Wśród gości znaleźli się także przyjaciele i politycy, którzy na przestrzeni lat współpracowali z Adamkusem, m.in. były prezydent Polski Aleksander Kwaśniewski, były prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko oraz były prezydent Łotwy Valdis Zatlers.
Szczególnym momentem uroczystości była multimedialna prezentacja ukazująca kolejne etapy życia byłego prezydenta — od dzieciństwa spędzonego w Kownie i nauki w tamtejszym gimnazjum, przez emigrację do Stanów Zjednoczonych i lata życia w Chicago, aż po powrót na Litwę i zwycięstwo w wyborach prezydenckich w 1998 r.
Europejscy przywódcy docenili zasługi Adamkusa
Prezydent Litwy Gitanas Nausėda, przebywający z oficjalną wizytą w Niemczech, połączył się zdalnie, by pogratulować Valdasowi Adamkusowi jubileuszu.
„Życie i działalność prezydenta Valdasa Adamkusa są niczym podręcznik historii końca XX i początku XXI w. Jednak w przeciwieństwie do monografii historycznej pełne są emocji — od gorzkiego doświadczenia utraty wolnej Litwy w 1940 r. po podniosłą radość z odzyskania niepodległości w 1990 r. To dramat niezwykłego człowieka, który stał się historią całego państwa. Wiara Valdasa Adamkusa w wolną Litwę została hojnie nagrodzona przez los — nie tylko dane mu było do niej powrócić, lecz także wnieść niezwykle istotny wkład w jej budowę. Wystarczy wspomnieć o członkostwie Litwy w Unii Europejskiej i NATO — bez wątpienia najważniejszym wydarzeniu w historii naszego kraju w XXI w.” — podkreślił Gitanas Nausėda.
Wiktor Juszczenko, wspominając wieloletnią współpracę z Valdasem Adamkusem, podkreślił łączącą ich przyjaźń, wspólne wartości oraz solidarność w walce o wolność i niepodległość narodów Ukrainy i Gruzji. W swoim poruszającym wystąpieniu powiedział:
„Z wielkim wzruszeniem wspominam lata naszej wspólnej pracy, drogi Valdasie. Wierzyliśmy, że przyszłość naszych narodów leży w wielkiej europejskiej rodzinie, w której panują wolność, godność i szacunek dla człowieka. Nigdy nie zapomnę Twego wsparcia w historycznych dniach Pomarańczowej Rewolucji na Ukrainie w 2004 r. Nie zapomnę również naszej wspólnej podróży do Tbilisi w sierpniu 2008 r., kiedy ramię w ramię stanęliśmy w obronie wolności i niepodległości Gruzji. Dziś Ukraina ponownie walczy o swoją wolność. Szczególnie boleśnie odczuwamy wartość tych ideałów, dla których poświęciłeś swoje życie”.
Valdis Zatlers zwrócił uwagę na szczególną więź historyczną i duchową łączącą Litwę i Łotwę.
„Wkład prezydenta Adamkusa w umacnianie litewskiej państwowości, rozwój stosunków litewsko-łotewskich, współpracę państw bałtyckich oraz integrację euroatlantycką naszego regionu jest nieoceniony. Prezydent zawsze rozumiał, że Litwa i Łotwa to nie tylko sąsiadujące ze sobą państwa, lecz także narody bliskie sobie historycznie i duchowo, których siłą jest jedność” — powiedział Valdis Zatlers.
Aleksander Kwaśniewski podkreślił, że jest dumny, że z okazji jubileuszu może wyrazić szacunek wielkiemu, europejskiemu politykowi.
„Będąc prezydentem Polski, niezwykle ceniłem prezydenta Adamkusa za jego determinację i umiejętność przekonywania innych do swoich racji. Członkostwo Litwy w NATO i Unii Europejskiej to nie tylko osiągnięcia jego prezydentury, ale również niezwykle ważne etapy w całej, długiej historii Litwy.
Już od naszych pierwszych spotkań nawiązaliśmy przyjaźń, która trwa do dziś. Valdas był znakomitym partnerem, rozmówcą i skutecznym realizatorem naszych wspólnych ustaleń.
