Strona głównaHistoria
Kategoria: Historia
Świąteczne choinki wczoraj i dziś
Zaledwie sto lat temu w okresie świąt Bożego Narodzenia w Wilnie nie było jeszcze zwyczaju stawiania choinki na placu w centrum miasta. Może dlatego,...
Mija 95 lat od otwarcia rozgłośni Polskiego Radia w Wilnie
— Jeszcze wiosną 1926 r. podczas pierwszej próbnej transmisji audycji Polskiego Radia z Warszawy Marszałek Józef Piłsudski wyznał przed mikrofonem: „…czuję się dziwnie, bo...
Major „Wilia”
„Wilia” doświadczyła rządów rosyjskich komunistów i niemieckich nazistów, metod działania gestapowców enkawudzistów, ubowców. Przeszła przez wileńskie Łukiszki, moskiewską Łubiankę, katorżniczą Workutę, peerelowską biedę. Śledztwo...
Wicher w spódnicy. Wspomnienie o Janinie Zagałowej
Janina Zienowicz-Zagałowa (1913–2001) to postać, która pojawia się na marginesie wielu wileńskich historii. Między innymi dzięki jej artykułom i referatom przetrwała pamięć o ks....
Zmarnowana szansa na Rzeczpospolitą Trojga Narodów
Pod koniec 1991 r. Ukraina de facto i de iure została krajem niepodległym. Podobnie jak większość byłych republik ZSRS, miała gorsze i lepsze momenty....
„»Fakir« — W imieniu Rzeczypospolitej”. Na Wileńszczyźnie powstaje nowy film
— Postać „Fakira” jest niezwykle ważna dla Wilna. Świadczyć może o tym choćby fakt, że to właśnie on został wybrany jako patron wileńskiej edycji...
Aleksandravičius: „Do lat 40. temat powstań był raczej mało poruszany”
Powstanie listopadowe wybuchło 29 listopada 1830 r. w Warszawie o godzinie osiemnastej, kiedy podporucznik Piotr Wysocki wszedł na teren Szkoły Podchorążych Piechoty ze słowami:...
Przed 100 laty w kościele na Zwierzyńcu odbyła się pierwsza msza
Nazwa dzielnicy— Zwierzyniec od XVI w. należał do Radziwiłłów, którzy mieli tu rezerwat przeznaczony na polowania. W lesie trzymano żubry, łosie i inną zwierzynę...
Bruno Schulz, tajemniczy i swoisty
Bruno Schulz urodził się 12 lipca 1892 r. na terenie dzisiejszej Ukrainy, w rodzinie zasymilowanych Żydów. Był nieślubnym, trzecim i najmłodszym dzieckiem Jakuba Schulza,...
Magik słów: Bolesław Leśmian
Ten arcymistrz słowa, czerpiąc z polskiego folkloru, tradycji baroku, romantyzmu i Młodej Polski, stworzył jednocześnie własny, oryginalny język, uznany za nowatorski. Sam Leśmian uchodził...
Prezydenci na uchodźstwie byli depozytariuszami idei niepodległości
Panie Profesorze, do Polski zostały sprowadzone doczesne szczątki prezydentów RP na uchodźstwie. W czasie PRL ich działalność była nieustannie atakowana, natomiast w okresie III...
Kobiety w polskim podziemiu niepodległościowym 1944–1948
KW -
Udział kobiet w szeregach podziemia niepodległościowego nie należał do rzadkości. Dziesiątki kobiet i młodych dziewcząt na równi z mężczyznami wystąpiły przeciwko systemowi komunistycznemu. W...
Finał długiego powrotu prezydentów do Ojczyzny
KW -
Rząd RP na uchodźstwie był prawowitym reprezentantem Polski od czasu ewakuacji władz w 1939 r., aż do roku 1990. Zrekonstruowany po raz pierwszy w...
