuteczniejszego kontrolowania chorób przewlekłych oraz ograniczania nierówności zdrowotnych.
Ważnym zadaniem pozostaje również zapobieganie upadkom, urazom i utracie samodzielności, zwłaszcza wśród osób w wieku 85 lat i starszych.