Nie bacząc na historyczne sentymenty, rozwijaliśmy stosunki litewsko-polskie. Kiedy na Ukrainie wybuchła Pomarańczowa Rewolucja i poproszono mnie o podjęcie się roli pośrednika, od pierwszej chwili wiedziałem, że muszę poprosić prezydenta Adamkusa o wsparcie i udział w tej misji. Później odważnie poparł Gruzję zaatakowaną przez Rosję, ponieważ wiedział, że wolność to nie tylko słowa, ale także decyzje i konkretne działania. Pod jego przywództwem przeprowadzono głębokie reformy systemu zarządzania państwem, odbudowano siły zbrojne i stworzono solidne fundamenty pod rozwój nowoczesnego państwa” — mówił Aleksander Kwaśniewski.
Architekt zachodniego kierunku Litwy
Obecny na uroczystej gali przewodniczący Sejmu RL Juozas Olekas w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” podkreślił znaczący wkład Valdasa Adamkusa w umacnianie pozycji Litwy na arenie międzynarodowej.
— Prezydent Adamkus wniósł do Litwy demokratyczny styl przywództwa i pokazał, jak można dochodzić do porozumienia przy rozwiązywaniu różnych problemów. Wydaje mi się, że zbliżenie Litwy z sąsiadami — Polską, państwami bałtyckimi, umocnienie pozycji kraju na arenie międzynarodowej, rozwój relacji ze Stanami Zjednoczonymi oraz państwami Europy Środkowej były prawdziwym darem Valdasa Adamkusa dla Litwy. Ten dar zapewnia Litwie spokojne i bezpieczne życie, a także wsparcie ze strony sąsiadów, niezależnie od tego, jaka sytuacja geopolityczna panuje wokół nas — powiedział Olekas.
Posłanka do Parlamentu Europejskiego Rasa Juknevičienė, podkreśliła znaczenie prezydentury w procesie umacniania zachodniego kierunku Litwy.
— Valdas Adamkus był właściwym człowiekiem w ważnym dla nas momencie, kiedy kraj finalizował proces przystąpienia do NATO i UE, a także potrzebował umocnienia swojego prozachodniego kierunku. Wcześniej pojawiało się wiele obaw, ponieważ już wtedy Rosja dawała sygnały, a fakty wskazywały na próby skierowania Litwy w inną stronę — powiedziała europosłanka.
Profesor Tomas Venclova, zwracając uwagę na znaczenie prezydentury Valdasa Adamkusa, wskazał na jej szczególną rolę w historii Litwy.
— Największym Jego osiągnięciem było zaszczepienie na Litwie ducha Zachodu. Dopiero po zakończeniu Jego prezydentury możemy z całą pewnością powiedzieć, że Litwa weszła do świata zachodniego jako równorzędny partner. Próbowaliśmy tego przez tysiąc lat — począwszy od pierwszych książąt, później za czasów Mendoga, a następnie w okresie Antanasa Smetony, ale niezbyt nam się to udawało. Tym razem się udało i za to dziękujemy Valdasowi Adamkusowi — stwierdził w rozmowie z „Kurierem Wileńskim” prof. Tomas Venclova.
„Wilno jest dumne”
Z okazji 100. urodzin Valdasa Adamkusa w stołecznym Ratuszu odbyła się konferencja zorganizowana przez Uniwersytet Wileński i Samorząd Miasta Wilna, podczas której omówiono dorobek polityczny i społeczny prezydenta. W konferencji wspomnieniami o litewskim przywódcy podzielili się m.in. Aleksander Kwaśniewski oraz Wiktor Juszczenko.
— Nie sposób odwdzięczyć się za wszystko, czego dokonał Valdas Adamkus. Wilno jest dumne, że stało się domem dla prezydenta, że jest On naszym Honorowym Obywatelem — zaznaczył stołeczny mer Valdas Benkunskas.
We wtorkowy wieczór Wileńska Wieża Telewizyjna rozbłysła kolorami litewskiej flagi — Trójkoloru.