Liekis: „Piłsudski był realistą”
„Wobec grożącego niebezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, dla ujednostajnienia wszelkich zarządzeń wojskowych i utrzymania porządku w kraju, Rada Regencyjna przekazuje władzę wojskową i naczelne dowództwo...
Obroniona niepodległość
KW -
„Życie toczy się z trudnym do uwierzenia pośpiechem. Każda godzina coś przynosi” — zanotowała w swych „Dziennikach” pisarka Maria Dąbrowska. Był 10 listopada...
„Kotka” z Rossy
Rossę trafnie scharakteryzował wieloletni redaktor wileńskiego „Słowa” Stanisław Cat-Mackiewicz: „Od nazwy »miasta pięknych kościołów« bardziej słuszną byłaby nazwa »miasta pięknych cmentarzy«. W tym dziwnym...
Sprowadzanie szczątków po bohaterach — polska tradycja narodowa
Pod koniec września na Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się konferencja prasowa. Zapowiedziano na niej, że szczątki trzech prezydentów RP na uchodźstwie Władysława Raczkiewicza,...
Hanny Skarżanki życie niebanalne cz.2
Kobiety służące w Wilnie w komórkach egzekucyjnych AK, w pionie Kedywu, spełniały istotne role wywiadowcze i łącznikowe. Zajmowały się obserwacją, prowadziły lokale kontaktowe, organizowały...
Hanny Skarżanki życie niebanalne cz.1
To Wilno i Armia Krajowa ukształtowała w młodości kręgosłup ideowy Hanny Skarżanki. Ta wywiadowczyni wileńskiej AK, używająca pseudonimów „Weronika” i „Niura”, w PRL-u stała...
Prof. Bumblauskas: „W XV-XVII w. Wilno stało się centrum ukraińskości”
Symbolem litewsko-ukraińskiej przyjaźni jest pomnik prekursora ukraińskiej literatury Tarasa Szewczenki na wileńskiej Starówce. Będąc chłopem pańszczyźnianym, wraz ze swym panem Wasilijem Engelhardtem, przeniósł się...
List do „Kuriera” od wnuczki gospodarza słynnego domu na Zarzeczu. Niezwykła rodzinna opowieść
Przez wiele lat drewniany dom przy ul. Połockiej 52 w Wilnie popadał w ruinę. W 2019 r. ruszyła renowacja XIX-wiecznego zabytku. Niszczejący budynek został...
Polscy i litewscy żołnierze w nowym miejscu wiecznego spoczynku
Zawiasy to historyczna miejscowość położona 30 km na północny zachód od Wilna. Obecnie miejsce to nosi nazwę Łoździany (lit. Lazdėnai) i znajduje się w...
Czarny Bór Józefa Mackiewicza cz.2
KW -
Ten atak oddziału wydzielonego z brygady „Szczerbca” na Czarny Bór okazał się jednak całkowicie nieudany. Relacje polskich weteranów i raport niemiecki wskazują na nieudolną...
Bożerocki: „Król szukał Wilna w Wilnie”
Antoni Radczenko: W XX w. przez Wilno przeszły dwie światowe wojny. To nie był pierwszy raz, kiedy miasto stało się miejscem działań wojennych. Od...
Czarny Bór Józefa Mackiewicza cz.1
KW -
Na trzecie „wyzwolenie” w lipcu 1944 r. już nie czekał. Ewakuował się z Czarnego Boru, zanim pancerne czołówki Armii Czerwonej pojawiły się pod Wilnem...
„Czy w historii Litwy i jej tworzeniu widzimy osoby nielitewskie?” Konferencja w Domu Sygnatariuszy
Wydarzenie, poświęcone 160. rocznicy urodzin adwokata Stanisława Narutowiczia, było jednocześnie inauguracją całorocznego projektu „Więcej historii. Uwaga na różnorodność”.W konferencji wzięli udział m. in. dr...
Władysław Jagiełło daleki przodek Elżbiety II
Wieść o śmierci królowej została odebrana przez światową opinię publiczną jako koniec pewnej epoki. „Śmierć Jej Wysokości Królowej to ogromny szok dla narodu i...
Przez reparacje do pojednania
KW -
Zabijali w bezczelny sposób, bez żadnych skrupułów” – opowiada z przejęciem Winicjusz Natoniewski. Miał zaledwie sześć lat, gdy 2 lutego 1944 r. Niemcy spalili...
Franciszek Żwirko, skrzydlaty bohater z Wileńszczyzny
KW -
Na świat przyszedł w Święcianach 16 sierpnia 1895 r. W tym mieście, przy ul. Partyzantów 7, nadal stoi drewniany żółty dom z marmurową tablicą...
„Album Wileńskie” Wilczyńskiego. Historia kustosza złamanego przez rosyjskich katów
Z zawodu lekarz, był wielkim miłośnikiem sztuk pięknych. Od 1842 r. własnym nakładem drukował w Paryżu luksusowy „Album de Wilna”, czyli „Album Wileńskie”. Do...
Związek Polaków na Łotwie liczy sto lat
Opracowanie wystawy sfinansowała Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”. – Do przygotowania wystawy zainspirowała nas ambasador Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Łotewskiej, pani dr Monika Michaliszyn...
200-lecie kościoła pw. Świętej Trójcy w Suderwie
— Tego dnia o godzinie dwunastej odbędzie się uroczysta msza święta w języku polskim i litewskim celebrowana przez bpa Dariusa Trijonisa. Podczas mszy świętej...
Jak lotnisko w Porubanku stało się oknem na świat
KW -
Gdy charakterystyczny trójmotorowy fokker, zmontowany na holenderskiej licencji w lubelskiej wytwórni Plage i Laśkiewicz, pojawił się nad polem wzlotów lotniska, które nazwę wzięło od...
W Ukrainie powtarza się scenariusz aneksji Litwy
Aneksja odbywa się według dobrze znanego scenariusza sprzed kilkudziesięciu lat. Dokładnie przed 82. laty, latem 1940 r. miała miejsce aneksja Litwy przez Związek Sowiecki.—...
100 lat „Słowa”: To fenomen, który zdecydowanie przerósł ramy Wilna
Gazeta powstała jako lokalny opiniotwórczy dziennik wydawany w Wilnie, postrzegany jako organ prasowy monarchistów, konserwatystów i litewskiego ziemiaństwa skupionych w Stronnictwie Prawicy Narodowej, a...
Ratusz kowieński zamknięty dla zwiedzających
Obejrzenie ekspozycji muzealnej w Ratuszu, sali ślubów oraz wejście na wieżę — to punkty obowiązkowe programu zwiedzania Kowna. Dziś turyści są pozbawieni takiej możliwości.— Obecnie Ratusz...
Bitwa pod Grunwaldem: „pojedynek Witolda z Jagiełłą”
Do II wojny światowej w litewskiej historiografii było używanych kilka nazw określających bitwę pod Grunwaldem. Pod koniec XIX w. klasyk litewskiej literatury Maironis używał...
Bumblauskas: „Każdy władca Rosji jest imperialistą”
Na początku czerwca Władimir Putin porównał siebie do cara Piotra I. Znany litewski historyk Alfredas Bumblauskas twierdzi, że obecny prezydent Rosji nie ma nic...
Litwa szykuje się do obchodów święta państwowości
6 lipca mieszkańcy Litwy będą obchodzili święto państwowości — Dzień Koronacji Króla Mendoga. Jest to w kraju dzień wolny od pracy. Tradycyjnie momentem kulminacyjnym obchodów...
Kościół św. Anny — perła płomienistego gotyku
Kościół św. Anny (ul. Maironio 8) to jeden z najsłynniejszych, a może nawet najsłynniejszy zabytek Wilna. Gotycka świątynia została wybudowana dokładnie przed 520 laty.—...